Bản làng hôm nay
Khánh Hòa: Văn hóa Chăm hút khách trong dịp lễ
Những ngọn tháp cổ kính, chứa đựng nhiều trầm tích văn hóa cùng nét độc đáo của các làng nghề Chăm tỉnh Khánh Hòa đang làm nên sự cuốn hút cho du khách.
Trong kỳ nghỉ Lễ Quốc khánh 2/9 năm nay, rất nhiều du khách đã tìm về khám phá miền di sản văn hóa Chăm.
Sức hút từ những ngôi tháp Chăm cổ kính
Đất tháp - người ta vẫn hay gọi như vậy khi nói về tỉnh Ninh Thuận cũ, nay là tỉnh Khánh Hòa. Bởi lẽ nơi đây là vùng đất còn lưu giữ dấu ấn của nền văn hóa Chămpa, một thời rực rỡ. Đó là hệ thống đền tháp, cùng nhiều tác phẩm điêu khắc độc đáo, những lễ hội đặc trưng của người Chăm còn lưu giữ đến ngày nay.
Thật thú vị, du khách đến với miền đất tháp, nhìn bóng tháp Chăm trầm mặc trong chiều tím biếc, theo chân các thiếu nữ Chăm trong trang phục truyền thống duyên dáng với những điệu múa huyền ảo, làn điệu dân ca sâu lắng, tiếng trống Ghinăng quyện cùng tiếng kèn Saranai… tạo nên không khí lễ hội đặc trưng, lưu luyến bước chân đi.
Từ đầu kỳ nghỉ lễ, Di tích quốc gia đặc biệt Tháp Po Klong Garai, phường Đô Vinh nhộn nhịp hơn thường ngày. Từng đoàn khách trong nước và quốc tế nối nhau lên những bậc đá dẫn vào quần thể tháp.
Giữa không gian cổ kính, nhiều người dừng lại khá lâu để ngắm những đường nét kiến trúc, tìm hiểu lịch sử, tín ngưỡng và những câu chuyện văn hóa gắn với di tích.
Ông Đổng Văn Nhường, Phó Trưởng Ban Quản lý Tháp Po Klong Garai cho biết, ngày thường di tích đón khoảng 200 - 300 lượt khách. Từ đầu kỳ nghỉ lễ đến nay, lượng khách tăng mạnh, đạt khoảng 1.000 - 1.500 lượt/ngày, cao gấp 4 - 5 lần ngày thường. Khách quốc tế chiếm phần lớn, chủ yếu đến từ Hàn Quốc và Nga. Theo ước tính của đơn vị, trong cả kỳ nghỉ lễ, di tích có thể đón hơn 8.000 lượt khách.
Tại Tháp Bà Pô Nagar, phường Bắc Nha Trang những ngày này cũng rất sôi động. Hàng nghìn lượt du khách, cả trong và ngoài nước, đã đổ về đây để chiêm ngưỡng vẻ đẹp cổ kính và tham gia vào những hoạt động văn hóa truyền thống đặc sắc.
Đến với Tháp Bà Pô Nagar, du khách sẽ được đắm mình trong không gian văn hóa Chăm Pa đặc sắc và đa dạng. Không chỉ có cơ hội chiêm ngưỡng quần thể kiến trúc cổ kính được xây dựng từ thế kỷ 8 đến thế kỷ 13, mà du khách còn được thưởng thức những màn múa Chăm uyển chuyển và âm nhạc truyền thống đậm chất lễ hội.
Tại đây, du khách cũng có thể dâng hương và cầu nguyện tại ngôi đền thờ Mẫu Thiên Y A Na, trung tâm tín ngưỡng quan trọng của vùng Nam Trung Bộ, chụp ảnh lưu niệm với kiến trúc độc đáo và không gian xanh mát, hoặc thư giãn tại các dịch vụ suối khoáng nóng gần đó sau khi tham quan.
Ông Đào Hồng Hoa (68 tuổi, quê Gia Lai) cho biết, gia đình ông gồm 5 người, xuất phát từ Quy Nhơn, khi đến Nha Trang là đi thẳng đến Tháp Bà Ponagar.
“Ở Gia Lai cũng có nhiều tháp Chăm nổi tiếng. Nhưng tôi quyết định cùng gia đình đến Tháp Bà Ponagar vì muốn tìm hiểu thêm về nguồn gốc của Mẹ Xứ Sở cũng như tín ngưỡng thờ Mẫu được lưu giữ tại đây”, ông Hoa chia sẻ thêm.
Trải nghiệm ở các làng nghề truyền thống
Không chỉ có đến tháp, người Chăm ở Khánh Hòa còn có nhiều nghề truyền thống độc đáo, khiến du khách muốn tìm về trải nghiệm.
Nhiều người tìm đến Bàu Trúc, Mỹ Nghiệp để tham quan, tự tay làm gốm, xem dệt thổ cẩm, khám phá những nét văn hóa đặc trưng và cảm nhận rõ hơn sức sống của di sản trong đời sống hôm nay.
Ở làng gốm Bàu Trúc, câu chuyện về văn hóa bản địa được kể bằng đất, lửa và bàn tay người thợ. Trong những ngày nghỉ lễ, làng nghề đón khoảng 600 lượt khách/ngày.
Người xem nghệ nhân làm gốm. Người chọn sản phẩm làm quà. Nhiều bạn trẻ và gia đình có con nhỏ lại thích thú ngồi bên nghệ nhân để tự tay tạo nên sản phẩm của riêng mình.
Anh Đào Trọng Hoàng (25 tuổi, đến từ Hà Nội) lần đầu tự tay làm gốm. Trước chuyến đi, anh chỉ biết Bàu Trúc qua hình ảnh, nhưng khi trực tiếp trải nghiệm, cảm nhận về làng nghề trở nên gần gũi hơn.
“Được tận tay làm thử mới cảm nhận được sự kỳ công của nghề. Qua cách nghệ nhân hướng dẫn, tôi hiểu thêm về giá trị văn hóa được gửi gắm trong từng sản phẩm”, anh Hoàng chia sẻ.
Nếu Bàu Trúc hấp dẫn bởi đất và lửa, thì Mỹ Nghiệp lại níu chân khách bằng sắc màu của thổ cẩm. Trên những khung dệt truyền thống, từng sợi chỉ qua đôi tay người thợ dần kết thành những hoa văn đặc trưng. Cùng với kỹ thuật thêu dệt tinh xảo, hệ thống hoa văn trên thổ cẩm đã tạo nên giá trị thẩm mỹ và bản sắc riêng trong văn hóa Chăm.
Hiện làng nghề thổ cẩm Mỹ Nghiệp có khoảng 400 hộ dân duy trì nghề dệt. Đến đây, khách có thể quan sát các công đoạn dệt thủ công, tìm hiểu ý nghĩa hoa văn và cảm nhận sự tỉ mỉ trong từng sản phẩm.
Những tấm thổ cẩm vì thế không chỉ là món quà lưu niệm, mà còn gợi mở câu chuyện về đời sống, thẩm mỹ và nghề truyền thống được trao truyền qua nhiều thế hệ.
Trong chuyến du lịch cùng gia đình đến Khánh Hòa dịp lễ, chị Phan Minh Thoa (quê ở Đà Nẵng), ngoài thăm quan quan biển đảo còn dành thời gian khám phá làng dệt thổ cẩm Chăm Mỹ Nghiệp.
Chị Thoa cho biết: Điều khiến chị thích thú là mỗi làng nghề mang một nét riêng. Từ việc xem nghệ nhân làm gốm đến quan sát người thợ bên khung dệt, chuyến đi giúp tôi và gia đình hiểu thêm về dân tộc Chăm.
“Thông qua màu sắc và hoa văn trên từng tập vải, người ta có thể nhận biết giới tính, chức sắc, tôn giáo cũng như những nét đặc trưng trong đời sống văn hóa của cộng đồng”, chị Thoa nói.
Từ những ngọn tháp cổ đến các làng nghề Bàu Trúc, Mỹ Nghiệp... mỗi điểm đến mở ra một cách khám phá văn hóa dân tộc Chăm khác nhau.
Chính sự kết nối giữa di tích và làng nghề, giữa tham quan và trực tiếp trải nghiệm tạo nên nét riêng cho hành trình khám phá vùng đất di sản văn hóa dân tộc Chăm.
