Thành tựu và Phát triển
Dòng vốn mở đường cho buôn làng Tây Nguyên đổi thay: An cư để lạc nghiệp (Bài 3)
Cùng với các chính sách giúp người dân an cư, dòng vốn tín dụng chính sách còn khơi dậy ý chí tự lực, xóa bỏ tâm lý trông chờ, chủ động vay vốn, làm ăn.
Mái ấm từ dòng vốn
Giữa vùng đồi núi Đắk Glong của tỉnh Đắk Lắk, căn nhà mới của gia đình anh K’Bren, dân tộc M’nông nổi bật với mái tôn xanh, tường xây vững chãi. Ít ai biết, chỉ hai năm trước, cả gia đình anh vẫn sống trong căn nhà tạm, vách nứa, mỗi mùa mưa là một lần thấp thỏm.
“Có hôm mưa lớn, cả nhà phải nép vào một góc, lấy thau hứng nước. Nghĩ đến chuyện làm nhà mà không biết lấy đâu ra tiền”, anh nhớ lại.
Năm 2023, thông qua tổ tiết kiệm và vay vốn, anh được tiếp cận chương trình cho vay nhà ở của Ngân hàng Chính sách xã hội. Khoản vay 40 triệu đồng, cùng với số tiền tích góp và sự hỗ trợ của người thân, đã giúp gia đình anh bắt tay dựng nhà.
Không thuê thợ trọn gói, anh tự làm từng phần để tiết kiệm chi phí. Sau gần 4 tháng, căn nhà cấp 4 hoàn thiện - không chỉ là nơi che mưa che nắng, mà còn là dấu mốc thay đổi cuộc sống.
Từ khi có nhà mới, gia đình anh ổn định hơn. Vợ anh mở thêm quầy tạp hóa nhỏ trước nhà, con cái có góc học tập tử tế. Thu nhập dần cải thiện, khoản vay được trả đúng hạn.
“Có nhà rồi, mình yên tâm làm ăn. Không còn lo mưa gió nữa, giờ chỉ tập trung kiếm tiền nuôi con ăn học”, anh chia sẻ.
Câu chuyện của gia đình anh K’Bren không phải cá biệt. Trên khắp Tây Nguyên, hàng nghìn hộ dân đã được tiếp cận nguồn vốn ưu đãi để xây dựng nhà ở.
Những mái nhà mới không chỉ làm thay đổi diện mạo buôn làng, mà còn tạo nền tảng ổn định để người dân yên tâm phát triển kinh tế.
Từ “xin hỗ trợ” đến “chủ động vay - tự chịu trách nhiệm”
Nếu trước đây, không ít hộ dân còn mang tâm lý trông chờ vào hỗ trợ của Nhà nước thì nay, cách tiếp cận tín dụng chính sách đã có sự thay đổi rõ rệt.
Tại một điểm giao dịch ở Cư M’gar, tỉnh Đắk Lắk, cán bộ tín dụng cho biết, nhu cầu vay vốn làm nhà tăng đều qua từng năm, nhưng điều đáng chú ý là, người dân đã chủ động hơn rất nhiều.
Bà con giờ không còn hỏi “có được cho không”, mà hỏi “vay bao nhiêu, trả trong bao lâu”. Họ tự tính toán rất kỹ trước khi vay.
Gia đình chị H’Linh Êban là một ví dụ điển hình. Trước khi vay vốn làm nhà, chị dành thời gian cân nhắc kỹ lưỡng: Tổng chi phí, nguồn đối ứng, tiến độ xây dựng và khả năng trả nợ.
“Vay là phải trả, nên mình phải tính cho chắc. Làm đến đâu chắc đến đó, không làm theo kiểu đối phó”, chị nói.
Chính sự chủ động này, giúp gia đình chị không chỉ có nhà ở ổn định, mà còn đảm bảo cân đối tài chính, không phát sinh nợ quá hạn.
Thực tế cho thấy, khi người dân nhận thức rõ đây là nguồn vốn tín dụng - không phải hỗ trợ cho không thì ý thức trách nhiệm được nâng lên rõ rệt. Việc vay và trả nợ trở thành một cam kết nghiêm túc, gắn với uy tín của mỗi gia đình trong cộng đồng.
Khơi dậy động lực nội sinh giảm nghèo bền vững
Một mái nhà kiên cố không chỉ giúp người dân “an cư”, mà còn tạo ra những chuyển biến sâu sắc trong đời sống kinh tế - xã hội.
Trước hết là sự ổn định về tâm lý. Khi không còn nỗi lo chỗ ở, người dân yên tâm bám đất, bám làng, hạn chế tình trạng di cư tự phát. Đây là yếu tố quan trọng để duy trì lực lượng lao động tại chỗ.
Bên cạnh đó, an cư tạo tiền đề để phát triển sinh kế. Nhiều hộ sau khi có nhà ở ổn định, đã mạnh dạn vay thêm vốn để đầu tư chăn nuôi, trồng trọt, từng bước nâng cao thu nhập.
Quan trọng hơn, tín dụng nhà ở góp phần thay đổi tư duy phát triển: từ thụ động sang chủ động, từ trông chờ sang tự lực. Người dân không còn đứng ngoài các chính sách, mà trở thành chủ thể tham gia và quyết định tương lai của mình.
Chủ tịch Hội Phụ nữ xã Krông Ana, tỉnh Đắk Lắk Nguyễn thị phương Thảo nhận xét: “Khi tự mình làm được căn nhà, bà con tin rằng những việc khác cũng có thể làm được. Đó là thay đổi lớn nhất”.
Hiệu quả của tín dụng chính sách không chỉ nằm ở nguồn vốn, mà còn ở cách tổ chức thực hiện. Thông qua mạng lưới tổ tiết kiệm và vay vốn, các hội đoàn thể, dòng vốn được đưa đến đúng đối tượng, kèm theo hướng dẫn, giám sát và hỗ trợ kịp thời.
Ở nhiều buôn làng, việc trả nợ đúng hạn đã trở thành một “chuẩn mực” mới. Những hộ sử dụng vốn hiệu quả được biểu dương, nhân rộng, tạo sức lan tỏa tích cực.
Già làng Y Blin ở Buôn Ea M’Đroh, xã Ea M’Đroh, tỉnh Đắk Lắk chia sẻ: “Nhà nước giúp mình có cơ hội, còn mình phải tự làm. Ai làm thì khá lên, không làm thì vẫn nghèo”.
Chính sự chuyển biến từ nhận thức đến hành động đã tạo nên động lực nội sinh - yếu tố then chốt để giảm nghèo bền vững.
Từ những mái nhà mới, có thể thấy tín dụng chính sách đang từng bước xây dựng nền tảng vững chắc cho phát triển lâu dài ở Tây Nguyên.
An cư không chỉ là điều kiện sống, mà là điểm khởi đầu của lạc nghiệp, là bước ngoặt trong thay đổi nhận thức của người dân. Khi đã ổn định, họ chủ động hơn trong sản xuất, mạnh dạn hơn trong đầu tư và tự tin hơn vào tương lai.
Tuy nhiên, để dòng vốn phát huy hiệu quả toàn diện, vẫn cần những giải pháp đồng bộ hơn: Nâng cao chất lượng tín dụng, tăng cường hướng dẫn sử dụng vốn, gắn kết với các chương trình phát triển kinh tế - xã hội.
Những vấn đề này sẽ được nhìn nhận ở tầm vĩ mô trong Kỳ cuối của loạt bài, với bức tranh tổng thể về tín dụng chính sách toàn vùng Tây Nguyên, những “nút thắt” cần tháo gỡ và định hướng phát triển trong giai đoạn tới.
