Người giữ lửa
"Sức nặng ngàn cân" của già làng Điểu K’Mốt dưới tán rừng Cát Tiên
Dưới tán rừng già Cát Tiên, tiếng nói của già làng Điểu K’Mốt (SN 1951) ở thôn 3, xã Cát Tiên 2, tỉnh Lâm Đồng tựa "sức nặng ngàn cân". Từ người lính trải qua chiến trận, ông trở về quê hương “đi từng nhà, nói từng việc”, vận động bà con Xtiêng giữ rừng, giữ hồn cốt buôn làng, cùng nhau xây dựng quê hương.
Người lính chiến trận trở thành già làng dân tin
Sinh ra trên mảnh đất chiến khu D giàu truyền thống cách mạng, 14 tuổi, chàng thiếu niên Điểu K’Mốt đã theo cha anh đi kháng chiến. Từ dân quân du kích, giao liên đến chiến sĩ công binh, thực hiện nhiệm vụ đầy hiểm nguy.
“Chiến tranh ác liệt, gian khổ là vậy, nhưng bà con nơi đây một lòng theo cách mạng. Tôi may mắn hơn nhiều đồng đội, bà con vì vẫn còn sống, chứng kiến đất nước hòa bình, phát triển như hôm nay”, ông Điểu K’Mốt xúc động nói.
Quê hương ông là vùng căn cứ cách mạng quan trọng. Trong những năm Trung ương Cục miền Nam mở hành lang chiến lược Bắc - Nam, đồng bào Xtiêng đã âm thầm che chở, nuôi giấu cán bộ, dẫn đường, vận chuyển lương thực, thuốc men. Những đóng góp lặng thầm ấy trở thành một phần ký ức lịch sử vùng đất.
Chiến tranh kết thúc, người lính năm xưa lại bước vào một “mặt trận” khác. Đó là trở về quê hương giúp bà con đẩy lùi hủ tục, ổn định cuộc sống, từng bước thoát nghèo. Ông Điểu K’Mốt được giao đảm nhận Trưởng Ban Kinh tế của xã cũ, rồi làm Trưởng thôn, già làng, Người có uy tín.
Sống gần gũi, trách nhiệm, ông trở thành người mà bà con tìm đến khi có việc cần bàn bạc. Từ chuyện sản xuất, đời sống đến những vấn đề trong cộng đồng, ông luôn kiên trì lắng nghe trước khi đưa ra lời khuyên.
Ở tuổi 75, những năm tháng kháng chiến chưa bao giờ phai nhạt trong ký ức già làng Điểu K’Mốt. Vết thương trên ngực trái là dấu tích thời hoa lửa vẫn hành ông khi trái gió, trở trời.
Điều làm ông tự hào nhất, là bao thế hệ người Xtiêng nơi đây luôn giữ gìn, phát huy truyền thống cách mạng.
Dưới mái ngôi nhà sàn truyền thống, bên trong căn nhà xây kiên cố, ảnh Chủ tịch Hồ Chí Minh được đặt ở vị trí trang trọng nhất. Đó là cách thể hiện lòng kính trọng và lời nhắc nhở con cháu về lịch sử, về sự hy sinh của cha ông.
“Con cháu phải biết ông bà mình đã sống, chiến đấu như thế nào. Có nhớ được nguồn cội thì mới biết trân trọng cuộc sống hôm nay”, ông Điểu K’Mốt nói.
Nhiều năm qua, già làng Điểu K’Mốt kiên trì vận động bà con xây dựng nếp sống mới. Dưới mái nhà sàn, ông phân tích cho bà con hiểu lợi ích của việc cho con trẻ đến trường, chăm sóc sức khỏe, thay đổi tập quán sinh hoạt…
Nghe theo ông, bà con cho trẻ đến trường đầy đủ hơn, tình trạng sinh con thứ ba giảm, tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống từng bước được đẩy lùi.
Giữ rừng, giữ buôn làng từ những việc bình dị
Nửa thế kỷ sau ngày đất nước thống nhất, vùng căn cứ cách mạng xưa đã thay đổi rõ rệt. Con đường đất lầy lội mùa mưa nay được bê tông hóa.
Dọc hai bên đường, màu xanh của những vườn ca cao, cà phê xen lẫn cây ăn quả cho thấy bà con thay đổi phương thức sản xuất. Từng bước học cách tính toán hiệu quả, ứng dụng khoa học kỹ thuật và chuyển đổi cây trồng phù hợp.
Anh Điểu K’Đốt - Bí thư Chi bộ kiêm Trưởng thôn 3, là con trai của già Điều K’Mốt, chia sẻ: Những lời cha dạy về cách gần dân, hiểu dân, lắng nghe dân trở thành kinh nghiệm quý trong công việc. “Cha tôi luôn nhắc, làm việc với bà con phải thật lòng. Người dân chưa hiểu thì giải thích, gặp khó khăn thì cùng tìm cách tháo gỡ. Có như vậy bà con mới tin”.
Những năm gần đây, người dân được hỗ trợ cây giống, phân bón và hướng dẫn kỹ thuật chăm sóc cây trồng. Bà con mạnh dạn chuyển đổi cơ cấu sản xuất, từng bước nâng cao năng suất. Mô hình nuôi heo đen giống cũng đã giúp nhiều hộ dân trong thôn có nguồn thu nhập ổn định.
Bên cạnh đó, việc triển khai các tổ giao khoán quản lý, bảo vệ rừng đến 100% hộ đồng bào DTTS tác động lớn đến bà con. Chính sách này không chỉ giúp bà con có thêm thu nhập, nâng cao trách nhiệm bảo vệ rừng.
Gia làng Điểu K’Mốt chia sẻ: Đối với đồng bào Xtiêng, rừng còn là không gian văn hóa, nơi lưu giữ ký ức, phong tục và những câu chuyện được truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác.
Mong muốn lớn nhất của ông là bà con có cuộc sống ổn định, trẻ em được học hành, rừng được giữ xanh và những giá trị văn hóa của người Xtiêng không bị lãng quên.
Vì thế, ông vẫn đều đặn có mặt trong các cuộc họp thôn, các buổi sinh hoạt cộng đồng, trò chuyện với bà con về chuyện làm ăn, chuyện học hành của con trẻ, chuyện giữ rừng và gìn giữ nếp sống.
“Giữ bình yên buôn làng là giữ tình đoàn kết, bà con bảo ban nhau làm ăn, trân trọng truyền thống cha ông và để thế hệ trẻ hiểu lịch sử, văn hóa”.
Ông Lê Văn Tuyên - Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam xã Cát Tiên 2, cho biết: Đồng bào Xtiêng sinh sống ở khu vực vùng lõi Vườn quốc gia Cát Tiên từ hàng trăm năm trước. Với uy tín và trách nhiệm cao, già làng Điểu K’Mốt luôn được bà con tin tưởng, kính trọng.
