Công tác Dân tộc

Không để tảo hôn trở thành lực cản phát triển ở Cao Bằng

Tùng Nguyên • 18/10/2026 18:19

Tảo hôn không chỉ ảnh hưởng đến tương lai của mỗi trẻ em mà còn kéo dài vòng luẩn quẩn của nghèo đói, hạn chế cơ hội phát triển của cộng đồng ở Cao Bằng.

Cao Bằng đã không còn ghi nhận hôn nhân cận huyết thống, số cặp tảo hôn giảm mạnh trong những năm gần đây. Tuy nhiên, để chấm dứt hủ tục, tỉnh cần tiếp tục chuyển biến từ nhận thức đến hành vi, đưa việc kết hôn đúng tuổi trở thành lựa chọn tự giác của mỗi gia đình, cộng đồng.

Địa hình chia cắt, điều kiện kinh tế của một bộ phận dân cư còn khó khăn khiến việc thực hiện mục tiêu giảm thiểu tảo hôn trên địa bàn tỉnh Cao Bằng còn gặp nhiều trở ngại. (Trong ảnh: Một góc bản Cà Lò, xã Khánh Xuân, tỉnh Cao Bằng)

Từ những con số giảm dần của tảo hôn

Là tỉnh miền núi có hơn 95% dân số là người DTTS, Cao Bằng từng đối mặt với tình trạng tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống kéo dài. Những hủ tục này không chỉ ảnh hưởng đến sức khỏe, tương lai của trẻ em mà còn làm gia tăng nguy cơ nghèo đói, hạn chế cơ hội học tập, việc làm và cản trở sự phát triển bền vững.

Những năm gần đây, với sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị và sự chuyển biến trong nhận thức của người dân, tình trạng này từng bước được đẩy lùi.

Nếu năm 2020, toàn tỉnh ghi nhận 7 trường hợp hôn nhân cận huyết thống thì giai đoạn 2021 - 2025 không phát sinh trường hợp mới, kết quả này được duy trì trong 9 tháng năm 2026.

Đối với tảo hôn, kết quả giảm thiểu cũng thể hiện rõ qua từng năm. Theo thống kê của Sở Dân tộc và Tôn giáo tỉnh Cao Bằng, giai đoạn 2021 - 2025, toàn tỉnh giảm 225 cặp tảo hôn (từ 261 xuống còn 36 cặp); trong 9 tháng năm 2026, tỉnh chỉ ghi nhận 16 cặp tảo hôn.

“
Trong 9 tháng năm 2026, Sở Dân tộc và Tôn giáo Cao Bằng đã tổ chức 8 Hội thi “Rung chuông vàng” tại các trường dân tộc nội trú, bán trú ở các xã, thu hút 1.758 học sinh tham dự; lắp đặt pano tuyên truyền về giảm thiểu tình trạng tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống tại 12 trường nội trú, bán trú có tỷ lệ tảo hôn cao.
Báo cáo số 2510/BC-SDTTG ngày 18/9/2026 của Sở Dân tộc và Tôn giáo tỉnh Cao Bằng

Những con số trên phản ánh nỗ lực của Cao Bằng trong phòng ngừa, ngăn chặn tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống.

Đáng chú ý, năm 2026 là năm đầu triển khai Nội dung số 3, Nội dung thành phần 3 thuộc Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững, phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào DTTS và miền núi giai đoạn 2026 - 2030, theo Quyết định số 417/QĐ-BNNMT (Chương trình MTQG 417).

Tuy nhiên, kết quả giảm thiểu chưa đồng nghĩa với việc tảo hôn đã được đẩy lùi triệt để. Tình trạng này vẫn có nguy cơ tái diễn tại một số vùng sâu, vùng xa, nơi điều kiện kinh tế - xã hội còn khó khăn, khả năng tiếp cận thông tin hạn chế và tập quán truyền thống vẫn tác động đến quyết định hôn nhân.

Thay đổi nhận thức, xóa bỏ hủ tục

Thực tiễn tại Cao Bằng cho thấy, pháp luật là cơ sở để ngăn chặn tảo hôn, nhưng sự chuyển biến từ cộng đồng mới là yếu tố quyết định tính bền vững của kết quả. Vì vậy, tỉnh xác định tuyên truyền, vận động, nâng cao nhận thức và thay đổi hành vi hôn nhân là nhiệm vụ trọng tâm, nhất là tại những địa bàn còn nhiều khó khăn.

Ngày 28/8/2026, Sở Dân tộc và Tôn giáo tỉnh ban hành Kế hoạch số 2282/KH-SDTTG về thực hiện giảm thiểu tình trạng tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống trong vùng đồng bào DTTS và miền núi. Kế hoạch thuộc Nội dung thành phần số 3, Hợp phần thứ hai của Chương trình MTQG 417, hướng tới chuyển đổi nhận thức, hành vi trong hôn nhân của đồng bào DTTS.

Tảo hôn 2 — Hội thi “Rung chuông vàng” được Sở Dân tộc và Tôn giáo tỉnh Cao Bằng tổ chức thường xuyên tại các trường nội trú, bán trú góp phần đưa kiến thức pháp luật đến gần hơn với học sinh.

Theo ông Nông Thế Phúc - Giám đốc Sở Dân tộc và Tôn giáo tỉnh Cao Bằng, bên cạnh đẩy mạnh truyền thông, tỉnh sẽ tổ chức các cuộc thi tìm hiểu pháp luật về hôn nhân và gia đình, bình đẳng giới, phòng, chống tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống.

Các giải pháp này được xây dựng trên cơ sở kế thừa kinh nghiệm từ giai đoạn trước. Năm 2021, khi Chương trình MTQG phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào DTTS và miền núi theo Quyết định số 1719/QĐ-TTg (Chương trình MTQG 1719) chưa vận hành, Cao Bằng triển khai Đề án “Giảm thiểu tình trạng tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống trong vùng đồng bào DTTS” theo Quyết định số 498/QĐ-TTg.

Bên cạnh tập huấn, phổ biến pháp luật, các địa phương tổ chức hơn 2.500 cuộc tuyên truyền trực tiếp tại thôn, bản, thu hút trên 31.000 lượt người tham gia. Hoạt động này góp phần phát hiện, can thiệp kịp thời nhiều trường hợp có nguy cơ tảo hôn.

Từ năm 2022, nội dung phòng, chống tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống được tích hợp vào Tiểu dự án 2, Dự án 9 của Chương trình MTQG 1719. Nhiều hình thức tuyên truyền thiết thực tiếp tục được triển khai, như sinh hoạt ngoại khóa “Nói không với tảo hôn”, hội thi “Rung chuông vàng”, góp phần đưa kiến thức pháp luật đến gần hơn với người dân, nhất là thanh thiếu niên.

Tảo hôn không chỉ ảnh hưởng đến tương lai của mỗi trẻ em mà còn kéo dài vòng luẩn quẩn của nghèo đói, hạn chế cơ hội phát triển của cộng đồng. Muốn hủ tục này không trở thành lực cản phát triển, Cao Bằng cần kiên trì đưa pháp luật vào đời sống, tạo chuyển biến thực chất trong nhận thức và hành vi, để kết hôn đúng tuổi trở thành lựa chọn tự giác, mở đường cho thế hệ trẻ học tập, lập thân và xây dựng tương lai.

Tùng Nguyên