Sắc màu 54
Say điệu múa khèn tại Ngày hội Văn hóa dân tộc Mông
Những vòng xoay điêu luyện, những bước nhún khỏe khoắn hòa cùng tiếng khèn réo rắt tạo nên màn trình diễn cuốn hút tại Ngày hội Văn hóa dân tộc Mông lần thứ IV, năm 2026 ở Điện Biên.
Những vòng xoay kể chuyện núi rừng
Sáng 9/10, trong khuôn khổ Ngày hội Văn hóa dân tộc Mông lần thứ IV, năm 2026, chương trình trình diễn nghệ thuật khèn Mông diễn ra tại Phố đi bộ Mường Thanh, phường Điện Biên Phủ, tỉnh Điện Biên.
Chương trình trình diễn có sự tham gia của 11 đoàn nghệ nhân, diễn viên quần chúng đến từ 11 tỉnh. Mỗi đoàn có tối đa 15 phút để giới thiệu những tiết mục múa khèn mang sắc thái văn hóa riêng của địa phương, góp phần tôn vinh nghệ thuật truyền thống và giới thiệu nét đẹp văn hóa của đồng bào Mông đến người dân, du khách.
Múa khèn là loại hình nghệ thuật trình diễn dân gian có từ lâu đời, được đồng bào Mông lưu truyền qua nhiều thế hệ. Mỗi động tác không chỉ thể hiện sức khỏe, sự khéo léo của người biểu diễn mà còn bộc lộ cảm xúc, cá tính sáng tạo và tình yêu với văn hóa dân tộc mình.
Tùy từng bài khèn và hoàn cảnh biểu diễn, vũ điệu có thể mạnh mẽ, sôi nổi hoặc chậm rãi, khoan thai. Những bước tiến, lùi, vòng xoay hay động tác vờn khèn được kết hợp linh hoạt, tạo nên ngôn ngữ riêng của nghệ thuật múa khèn Mông.
Trong tiếng khèn réo rắt, các nghệ nhân vừa thổi vừa nhún chân, xoay người, đổi hướng, khi khoan thai, khi dồn dập. Những động tác nối tiếp nhau nhịp nhàng, tạo nên các vòng múa khỏe khoắn, phóng khoáng. Có lúc người múa quay tại chỗ, vờn khèn, có lúc lăn nghiêng, lăn ngửa hay bật nhảy theo nhịp, nhưng tiếng khèn vẫn liền mạch, không ngừng nghỉ.
Qua mỗi tiết mục, các nghệ nhân mang đến không chỉ kỹ thuật trình diễn mà còn là câu chuyện về đời sống, phong tục và tâm hồn của cộng đồng. Những thanh âm, vũ điệu được trao truyền qua nhiều thế hệ tiếp tục hiện diện giữa không gian hôm nay, góp phần làm nên sức sống của văn hóa Mông.
Tiếng khèn gửi gắm niềm vui, nỗi buồn
Trong đời sống của đồng bào Mông, cây khèn không đơn thuần là một nhạc cụ. Tiếng khèn gắn với những ngày hội Xuân, các cuộc vui cộng đồng và cả những thời khắc thiêng liêng trong đời người.
Ở những cuộc vui, tiếng khèn rộn ràng, thôi thúc người nghe hòa vào nhịp điệu, còn người múa phô diễn những động tác mạnh mẽ, phóng khoáng. Khi có người qua đời, tiếng khèn lại mang sắc thái trầm buồn, thể hiện niềm tiếc thương và những ý nghĩa tâm linh trong tang lễ.
Trong tang lễ truyền thống của người Mông, gia đình thường mời những người thổi khèn có uy tín, am hiểu phong tục đến thực hành các nghi thức. Tiếng khèn giữ vai trò quan trọng trong nghi lễ tiễn đưa người đã khuất, thể hiện quan niệm và đời sống tín ngưỡng được cộng đồng gìn giữ qua nhiều thế hệ.
Bởi vậy, trong từng giai điệu còn có niềm vui, nỗi buồn, phong tục và những quan niệm sống được gửi gắm, trao truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác.
Từ bản làng vùng cao đến sân khấu ngày hội, tiếng khèn vẫn tiếp tục vang lên, kết nối các thế hệ và đưa những giá trị văn hóa của đồng bào Mông đến gần hơn với công chúng.
Mỗi màn trình diễn vì thế không chỉ là dịp để nghệ nhân thể hiện tài năng, mà còn góp phần giữ cho những thanh âm truyền thống tiếp tục sống trong đời sống đương đại.
Ngày 1/6/2023, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch ban hành Quyết định số 1401/QĐ-BVHTTDL, đưa nghệ thuật khèn của người Mông tại các huyện Mù Cang Chải, Trạm Tấu và Văn Chấn, tỉnh Yên Bái, vào Danh mục Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia thuộc loại hình nghệ thuật trình diễn dân gian.