Bản làng hôm nay
Làng người Mường ở vùng cao Đà Nẵng đón Tết Độc lập
Những ngày này, không khí chào đón Tết Độc lập ở làng Mường, xã Trà My, TP. Đà Nẵng đã rộn ràng trên khắp các ngả đường.
Rộn ràng đón Tết Độc lập
Không khí rộn ràng báo hiệu một ngày hội đặc biệt đang đến gần. Với người Mường ở Trà My, Tết Độc lập là một trong những ngày Tết lớn của cộng đồng, chỉ sau Tết Nguyên đán.
Cờ Tổ quốc được treo ngay ngắn trước mỗi ngôi nhà. Sau giờ lao động, bà con tranh thủ dọn dẹp nhà cửa, vệ sinh nhà văn hóa, chuẩn bị lễ vật và những món ăn truyền thống.
Phong tục này được duy trì từ hàng chục năm qua, kể từ khi những gia đình người Mường đầu tiên rời quê Hòa Bình (cũ) vào Trà My lập nghiệp. Bà con gọi ngày Tết này bằng cái tên gần gũi là “Tết Bác Hồ”.
Theo anh Bùi Văn Dùng - người dân thôn Đồng Tràu, Tết Độc lập của người Mường đã có từ lâu đời. Khi vào Trà My làm kinh tế mới, bà con vẫn duy trì phong tục như một cách giữ gìn truyền thống và nhắc nhớ thế hệ sau về quê hương, cội nguồn.
“Đây là dịp bà con dâng hương lên Bác Hồ, thể hiện lòng biết ơn đối với Bác. Tết cũng là dịp để người Mường gặp gỡ, đoàn kết, cùng nhau nhìn lại những việc đã làm được trong năm”, anh Bùi Văn Dùng chia sẻ.
Tết Độc lập năm nay sẽ được tổ chức tại Nhà văn hóa thôn, với sự tham gia của cộng đồng người Mường và đông đảo bà con thôn Đồng Tràu. Phần lễ được tổ chức trang nghiêm tại nhà cộng đồng.
Mâm lễ được bà con chuẩn bị chu đáo. Những sản vật do chính người dân làm ra sẽ được sửa soạn để dâng lên Bác Hồ.
Sau nghi thức truyền thống, đại diện cộng đồng thực hiện lễ báo công, kể về những thành quả đạt được trong lao động, sản xuất, việc học hành của con cháu và những đóng góp cho địa phương.
“Báo công với Bác cũng là để bà con tự nhìn lại mình. Năm qua gia đình làm ăn ra sao, con cháu học hành thế nào, cộng đồng đã đóng góp được gì cho quê hương. Những điều tốt đẹp ấy đều được bà con kể lại trong ngày Tết”, anh Bùi Văn Dùng chia sẻ.
Ngày Quốc khánh vì thế không chỉ có ý nghĩa trong đời sống tinh thần của người dân, mà còn trở thành dịp để cộng đồng nhìn lại hành trình xây dựng cuộc sống mới trên vùng đất mới.
Sau phần lễ là phần hội với nhiều hoạt động văn hóa, văn nghệ và trò chơi dân gian. Tiếng cồng chiêng, tiếng trống vang lên giữa làng. Những điệu múa sạp, câu hát dân ca nối tiếp nhau.
Người lớn hào hứng tham gia kéo co, ném còn, đánh mảng. Trẻ nhỏ thích thú theo dõi. Những người cao tuổi hướng dẫn lớp trẻ cách đánh chiêng, chơi các trò chơi dân gian, hát và múa theo phong tục của dân tộc mình.
Trong ngôi nhà truyền thống của người Mường, ông Bùi Văn Hồng, 53 tuổi, cẩn thận lau lại bộ chiêng. Ông cho biết, chiêng chủ yếu được sử dụng trong những dịp quan trọng của cộng đồng.
“Năm ngoái, Tết Độc lập được tổ chức tại ngôi nhà sàn này. Bà con tập trung rất đông. Có lễ, có hội, có tiếng chiêng, tiếng hát. Người Mường đi đâu cũng vậy, những ngày lễ lớn là dịp mọi người quây quần bên nhau”, ông Hồng nói.
Gia đình ông Hồng vào Trà My sinh sống đã hơn 25 năm. Trong suốt thời gian ấy, ông thường xuyên tham gia tổ chức các nghi lễ lớn của làng.
Theo ông, phần lớn người Mường ở đây đều là những gia đình rời quê vào lập nghiệp. Xa quê nhưng bà con luôn giữ sự gắn kết. Trong lao động, sản xuất, mọi người hỗ trợ nhau.
Đến dịp 2/9, các gia đình lại cùng chuẩn bị lễ, thưởng thức món ăn truyền thống, hát múa và kể cho con cháu nghe về phong tục của dân tộc.
Làng Mường đổi thay từng ngày
Cộng đồng người Mường ở Trà My có nguồn gốc từ Hòa Bình. Khoảng năm 1985 - 1986, nhiều gia đình rời quê vào vùng đất Bắc Trà My lập nghiệp. Từ những ngày đầu còn nhiều khó khăn, bà con từng bước ổn định cuộc sống, chăm lo phát triển kinh tế.
Hiện cộng đồng người Mường ở Trà My có khoảng 126 hộ, với 427 nhân khẩu, tập trung chủ yếu tại thôn Đồng Tràu. Qua nhiều năm gắn bó với vùng đất mới, nhiều gia đình đã vươn lên khá giả, có điều kiện chăm lo tốt hơn cho con cái.
Những thay đổi trong đời sống hiện rõ từ mỗi nếp nhà. Những căn nhà tạm trước đây dần được thay thế bằng nhà xây kiên cố. Đường bê tông nối các khu dân cư, đi sâu vào những ngõ xóm. Điều kiện sinh hoạt, học hành của con em người Mường cũng ngày càng được cải thiện.
Với người dân nơi đây, những đổi thay ấy cũng là một phần được nhắc đến trong ngày Tết Độc lập. Báo công với Bác không phải những điều xa vời, mà chính là câu chuyện về cuộc sống mỗi gia đình, về việc làm ăn, học hành, xây dựng quê hương và giữ gìn sự đoàn kết trong cộng đồng.
Ông Ngô Quốc Vương - Chủ tịch UBND xã Trà My, cho biết: Tết Độc lập là một trong những ngày Tết lớn của đồng bào Mường trên địa bàn. Đây là dịp người dân thể hiện lòng biết ơn đối với Đảng, Bác Hồ, đồng thời cầu chúc cho nhau những điều tốt đẹp, bình an.
Cùng với phát triển kinh tế, địa phương cũng quan tâm bảo tồn các giá trị văn hóa truyền thống của người Mường.
Theo ông Vương, xã đang hướng đến xây dựng mô hình du lịch cộng đồng tại làng Mường, khuyến khích người dân giữ gìn những căn nhà sàn truyền thống, phát huy các giá trị văn hóa, ẩm thực...
Đồng thời, địa phương cũng nghiên cứu xây dựng đề án bảo tồn làng Mường gắn với phát triển du lịch cộng đồng, kết nối với các điểm đến trên địa bàn để tạo thêm sức hút đối với du khách.
