Pháp luật cuộc sống
“Nếu một bạn muốn nghỉ học để lấy chồng, chúng mình sẽ làm gì?”
Ở Trường THCS Tân Hợp, xã Tân Hợp, tỉnh Lào Cai, 90% học sinh là người Dao, Tày. Câu lạc bộ “Thủ lĩnh của sự thay đổi” giúp các em tự tin bày tỏ suy nghĩ, cùng bạn bè phòng ngừa tảo hôn và học cách bảo vệ bản thân.

Từ ngại ngùng đến tự tin chia sẻ
“Nếu một bạn muốn nghỉ học để lấy chồng, chúng mình sẽ làm gì?” Câu hỏi được đặt ra giữa buổi sinh hoạt Câu lạc bộ (CLB) "Thủ lĩnh của sự thay đổi" Trường THCS Tân Hợp. Một vài cánh tay giơ lên. Có em đề nghị gặp riêng bạn, có em muốn nhờ giáo viên chủ nhiệm cùng trao đổi với gia đình.
Từ tình huống giả định ấy, học sinh tiếp tục trao đổi về những điều gần gũi với mình: Con gái có được theo đuổi nghề mình thích? Việc nhà nên phân chia thế nào? Thầy cô gợi mở, để các em cùng bàn bạc và tập nói lên suy nghĩ.
Em Bàn Thị Huyền, học sinh lớp 8A2, dân tộc Dao, nhớ những buổi đầu tham gia CLB, em thường chỉ ngồi nghe. Sợ nói sai, sợ bạn cười, Huyền ít khi chủ động phát biểu. Được giao trình bày ý kiến của nhóm, em viết ra điều muốn nói rồi đọc cho bạn nghe để bạn góp ý.
“Trước đây, có điều chưa hiểu em cũng ngại hỏi. Bây giờ, em đã dám đứng trước lớp để nói. Em hiểu rằng con gái có quyền học tập, có ước mơ riêng và cần được lắng nghe”, Huyền chia sẻ.
Qua những tình huống giả định, Huyền còn học cách tìm người lớn tin cậy khi gặp chuyện khiến mình bất an. Em hiểu rằng lắng nghe bạn cũng cần sự tôn trọng, không đem điều bạn tâm sự ra trêu chọc.
Hoàng Nhật Vi, cũng học lớp 8A2, dân tộc Tày, lại thích những buổi phân vai. Khi làm người con, lúc đóng vai cha mẹ, Vi hiểu rằng muốn người khác lắng nghe, mình cần đặt mình vào vị trí của người khác để hiểu.
“Em từng nghĩ có những việc chỉ con gái phải làm. Sinh hoạt cùng các bạn, em hiểu việc nhà cần được chia sẻ. Em cũng muốn nhắc các bạn rằng nếu gặp khó khăn thì hãy tìm thầy cô, người thân để chia sẻ, tìm cách tháo gỡ, đừng âm thầm chịu đựng”, Vi nói.

Ba mắt xích phòng ngừa tảo hôn ở Trường THCS Tân Hợp
Năm 2026, sáng kiến “Nâng bước em đến trường - Nói không với tảo hôn” của CLB giành giải Ba tại Hội thi “Sáng kiến nhỏ - thay đổi lớn” do Hội Liên hiệp Phụ nữ tỉnh Lào Cai tổ chức. Đây cũng là dịp để các em giao lưu, chia sẻ sáng kiến với bạn bè các địa phương.
Sáng kiến gồm 3 mắt xích gắn kết với nhau. Mắt xích thứ nhất, “Đôi bạn đồng hành, sẻ chia kịp thời”, bắt đầu từ sự gần gũi giữa bạn bè. Các em cùng hỗ trợ học tập, lắng nghe khi bạn có chuyện buồn. Nếu nhận thấy nguy cơ bạn nghỉ học hoặc kết hôn sớm, học sinh có thể tìm giáo viên để được hỗ trợ.
Mắt xích thứ hai, “Tiếng chuông học đường, kết nối an toàn, hỗ trợ kịp thời”. Đối với những điều khó nói trực tiếp, các em có thể trao đổi riêng với giáo viên hoặc gửi tâm tư qua hộp thư.
Việc tiếp nhận thông tin đi cùng trách nhiệm tìm hiểu, tư vấn và phối hợp với gia đình hỗ trợ học sinh, đồng thời bảo vệ thông tin riêng tư của các em.
Mắt xích thứ ba, “Cẩm nang trao quyền, vững kiến thức, chắc tương lai”, tập trung trang bị kiến thức về bình đẳng giới, tác hại của tảo hôn và kỹ năng tự bảo vệ.
Cẩm nang có thể sử dụng câu hỏi, tình huống gần gũi, kèm thông tin người hỗ trợ để học sinh dễ tra cứu khi cần.
“Chúng em có thể bắt đầu bằng việc hỏi thăm khi thấy bạn buồn, giúp bạn học bài. Nếu chuyện vượt quá khả năng, chúng em sẽ tìm thầy cô, không để bạn phải lo lắng một mình”, em Bàn Thị Huyền chia sẻ.
Ba mắt xích gắn sự quan tâm của bạn bè với trách nhiệm hỗ trợ của nhà trường và kiến thức của mỗi học sinh. Phòng ngừa tảo hôn vì thế được tiếp cận qua những việc gần gũi hằng ngày, giúp các em biết tìm sự trợ giúp kịp thời.

Đưa bình đẳng giới vào học đường
CLB “Thủ lĩnh của sự thay đổi” là một mô hình của Dự án 8 “Thực hiện bình đẳng giới và giải quyết những vấn đề cấp thiết đối với phụ nữ và trẻ em”. Dự án thuộc Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào DTTS và miền núi giai đoạn 2021 - 2030, giai đoạn I từ năm 2021 - 2025.
Trong trường học, mục tiêu ấy được cụ thể hóa bằng việc tạo điều kiện để học sinh nêu ý kiến, hiểu quyền của mình và biết tìm sự trợ giúp. Các em được khuyến khích tham gia đề xuất cách giải quyết những vấn đề liên quan đến bản thân.
Cô Lương Thị Quyên - Hiệu trưởng Trường THCS Tân Hợp, cho biết CLB được thành lập từ năm 2025 với 25 thành viên. Đây là lực lượng nòng cốt cùng thầy cô đưa những nội dung về bình đẳng giới, phòng ngừa tảo hôn đến gần học sinh.
“Chúng tôi mong học sinh biết trình bày ý kiến, tôn trọng bạn và tìm đúng người hỗ trợ. Giáo viên cần gần gũi, để các em tin tưởng kể cả những điều khó nói. Điều nhà trường quan tâm là học sinh có biết tự bảo vệ mình, có dám lên tiếng khi cần và được giúp đỡ kịp thời hay không”, cô Quyên chia sẻ.
Nhà trường bố trí giáo viên đồng hành, hỗ trợ các thành viên lựa chọn chủ đề sinh hoạt. Nội dung được gắn với sinh hoạt lớp, hoạt động trải nghiệm, có sự tham gia của cả học sinh nam và nữ. Qua đó, các em cùng trao đổi về việc chia sẻ trách nhiệm trong gia đình và tôn trọng sự khác biệt.
Nhà trường đồng thời phối hợp với Hội Phụ nữ xã và phụ huynh, lựa chọn nội dung từ nhu cầu của học sinh. Các em có cơ hội đề xuất, điều hành hoạt động và nhận phản hồi. Những bạn còn rụt rè cũng cần được khuyến khích để tự tin tham gia.
Ở Tân Hợp, sự thay đổi có thể bắt đầu từ một học sinh dám giơ tay nêu ý kiến, một người bạn biết tìm thầy cô khi cần giúp đỡ. Khi được lắng nghe và hỗ trợ kịp thời, các em có thêm sự đồng hành của bạn bè, thầy cô và gia đình trên con đường đến trường và trong cuộc sống.

