Sức khỏe

Nhận diện cây cối xay

Cối xay là cây bụi nhỏ, sống nhiều năm, cao khoảng 1 - 1,5m. Thân và cành có nhiều lông mềm. Lá mọc so le, hình tim, đầu nhọn, mép có răng cưa, hai mặt phủ lông mềm. Hoa màu vàng, mọc đơn ở kẽ lá.

Đặc biệt, quả cối xay gồm nhiều nang nhỏ xếp sát nhau thành vòng tròn, trông giống chiếc cối xay nên cây có tên gọi này. Đây cũng là đặc điểm quan trọng giúp phân biệt cây với một số loài mọc hoang khác.

Những bài thuốc từ cây cối xay

Hỗ trợ cảm sốt, đau đầu do phong nhiệt

Dùng cối xay 12 - 16g, kim ngân hoa 12g, lá tre 8g, bạc hà 6g, kinh giới 8g. Cho các vị thuốc vào ấm, thêm 750 ml nước, sắc còn khoảng 250 ml, chia 2 lần uống trước bữa ăn. Đây là bài thuốc được tài liệu y học cổ truyền ghi nhận để sử dụng trong chứng cảm sốt, đau đầu do phong nhiệt.

Hỗ trợ ù tai, giảm thính lực

Có thể dùng quả cối xay 30g hoặc toàn cây tươi 60g, nấu với thịt lợn nạc thành món ăn. Đây là phương pháp sử dụng theo y học cổ truyền được tài liệu ghi nhận đối với chứng đau tai, ù tai và giảm thính lực.

Hỗ trợ tiểu buốt, tiểu rắt, tiểu tiện khó

Dùng cối xay 30g, bông mã đề 20g, rễ tranh 20g, râu ngô 20g, cỏ mần trầu 8g, rau má 12g. Đem sắc với 650 ml nước, còn khoảng 250ml, chia 2 lần uống trước bữa ăn. Bài thuốc được dùng theo kinh nghiệm y học cổ truyền với mục đích lợi tiểu, hỗ trợ các chứng tiểu buốt, tiểu rắt, tiểu tiện không thông.

Hỗ trợ đau nhức xương khớp

Dùng lá cối xay khô 5g, rễ cây xấu hổ 5g, rau muống biển 3g, rễ cỏ xước 3g, lá lạc tiên 3g, lá lốt 3g. Tất cả thái nhỏ, phơi khô, hãm với nước uống thay trà trong ngày. Tài liệu ghi nhận cách dùng liên tục khoảng 1 tháng trong hỗ trợ đau nhức xương khớp.

Hỗ trợ phù thũng sau sinh

Dùng lá cối xay 20 - 30g, ích mẫu 12 - 16g. Nấu với 300 ml nước, sắc còn khoảng 150 ml, chia 2 lần uống trước bữa ăn. Đây là bài thuốc cổ truyền được ghi nhận cho trường hợp phụ nữ sau sinh có phù thũng.

Hỗ trợ mày đay, dị ứng

Dùng toàn cây cối xay 30g, thịt lợn nạc 100g, hầm chín, ăn thịt và uống nước thuốc. Tài liệu y học cổ truyền ghi nhận cách dùng trong khoảng 7 - 10 ngày.

Hỗ trợ bệnh trĩ

Dùng rễ cối xay 200g, sắc đặc. Một phần nước thuốc dùng để uống khoảng 1 chén trà; phần còn lại dùng xông khi còn nóng và rửa khi nước còn ấm, tài liệu ghi nhận 5 - 6 lần/ngày.

Lưu ý

Cối xay là dược liệu, không nên tự dùng kéo dài hoặc dùng liều cao.

Tài liệu y học cổ truyền lưu ý người thận hư hàn, tiểu tiện nhiều và trong, tiêu chảy không nên dùng; phụ nữ mang thai cần thận trọng.

Đặc biệt, không nên dùng cối xay để tự điều trị thay thế thuốc trong các bệnh như nhiễm khuẩn đường tiết niệu, sỏi thận, bệnh thận hoặc phù không rõ nguyên nhân. Khi có sốt, đau dữ dội, tiểu ra máu, bí tiểu hoặc triệu chứng kéo dài cần đi khám.

Những bài thuốc phổ biến từ cây trường sinh thảo

Bài thuốc hay từ lá tía tô nấu với gừng

Cây ngái – Vị thuốc dân gian quý trong nhiều bài thuốc chữa bệnh

Như Ý