Khởi sắc bản làng
Mở rộng cơ hội nghề nghiệp cho phụ nữ góp phần thúc đẩy bình đẳng giới
Từ học nghề truyền thống đến ứng dụng công nghệ để quảng bá sản phẩm, câu chuyện làng nghề dệt thổ cẩm Khmer Văn Giáo, xã An Cư, tỉnh An Giang, cho thấy: Việc mở rộng cơ hội việc làm, nâng cao năng lực và thúc đẩy bình đẳng giới trong hoạt động nghề nghiệp ngày càng rõ nét.
Phụ nữ Văn Giáo giữ lửa nghề truyền thống
Nghề dệt thổ cẩm từ lâu gắn bó với đời sống đồng bào Khmer vùng Bảy Núi, An Giang. Qua nhiều thế hệ, phụ nữ giữ vai trò quan trọng trong việc tạo ra những sản phẩm mang hoa văn độc đáo, góp phần bảo tồn văn hóa truyền thống. Bên cạnh giữ nghề, họ còn là lực lượng truyền nghề cho các thế hệ kế cận.
Nghệ nhân Neáng Chanh Ty - Giám đốc Hợp tác xã (HTX) dệt thổ cẩm Khmer Văn Giáo, người có gần 30 năm gắn bó với nghề, cho biết: mỗi sản phẩm hoàn chỉnh phải trải qua khoảng 17 công đoạn, từ xử lý nguyên liệu, nhuộm tơ đến dệt và tạo hoa văn. Những kỹ thuật đòi hỏi sự tỉ mỉ, kiên trì này được lưu truyền qua nhiều thế hệ.
Tuy nhiên, bảo tồn nghề truyền thống không chỉ là giữ gìn kỹ thuật mà còn phải tạo điều kiện để người làm nghề có thu nhập ổn định, phát triển kỹ năng và tiếp cận thị trường. Với phụ nữ Khmer, cơ hội học nghề và tham gia sản xuất là nền tảng để phát huy năng lực, nâng cao tính chủ động về kinh tế.
Tạo sinh kế, nâng cao vị thế phụ nữ
Từng đứng trước nguy cơ mai một do cạnh tranh với sản phẩm công nghiệp, làng nghề Văn Giáo dần hồi sinh nhờ sự hỗ trợ của Tổ chức CARE (Australia), Hội Liên hiệp Phụ nữ tỉnh và nỗ lực của người dân. Năm 2002, HTX Dệt thổ cẩm Khmer Văn Giáo được thành lập, hiện có 36 hộ với 63 thành viên.
Theo thông tin từ làng nghề, thu nhập của mỗi thợ dệt đạt khoảng 2,5 - 5 triệu đồng/tháng, tùy tay nghề và độ phức tạp của sản phẩm. Dù thu nhập còn khiêm tốn nhưng đã góp phần giúp người dân có thêm một khoản thu nhập, đặc biệt gắn bó với nghề truyền thống trên chính quê hương mình.
Thời gian qua, HTX và địa phương đã mở các lớp dạy nghề cho phụ nữ Khmer, trong đó có nhiều phụ nữ trẻ. Việc truyền nghề không chỉ giúp bảo tồn kỹ năng dệt thổ cẩm mà còn mở thêm cơ hội việc làm, tạo điều kiện để chị em phát triển năng lực nghề nghiệp.
Chị Neáng Chanh Da Ty, 28 tuổi, ở ấp Srây Skoth, lớn lên trong gia đình có 3 thế hệ làm nghề dệt thổ cẩm. Được mẹ và các thành viên HTX truyền dạy, chị từng bước thành thạo nghề. Không dừng lại ở sản xuất vào thời gian nông nhàn, chị còn sử dụng Facebook, Livestream các công đoạn dệt và giới thiệu sản phẩm đến khách hàng.
Cách làm này giúp chị mở rộng khả năng tiếp cận thị trường, duy trì đầu ra cho sản phẩm. Từ người trực tiếp làm nghề, phụ nữ có thể chủ động hơn trong quảng bá và kinh doanh, từng bước nâng cao giá trị lao động của mình.
Thực tế đó cho thấy thúc đẩy bình đẳng giới trong nghề nghiệp cần gắn với cơ hội học nghề, tiếp cận công nghệ và phát triển kỹ năng kinh doanh. Khi được tạo điều kiện phát huy năng lực, phụ nữ không chỉ góp phần nâng cao thu nhập gia đình mà còn đóng góp tích cực vào sự phát triển của cộng đồng.
Mở rộng cơ hội việc làm cho phụ nữ
Sự phục hồi của làng nghề Văn Giáo được củng cố qua việc xây dựng thương hiệu và mở rộng thị trường. Năm 2006, sản phẩm “Lụa thổ cẩm Văn Giáo” được bảo hộ nhãn hiệu tập thể. Các sản phẩm sà-rông, khăn choàng và áo thổ cẩm lần lượt đạt chuẩn OCOP 3 sao vào các năm 2023, 2024 và 2025. Sản phẩm của làng nghề cũng đã tiếp cận nhiều thị trường quốc tế.
Theo ông Nguyễn Duy Phong - Chủ tịch UBND xã An Cư, làng nghề vừa góp phần bảo tồn bản sắc văn hóa dân tộc, vừa tạo sinh kế cho người dân địa phương.
Thời gian tới, địa phương dự kiến phát triển vùng nguyên liệu trồng dâu, nuôi tằm rộng hơn 1 ha; hỗ trợ đào tạo nghề, tạo điều kiện vay vốn ưu đãi từ 5 - 100 triệu đồng cho các hộ dân mở rộng sản xuất; đồng thời nâng cao chất lượng sản phẩm lưu niệm và đẩy mạnh quảng bá trên mạng xã hội.
Thực hiện bình đẳng giới cũng chính là giúp chị em phụ nữ tiếp cận kỹ năng nghề, đào tạo, nguồn vốn, công nghệ và hoạt động xúc tiến thương mại. Đồng thời, trang bị kiến thức quản lý tài chính, bán hàng trực tuyến và xây dựng thương hiệu...Từ đó giúp chị em nâng cao năng lực cạnh tranh, mở rộng cơ hội phát triển nghề nghiệp.
Gìn giữ nghề dệt thổ cẩm vì thế không chỉ là bảo tồn di sản văn hóa Khmer mà còn là mở rộng cơ hội để phụ nữ phát huy năng lực, nâng cao vị thế và đóng góp vào sự phát triển bền vững của địa phương.
