Giáo dục dân tộc

Giáo dục dân tộc

Thầy cô học tiếng Xơ Đăng, lớp học vùng biên thành nơi thực hành song ngữ

Ngọc Chí • 19/11/2026 16:43

Để thêm gần gũi dạy dỗ trò, nhiều thầy cô giáo Trường Phổ thông Dân tộc bán trú cấp 1, 2 Măng Bút 2, xã Măng Bút, tỉnh Quảng Ngãi đã tự học tiếng Xơ Đăng và dùng chính lớp học thành không gian thực hành song ngữ.

trường học
Hầu hết học sịnh Trường Phổ thông DTBT cấp 1, 2 Măng Bút 2 là người Xơ Đăng. Ảnh: Ngọc Chí

Muốn dạy chữ thì phải hiểu tiếng Xơ Đăng của trò

Rời quê hương Quảng Bình cũ (nay là tỉnh Quảng Trị) đến với mảnh đất vùng cao Kon Plông, tỉnh Kon Tum cũ (nay là tỉnh Quảng Ngãi) từ năm 1993, thầy giáo Lê Xuân Vinh đã có hơn 30 năm gắn bó với sự nghiệp trồng người ở các xã khó khăn, như: Ngọc Tem, Măng Cành và dừng chân tại xã Măng Bút từ năm 2003 đến nay.

Nhớ lại những ngày đầu đứng lớp, khó khăn lớn nhất với thầy Vinh không chỉ là những con đường lầy lội, trắc trở mà còn là sự e ngại, rụt rè của học sinh DTTS khi hầu hết các em chưa thông thạo tiếng phổ thông.

Thầy Vinh chia sẻ, với gần 100% học sinh là đồng bào Xơ Đăng, rào cản đầu tiên chính là ngôn ngữ, vì các em nói tiếng phổ thông chưa rõ.

Muốn dạy được chữ cho trò, thì trước hết phải hiểu tiếng của trò, thầy Vinh đã tự đặt ra mục tiêu học tiếng DTTS.

học sinh
Thầy giáo Lê Xuân Vinh tự học tiếng Xơ Đăng để giao tiếp và giảng dạy học sinh. Qua đó, giúp các em hiểu bài tốt hơn. Ảnh: Ngọc Chí

Ban ngày lên lớp tiếp xúc với học sinh, chiều đến thầy Vinh lại xuống làng trò chuyện cùng bà con. Từ nào chưa biết, thầy sẽ hỏi dân làng, tiếng Việt nào bà con chưa rõ thầy lại tận tình chỉ lại.

Chỉ sau 6 tháng kiên trì “cùng ăn, cùng ở, cùng nói”, thầy Vinh đã có thể giao tiếp thành thạo với bà con và học trò bằng tiếng Xơ Đăng.

“Nhờ biết tiếng Xơ Đăng, trong quá trình giảng dạy, cứ chỗ nào học sinh lúng túng chưa hiểu, tôi sẽ dừng lại và giải thích cặn kẽ bằng tiếng Xơ Đăng. Từ đó, việc tiếp thu bài của học sinh tốt hơn”, thầy Vinh cho biết thêm.

tiếng xơ đăng
Phần lớn thầy cô giáo tại Trường Phổ thông DTBT cấp 1, 2 Măng Bút 2 biết nói tiếng Xơ Đăng. Ảnh: Ngọc Chí

Góp phần nâng cao chất lượng dạy và học

Trường Phổ thông Dân tộc bán trú (DTBT) cấp 1, 2 Măng Bút 2 có 31 cán bộ, giáo viên, trong đó đã có 20 người biết nói tiếng Xơ Đăng.

Thời gian qua, việc dạy học song ngữ đã giúp xóa nhòa khoảng cách giữa thầy và trò, biến những tiết học khô khan trở nên sinh động, dễ tiếp thu. Đồng thời, giúp giáo viên trao đổi với phụ huynh về tình hình học tập, rèn luyện của con em trở nên thuận lợi hơn.

Chính từ nền tảng thấu hiểu ngôn ngữ và văn hóa, công tác dạy và học tại nhà trường đã gặt hái được nhiều kết quả đáng ghi nhận.

Thầy Nông Văn Thủy - Phó Hiệu trưởng Trường Phổ thông DTBT cấp 1, 2 Măng Bút 2, cho biết: Trong năm học 2025 - 2026, tỷ lệ học sinh lớp 9 của trường được công nhận tốt nghiệp THCS đạt 100%.

“Năm học 2026 - 2027, nhà trường có 14 lớp, với tổng số 296 học sinh, trong đó, có 224 em ở lại bán trú. Từ đầu năm học đến nay trường không có học sinh bỏ học, các em đi học rất chuyên cần”, thầy Thủy cho biết thêm.

bán trú
Cùng với công tác dạy và học, Trường phổ thông DTBT cấp 1, 2 Măng Bút 2 còn thực hiện tốt công tác bán trú, giúp phụ huynh an tâm khi đưa con đến trường. Ảnh: Ngọc Chí

Kết quả này, cũng nhờ giải pháp như việc thầy cô giáo học tiếng Xơ Đăng để giao tiếp với phụ huynh, học sinh; thực hiện tốt công tác bán trú, tạo điều kiện để các em học sinh ổn định sinh hoạt, ăn ở ngay tại trường.

Đồng thời, tranh thủ việc học sinh bán trú, sau những giờ học chính khóa ban ngày, vào mỗi buổi chiều, các thầy cô lại còn lên lớp phụ đạo, bồi dưỡng kiến thức cho những học sinh còn yếu, giúp các em theo kịp chương trình.

Em Y Nguyễn Kim Yến, học sinh lớp 3A cho biết: Thầy cô rất quan tâm chúng em, lo từng bữa ăn, giấc ngủ. Trên lớp học, những bài nào chưa hiểu, thầy cô luôn chỉ dạy tận tình, còn nói bằng tiếng Xơ Đăng nên giúp chúng em tiếp thu bài tốt hơn.

"Niềm vui lớn nhất của chúng tôi, là mỗi năm học trôi qua, thấy những cô cậu học trò hoàn thành tốt chương trình học, giao tiếp thành thạo bằng cả tiếng mẹ đẻ lẫn tiếng phổ thông, vững tin hơn trên hành trình học tập phía trước", thầy Nông Văn Thủy - Phó hiệu trưởng bộc bạch.

Ngọc Chí