Bản làng hôm nay
Khi bản 100% người Mông làm du lịch cộng đồng
Từ một địa bàn chủ yếu dựa vào nông, lâm nghiệp, bản Tìa Ló, xã Pu Nhi, tỉnh Điện Biên đang từng bước đưa du lịch cộng đồng trở thành một hoạt động kinh tế chủ lực. Trong đó, mỗi người dân là một "mắt xích" quan trọng.
Văn hóa trở thành sản phẩm du lịch
Ngày 2/9/2026, bản du lịch cộng đồng Tù Lu - Tìa Ló chính thức ra mắt. Đây là dấu mốc mới trong quá trình chuyển hướng phát triển kinh tế của một bản vùng cao với 161 hộ, 781 nhân khẩu, 100% là đồng bào Mông.
Để tạo nền tảng cho mô hình, từ năm 2024, địa phương đầu tư hơn 170 triệu đồng xây dựng cổng chào. Năm 2025, địa phương dành hơn 7,1 tỷ đồng tiếp tục được đầu tư xây dựng nhà trưng bày, các phòng giới thiệu sản phẩm, sân khấu, hệ thống điện chiếu sáng và các hạng mục kỹ thuật. Người dân đóng góp hơn 1.000 ngày công cùng 150 triệu đồng xã hội hóa xây dựng nhà văn hóa.
Điều đáng chú ý là sự tham gia trực tiếp của cộng đồng trong quá trình hoàn thiện hạ tầng. Đến nay, 15 hộ đăng ký làm du lịch, trong đó 5 hộ phát triển Homestay quy mô nhỏ và phục vụ ăn uống khi có khách.
Ông Chá A Mua - Trưởng bản Tìa Ló cho rằng, việc được đầu tư cơ sở vật chất giúp bản có điều kiện tốt hơn để đón khách, đồng thời tạo động lực để người dân phát triển du lịch gắn với giữ gìn bản sắc.
Theo ông Chá A Mua, kỳ vọng trước mắt của người dân địa phương là khi lượng khách tăng, bà con trong bản có thêm cơ hội bán hàng, làm dịch vụ và tăng thu nhập.
Những chuyển động này cho thấy du lịch đang được đặt trong một hướng đi rộng hơn: Tạo thêm sinh kế bên cạnh nông nghiệp và tiến tới tạo chuỗi liên kết các điểm du lịch.
Lợi thế lớn của Tù Lu - Tìa Ló không chỉ nằm ở cảnh quan, mà còn ở những giá trị văn hóa của đồng bào Mông được lưu giữ trong đời sống cộng đồng. Trang phục truyền thống, dân ca, dân vũ, tiếng khèn, trò chơi dân gian, ẩm thực và các phong tục tập quán... đang từng bước được đưa vào hoạt động trải nghiệm, trở thành những sản phẩm du lịch.
Đây là điểm cốt lõi của du lịch cộng đồng: Văn hóa không chỉ để “trình diễn”, mà phải trở thành nguồn lực tạo giá trị cho chính cộng đồng đang gìn giữ nó.
Chuyển đổi số để mở rộng thị trường
Có sản phẩm mới chỉ là bước đầu. Với một bản vùng cao, bài toán tiếp theo là làm thế nào để du khách biết đến, tìm được thông tin và lựa chọn dịch vụ.
Theo ông Đinh Quang Bạo - Chủ tịch UBND xã Pu Nhi, thời gian tới địa phương sẽ tập trung tập huấn kỹ năng làm du lịch, đẩy mạnh quảng bá và chuyển đổi số, đồng thời kết nối Tù Lu - Tìa Ló với các điểm du lịch khác để hình thành các tuyến trải nghiệm.
Định hướng này đặc biệt cần thiết khi Tìa Ló nằm trên tuyến kết nối với hồ Noong U và khu vực Phù Lồng. Việc liên kết điểm đến có thể giúp du khách ở lại lâu hơn, sử dụng nhiều dịch vụ hơn thay vì chỉ tham quan trong ngày.
Chuyển đổi số cũng mở cơ hội để từng hộ dân tiếp cận khách hàng trực tiếp hơn. Hình ảnh Homestay, món ăn, sản phẩm địa phương, hoạt động trải nghiệm hay những câu chuyện về văn hóa đồng bào Mông có thể trở thành nội dung quảng bá trên các nền tảng số.
Khi đó, điện thoại thông minh không chỉ là công cụ quảng bá cho điểm đến mà còn có thể trở thành “cửa hàng” của những hộ dân đang bắt đầu làm du lịch.
Tù Lu - Tìa Ló đã có những điều kiện ban đầu để hình thành một điểm du lịch cộng đồng: Hạ tầng được đầu tư, sản phẩm văn hóa bước đầu định hình và ngày càng có nhiều hộ tham gia.
Tuy nhiên, hiệu quả lâu dài sẽ không chỉ được đo bằng số khách đến bản, mà bằng việc người dân có thêm việc làm, thu nhập và động lực giữ gìn những giá trị vốn có.
Phát biểu tại lễ ra mắt bản du lịch cộng đồng Tù Lu - Tìa Ló, ông Mùa A Vảng - Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh Điện Biên nhấn mạnh: yêu cầu phát huy vai trò chủ thể của Nhân dân, bảo đảm người dân được tham gia và được hưởng lợi từ du lịch; đồng thời giữ gìn bản sắc, cảnh quan và môi trường.
Đây cũng là bài toán của Tìa Ló trong chặng đường phía trước. Khi mỗi hộ dân có thể tham gia một mắt xích của chuỗi dịch vụ, từ lưu trú, ăn uống đến bán nông sản, sản phẩm thủ công và tổ chức trải nghiệm văn hóa, giá trị du lịch sẽ được giữ lại nhiều hơn trong cộng đồng.
