Sắc màu 54
Di sản Tràng An ghi dấu trên bản đồ địa chất thế giới
Liên hiệp Quốc tế các Khoa học Địa chất vừa chính thức công bố Danh sách 100 địa điểm di sản địa chất IUGS lần thứ ba, trong đó có địa danh Tràng An, tỉnh Ninh Bình.
Vừa qua, tại thành phố Monchique (Bồ Đào Nha), Liên hiệp Khoa học Địa chất Quốc tế (IUGS) chính thức công bố Danh sách 100 địa điểm di sản địa chất lần thứ ba.
Trong danh sách này, “Karst nhiệt đới Tràng An” (Trang An Tropical Karst) của tỉnh Ninh Bình được ghi danh với mã số 283, thuộc nhóm di sản địa chất về địa mạo và các quá trình địa chất đang diễn ra.
Đây là sự ghi nhận có ý nghĩa đối với Tràng An, bởi trong hồ sơ khoa học chính thức, IUGS đánh giá khu vực này là hình mẫu được biết đến rộng rãi nhất thế giới về cảnh quan karst (địa hình các-xtơ hay địa hình đá vôi) nhiệt đới từng bị biển xâm nhập và nay đã nổi trên đất liền.
Di sản Tràng An mang dấu ấn địa chất hàng triệu năm
Tràng An sở hữu hệ thống địa hình karst đặc sắc, được hình thành qua quá trình tiến hóa địa chất kéo dài hơn 250 triệu năm. Những dãy núi đá vôi dạng nón, dạng tháp, thung lũng kín, vùng trũng karst cùng mạng lưới hang động ngầm với nhiều thành tạo thạch nhũ đã tạo nên cảnh quan thiên nhiên độc đáo của di sản.
Không chỉ có giá trị về cảnh quan, Tràng An còn lưu giữ những bằng chứng rõ nét về các giai đoạn biển tiến, biển thoái trong quá khứ. Đó là những ngấn ăn mòn trên vách đá, nền mài mòn do sóng, trầm tích bãi biển và các tích tụ vỏ sinh vật biển.
Những dấu tích này giúp các nhà khoa học nghiên cứu lịch sử biến động mực nước biển, quá trình hình thành và tiến hóa địa hình karst cũng như sự thay đổi của môi trường tự nhiên qua các thời kỳ địa chất.
Đặc biệt, Tràng An còn lưu giữ các dấu tích khảo cổ quan trọng, phản ánh lịch sử cư trú và quá trình con người thích ứng với những biến đổi của khí hậu, môi trường và mực nước biển trong hàng chục nghìn năm. Sự kết hợp giữa giá trị địa chất, cảnh quan và lịch sử cư trú của con người đã tạo nên nét đặc sắc riêng của di sản.
Trong ấn phẩm Danh sách 100 địa điểm di sản địa chất IUGS lần thứ ba năm 2026, Tràng An được giới thiệu tại trang 230-231, cùng nhiều địa điểm nổi tiếng thế giới như núi Phú Sĩ (Nhật Bản), các vịnh hẹp Na Uy, núi Aconcagua (Argentina) và đồi Chocolate (Philippines).
Mở thêm cơ hội phát huy giá trị di sản
Trước khi được IUGS ghi danh, năm 2014, Quần thể danh thắng Tràng An đã được UNESCO công nhận là Di sản Văn hóa và Thiên nhiên thế giới hỗn hợp đầu tiên của Việt Nam và Đông Nam Á, theo các tiêu chí về văn hóa, thẩm mỹ và địa chất - địa mạo.
Giá trị nổi bật của Tràng An không chỉ nằm ở cảnh quan thiên nhiên mà còn ở mối quan hệ tương tác lâu dài giữa con người với môi trường tự nhiên. Đây cũng là nền tảng để Ninh Bình lựa chọn hướng phát triển du lịch gắn với bảo tồn di sản.
Năm 2022, Tổng Giám đốc UNESCO Audrey Azoulay đánh giá Tràng An là một trong những mô hình tiêu biểu trên thế giới về kết hợp phát triển kinh tế, du lịch bền vững với bảo tồn thiên nhiên, hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, doanh nghiệp và người dân.
Những năm gần đây, Tràng An và du lịch Ninh Bình liên tiếp được các tổ chức, truyền thông quốc tế ghi nhận. Năm 2018, Insider đưa Ninh Bình vào danh sách 50 điểm đến hấp dẫn nhất thế giới; năm 2023, Forbes bình chọn Ninh Bình vào danh sách 23 điểm đến tuyệt vời nhất thế giới. Năm 2025, Tràng An được Tripadvisor vinh danh trong nhóm 1% điểm đến tốt nhất thế giới.
Việc được IUGS ghi danh không chỉ khẳng định giá trị địa chất nổi bật và vị thế quốc tế của Tràng An mà còn mở thêm cơ hội hợp tác nghiên cứu khoa học, giáo dục di sản và quảng bá du lịch.
Tuy nhiên, để những giá trị ấy được phát huy lâu dài, Ninh Bình cần tiếp tục bảo vệ tính toàn vẹn của cảnh quan, gìn giữ các giá trị địa chất, sinh thái, văn hóa, đồng thời gắn phát triển du lịch với sinh kế cộng đồng. Người dân không chỉ tham gia khai thác lợi thế di sản mà còn là chủ thể quan trọng trong gìn giữ, bảo vệ di sản.
