Sắc màu 54
Văn hóa đồng bào vùng cao trong âm nhạc của những nghệ sĩ ở Lai Châu
Từ những làn điệu dân ca, tiếng khèn, tiếng sáo và nhịp sống vùng cao, các thế hệ nhạc sĩ ở Lai Châu đã tạo nên những giai điệu âm nhạc giàu bản sắc, góp phần đưa vẻ đẹp văn hóa miền biên viễn đến gần hơn với công chúng.
Những giai điệu mang sắc màu Tây Bắc
Trong dòng chảy văn hóa của các dân tộc nơi biên cương Tổ quốc, âm nhạc có một vị trí đặc biệt. Qua những sáng tác của nhiều thế hệ nhạc sĩ ở Lai Châu, chất liệu dân gian được chắt lọc, chuyển hóa thành những ca khúc vừa gần gũi với đời sống cộng đồng, vừa mang dấu ấn sáng tạo riêng.
Sinh ra tại Mường So - vùng đất được xem là cái nôi văn hóa của đồng bào Thái Tây Bắc, nhạc sĩ Vương Khon lớn lên trong những điệu hát, lời ru và âm thanh dân gian quen thuộc. Hơn 6 thập kỷ gắn bó với âm nhạc, ông đã sáng tác hơn 200 ca khúc mang đậm âm hưởng dân ca Thái và văn hóa Tây Bắc.
Những tác phẩm như Điệu xòe thương nhau, Điện Biên mùa ban trắng, Bên suối Mường So... không chỉ phản ánh đời sống văn hóa của đồng bào các DTTS, mà còn góp phần đưa những chất liệu truyền thống đến gần hơn với công chúng.
Từ những thanh âm quen thuộc của quê hương, Vương Khon tạo nên những tác phẩm có sức sống bền bỉ, vừa mang giá trị nghệ thuật, vừa góp phần bảo tồn những giá trị văn hóa dân tộc.
Nhạc sĩ Thành Chung nhận xét: “Vương Khon là người truyền cảm hứng cho nhiều thế hệ nhạc sĩ trẻ của Lai Châu hôm nay và mai sau”.
Ở tuổi gần 80, nhạc sĩ Vương Khon vẫn giữ niềm say mê sáng tạo. Với ông, âm nhạc phải bắt nguồn từ tình yêu dành cho quê hương, con người và văn hóa bản địa.
Bởi vậy, trong các sáng tác luôn thấp thoáng hình ảnh đời sống của đồng bào Thái, Mông, Khơ Mú cùng những thanh âm quen thuộc của núi rừng Tây Bắc.
Những giai điệu tha thiết, sâu lắng, đậm sắc màu dân ca giúp nhạc sĩ Vương Khon ghi dấu ấn trong đời sống âm nhạc khu vực và cả nước, giành nhiều huy chương, giải thưởng tại các kỳ hội diễn. Năm 2025, ông tiếp tục được ghi nhận với giải B của Hội Văn học Nghệ thuật các DTTS Việt Nam cho ca khúc Mùa xuân vùng cao.
Đưa nhịp sống vùng cao vào âm nhạc
Nếu nhạc sĩ Vương Khon khai thác sâu chất liệu dân ca, thì nhạc sĩ, NSƯT Lê Minh Cừ lại đưa hơi thở cuộc sống đương đại của đồng bào vùng cao vào những sáng tác bằng sự trải nghiệm sâu sắc.
Nhiều năm lăn lộn ở các bản làng xa xôi, ăn ở cùng người dân, ông tích lũy vốn sống phong phú và sự am hiểu sâu sắc về văn hóa các DTTS. Tiếng suối, tiếng chim, nhịp lao động trên nương rẫy hay niềm vui mùa gặt đều trở thành chất liệu cho những ca khúc giàu cảm xúc.
Các sáng tác của Minh Cừ được đồng bào đón nhận một cách tự nhiên. Từ nhà sàn, nương ngô đến các lễ hội cộng đồng, giai điệu của ông vang lên như âm thanh gần gũi của cuộc sống thường ngày. Ca khúc Tìm về vạt nắng là một trong những tác phẩm tiêu biểu, thể hiện sinh động đời sống lao động của đồng bào các DTTS ở Lai Châu.
Dấu ấn của nhạc sĩ Minh Cừ không chỉ nằm ở khả năng sáng tác mà còn ở sự hòa nhập với cộng đồng. Trên những bản người Mông ở Nùng Nàng, Gia Khâu và nhiều vùng cao khác, ông được bà con xem như người thân trong gia đình. Khèn Mông, sáo Lự, đàn nhị, sáo trúc... trở thành những phương tiện để ông kết nối với đồng bào, đồng thời làm giàu thêm cho sáng tạo nghệ thuật.
Sự cống hiến bền bỉ ấy mang về cho Minh Cừ nhiều bằng khen, huy chương, đặc biệt là danh hiệu Nghệ sĩ Ưu tú - người đầu tiên của Lai Châu được vinh dự đón nhận danh hiệu này trong lĩnh vực nghệ thuật biểu diễn.
Cùng với Minh Cừ, nhạc sĩ Tô Văn cũng là một gương mặt tiêu biểu của âm nhạc Lai Châu đương đại. Từ quê hương Thanh Hóa đến với miền đất biên cương, ông dành tình yêu đặc biệt cho văn hóa bản địa và gửi tình cảm ấy vào từng sáng tác.
Với quan niệm âm nhạc phải hướng đến con người và chạm tới trái tim người nghe, Tô Văn không ngừng tìm tòi, đổi mới để tạo nên những ca khúc giàu cảm xúc, mang hơi thở cuộc sống hôm nay. Những đóng góp của ông được ghi nhận bằng nhiều giải thưởng của các cơ quan, tổ chức nghệ thuật trong cả nước.
.jpg)
Từ những làn điệu dân ca Thái đến tiếng khèn Mông, sáo Lự và những thanh âm của đời sống đương đại, âm nhạc Lai Châu đang được bồi đắp qua nhiều thế hệ. Mỗi nhạc sĩ có một cách tiếp cận, một dấu ấn sáng tạo, nhưng cùng gặp nhau ở tình yêu dành cho con người, văn hóa và vùng đất biên cương.
Giữa mây ngàn, gió núi và những mùa đỗ quyên nở thắm, những giai điệu ấy tiếp tục vang lên như những khúc hát về quê hương. Không chỉ làm phong phú đời sống tinh thần, âm nhạc còn góp phần quảng bá hình ảnh vùng đất, con người và những giá trị văn hóa đặc sắc của các dân tộc Lai Châu.
Lai Châu được ví như miền đất của những đỉnh núi chạm mây, nơi sở hữu 6 trong số 10 ngọn núi cao nhất Việt Nam. Trên những đỉnh núi hùng vĩ như Pu Ta Leng, Tả Liên Sơn, những cánh rừng đỗ quyên mỗi mùa bung nở, nhuộm sắc thắm giữa đại ngàn.
Đây cũng là địa bàn sinh sống của 20 dân tộc anh em, Trong đó có 13 dân tộc cư trú thành cộng đồng, gồm: Thái, Giáy, Lào, Lự, Mảng, Kháng, Khơ mú, Mông, Dao, Hà Nhì, La Hủ, Cống, Si La.
Cảnh sắc thiên nhiên và văn hóa phong phú của các dân tộc đã trở thành chất liệu và nguồn cảm hứng quan trọng cho các văn nghệ sĩ trong sáng tác văn học, nghệ thuật.
-b46589021b526be9fdbaeacbe50d6216.jpg)