Công tác Dân tộc
Lạng Sơn đẩy lùi tảo hôn từ những buổi trò chuyện gần gũi
Ở những thôn, bản vùng cao Lạng Sơn, câu chuyện về tảo hôn, hôn nhân cận huyết thống được truyền tải qua những buổi trò chuyện gần gũi, giúp người dân hiểu rõ tác hại, biết cách bảo vệ con em và từng bước thay đổi những tập quán lạc hậu.
Đưa kiến thức pháp luật đến từng thôn bản
Xuân Dương là xã miền núi có đồng bào Tày, Nùng, Dao sinh sống. Địa bàn rộng, giao thông còn khó khăn, đời sống của một bộ phận người dân chưa ổn định, trong khi nhận thức pháp luật chưa đồng đều, khiến công tác phòng ngừa tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống đặt ra nhiều thách thức.
Tại các thôn đặc biệt khó khăn như Cốc Sâu, Pò Đồn, Co Hồng, Ái Quốc, Khau Kheo, Nặm Đảng, Phạ Thác và Khuổi Thướn… vẫn còn tiềm ẩn nguy cơ xảy ra tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống.
Để nâng cao nhận thức Hội Liên hiệp Phụ nữ thường xuyên phối hợp với các ban, ngành, đoàn thể trong xã tổ chức chiến dịch truyền thông về phòng chống xâm hại tình dục trẻ em, tảo hôn và kết hôn cận huyết thống tại các thôn đặc biệt khó khăn trên địa bàn xã.
Nội dung tuyên truyền không dừng ở việc phổ biến các điều khoản của Luật Hôn nhân và Gia đình. Người dân còn được giải thích về những ảnh hưởng của việc kết hôn quá sớm đối với sức khỏe, việc học tập và tương lai của trẻ; cách nhận biết, phòng ngừa nguy cơ xâm hại trẻ em cũng được lồng ghép để nâng cao trách nhiệm của gia đình và cộng đồng trong bảo vệ trẻ nhỏ.
Theo bà Trịnh Thị Vân - Phó Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam xã, Chủ tịch Hội Liên hiệp Phụ nữ xã Xuân Dương, các hoạt động truyền thông, người dân được nâng cao kiến thức pháp luật và kỹ năng nhận diện, phòng ngừa nguy cơ đối với trẻ em.
Hội cũng vận động hội viên phụ nữ phát huy vai trò trong gia đình, thường xuyên nhắc nhở, khuyên bảo con em không kết hôn khi chưa đủ tuổi, không để xảy ra hôn nhân cận huyết thống.
Chị Triệu Thị Xuân, người Dao ở thôn Pò Đồn, chia sẻ: Qua các buổi tuyên truyền, tôi hiểu tảo hôn khiến con trẻ dễ phải bỏ học, cuộc sống gia đình thêm khó khăn; kết hôn cận huyết còn tăng nguy cơ sinh con mắc bệnh di truyền. Vì vậy, phải khuyên con cháu học hành, đủ tuổi rồi hãy kết hôn.
“Lấy nhau sớm, chưa biết làm ăn, chưa lo được cho bản thân thì cuộc sống càng vất vả. Tôi cũng sẽ nhắc nhở người thân, bà con tuyên truyền cho con em trong thôn để mọi người hiểu và tránh”, chị Xuân chia sẻ.
Khi Người có uy tín cùng vào cuộc
Nếu ở Xuân Dương, các tổ chức đoàn thể đưa kiến thức pháp luật đến gần người dân, thì tại xã Thiện Hòa, vai trò của Người có uy tín trong cộng đồng đang góp phần tạo chuyển biến từ chính mỗi thôn bản.
Tại thôn Bản Pe, nơi đồng bào Nùng, Tày, Dao cùng sinh sống, trước đây một bộ phận người Dao vẫn giữ tập quán kết hôn sớm. Những năm gần đây, nhờ cán bộ thôn, xã thường xuyên tuyên truyền, vận động, người dân hiểu rõ hơn về Luật Hôn nhân và Gia đình, tác hại của tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống. Đến nay, thôn không còn tình trạng này.
Ban Công tác Mặt trận và Người có uy tín trong thôn kiên trì giải thích, vận động bà con bằng những câu chuyện gần gũi trong cuộc sống. Các gia đình được khuyên quan tâm đến việc học của con, không để con bỏ học sớm để lấy vợ, lấy chồng mà cần tạo điều kiện cho các em học tập, trưởng thành rồi mới lập gia đình.
Ông Hoàng Văn Hiếu - Người có uy tín ở thôn Bản Pe, chia sẻ muốn bà con nghe theo thì trước hết bản thân phải gương mẫu trong gia đình, dòng họ.
Ông cũng phối hợp với các đoàn thể, tranh thủ những buổi họp thôn để tuyên truyền, nhắc nhở người dân. Nhờ sự kiên trì ấy, nhận thức của bà con từng bước thay đổi, góp phần đẩy lùi tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống ở địa phương.
Chuyển biến từ nhận thức đến hành động
Cùng với nỗ lực tại cơ sở, Sở Dân tộc và Tôn giáo tỉnh Lạng Sơn phối hợp với các cơ quan, địa phương đẩy mạnh tuyên truyền chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước về hôn nhân và gia đình; tổ chức tập huấn cho cán bộ cơ sở, duy trì các mô hình phòng, chống tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống.
Nội dung và hình thức tuyên truyền được điều chỉnh phù hợp với từng địa bàn, đối tượng. Các tin, bài, phóng sự bằng tiếng Tày, Nùng, Dao cùng tài liệu, tờ rơi, áp phích được sử dụng để đưa thông tin đến gần hơn với đồng bào.
Theo ông Lâm Văn Viên - Phó Giám đốc Sở Dân tộc và Tôn giáo tỉnh Lạng Sơn, công tác tuyên truyền về tác hại của tảo hôn và hôn nhân cận huyết được thực hiện bằng nhiều hình thức phù hợp với từng địa bàn, từng đối tượng.
Từ các mô hình phòng chống tảo hôn và hôn nhân cận huyết được xây dựng ở nhiều địa phương đã góp phần nâng cao hiểu biết của người dân không để con kết hôn khi chưa đủ tuổi theo quy định.
Những nỗ lực này được thể hiện qua kết quả giảm tảo hôn trên địa bàn tỉnh. Giai đoạn 2021 - 2025, toàn tỉnh ghi nhận 482 trường hợp, tương đương hơn 64% so với giai đoạn trước, không ghi nhận trường hợp hôn nhân cận huyết thống.
Từ thực tế các bản làng vùng cao Lạng Sơn, có thể thấy công tác phòng, chống tảo hôn cần bắt đầu từ nhận thức của mỗi gia đình và sự vào cuộc của cộng đồng.
Những buổi tuyên truyền, sự vận động kiên trì của cán bộ cơ sở và Người có uy tín đang góp phần giúp cha mẹ quan tâm hơn đến việc học của con, kịp thời ngăn chặn nguy cơ kết hôn sớm, để trẻ em có điều kiện học tập và trưởng thành trước khi lập gia đình.
