Bản làng hôm nay
Người Tơ Đrá chung sức hồi sinh “linh hồn” làng
Mới đây, nhà rông truyền thống cộng đồng người Tơ Đrá (nhóm địa phương thuộc dân tộc Xơ Đăng) ở thôn Đăk Duông, xã Ngọk Réo, tỉnh Quảng Ngãi đã hoàn thành và đưa vào sử dụng. Công trình "hồi sinh" nhờ sự chung tay, góp công, góp của cả cộng đồng.
Đồng lòng dựng lại nhà rông
Cơn mưa đá và dông lốc vào giữa tháng 4/2026 vừa qua đã làm sập hoàn toàn phần mái nhà rông nhóm Kon Chôn, thôn Đăk Duông, xã Ngọk Réo trong sự tiếc nuối của người dân.
Để hồi sinh "linh hồn" của làng, cộng đồng người Tơ Đrá nơi đây đã chung sức, đồng lòng góp công, góp tiền để dựng lại nhà rông mới.
Ông A Toàn - Bí thư Chi bộ thôn Đăk Duông, xã Ngọk Réo cho biết: Nhóm Kon Chôn, thôn Đăk Duông có 134 hộ, gần 100% là người Tơ Đrá. Trước khi làm lại nhà rông, Chi bộ và Ban quản lý thôn đã họp dân, triển khai kế hoạch và bà con đều thống nhất cao.
“Làm nhà rông, xã hỗ trợ 20 triệu đồng, bà con đã tự nguyện đóng góp số tiền hơn 100 triệu đồng và tất cả các hộ dân đều tham gia ngày công”, ông A Toàn cho biết thêm.
Với tinh thần đoàn kết của cả cộng đồng, trong thời gian 1 tháng (từ tháng 9 đến tháng 10), nhà rông nhóm Kon Chôn, thôn Đăk Duông đã hoàn thành.
Về kiến trúc, nhà rông vẫn giữ được sự nguyên bản như trước với chiều ngang 18m, rộng 10m và cao hơn 14m; tổng diện tích sàn 180m2, sức chứa hơn 100 người cùng lúc.
Ông A Hoàng - nhóm Kon Chôn, thôn Đăk Duông, xã Ngọk Réo, cho biết: Nhà rông là mái nhà chung của cộng đồng, khi thôn vận động, bà con đều hưởng ứng nhiệt tình, mỗi hộ đều đóng góp 1 triệu đồng và cử người tham gia thi công.
“Nhà rông hoàn thành, bà con phấn khởi lắm; giữ được bản sắc văn hóa truyền thống và có nơi sinh hoạt động cho cộng đồng”, ông A Hoàng cho biết thêm.
Người Tơ Đrá đánh “trống thiêng” mừng nhà rông mới
Người Tơ Đrá tổ chức mừng nhà rông mới với nghi thức riêng. Trong đó, trống Sơ Grâr được xem là “linh hồn” của lễ mừng nhà rông mới.
Già làng A Sam, nhóm Kon Chôn, thôn Đăk Duông, xã Ngọk Réo, cho biết: Đối với người Tơ Đrá, khi mừng nhà rông mới sẽ đánh trống Sơ Grâr và kèm theo đó là 3 chiếc chiêng.
“Thân trống được bằng cây gỗ nguyên khối, đục rỗng bên trong; hai mặt trống làm bằng da bò và được kéo căng bằng dây mây và cây săm lũ”, già làng A Sam cho biết thêm.
Người Tơ Đrá tổ chức lễ mừng nhà rông mới trong 2 ngày. Ngoài những lễ vật được dâng lên thần linh, tất cả dân làng đều tham gia đánh trống Sơ Grâr.
Tiếng trống Sơ Grâr, tiếng chiêng vang lên, đó là hiệu lệnh tập hợp, là lời thông báo với các vị thần rằng dân làng đang mở hội, đang dâng lễ vật để bày tỏ lòng thành kính.
Ông A Dong, nhóm Kon Chôn, thôn Đăk Duông, xã Ngọk Réo, chia sẻ: Trống Sơ Grâr được xem là báu vật, là linh hồn trong các lễ hội quan trọng của người Tơ Đrá. Mỗi gia đình đều có người tham gia đánh trống trong lễ mừng nhà rông mới.
“Trống được để một hàng dài ở trung tâm nhà rông. Tiếng chiêng trầm hùng và tiếng trống nhanh, dồn dập tạo không khí rộn ràng. Thông qua tiếng trống, người dân cầu mong sức khỏe, bình an trong cuộc sống và mùa màng bội thu”, ông A Dong chia sẻ thêm.
Việc khánh thành và đưa nhà rông vào sử dụng là sự kiện lớn đối với người Tơ Đrá ở nhóm Kon Chôn, thôn Đăk Duông, xã Ngọk Réo. Giờ đây, người Tơ Đrá có được nơi sinh hoạt cộng đồng khang trang, tổ chức các lễ hội, thực hành tín ngưỡng, qua đó, góp phần bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa truyền thống của dân tộc.
