Dòng vốn mở đường cho buôn làng Tây Nguyên đổi thay: "Giữ chân" lao động trẻ (Bài 2)
Trên những triền đất đỏ Tây Nguyên, nơi mỗi mùa nắng - mùa mưa đều thử thách con người theo cách riêng. Trên hành trình đó, nguồn vốn tín dụng chính sách đã giúp đồng bào DTTS bám buôn làng, mở hướng làm ăn, thoát nghèo ngay trên chính quê hương mình.
Tạo bước ngoặt cuộc đời
Buổi sáng sương mỏng ở xã Ea H’leo, tỉnh Đắk Lắk, chúng tôi gặp chị H’Yam Niê, 41 tuổi, đang cặm cụi cho đàn bò gần chục con ăn cỏ. Quan sát vẻ nhanh nhẹn, rắn rỏi của chị, khó có thể nghĩ rằng, 4 năm trước, gia đình chị từng bên bờ đổ vỡ.
Thời điểm ấy, dịch bệnh kéo dài khiến đàn heo chết gần hết, nợ cũ chồng nợ mới, thu nhập từ rẫy bắp chưa đến 20 triệu đồng/năm. 3 đứa con đang tuổi đi học, kinh tế kiệt quệ, chị từng tính bỏ buôn, bỏ lại gia đình, con cái vào Bình Dương làm công nhân. “Nhưng nếu mình đi, rẫy ai trông? Nhà ai giữ? Con ai chăm?”, chị kể lại khoảnh khắc chơi vơi ấy.
Trong một buổi họp thôn, Hội Phụ nữ giới thiệu chương trình vay vốn ưu đãi phát triển chăn nuôi của Ngân hàng Chính sách xã hội (NHCSXH), chị ngần ngại sợ vay rồi không trả được. Nhưng nhìn đàn con nheo nhóc và mảnh đất sau nhà còn bỏ trống, chị quyết định đánh cược vào hy vọng.
Năm 2021, chị được duyệt vay 60 triệu đồng. Số tiền chị dùng để mua hai con bò giống, dựng lại chuồng trại, trồng cỏ voi. Cẩn thận, chắc chắn, H’Yam ghi chép từng khoản chi, từng hộp thuốc thú y, từng bao cám.
Ba năm sau, cuối 2024, đàn bò nhà chị đã lên đến 9 con, thu nhập vượt 120 triệu đồng/năm. Con trai lớn trúng tuyển vào đại học, hai con nhỏ được học bán trú đầy đủ. Căn nhà gỗ năm xưa được sửa sang khang trang hơn.
“Nếu ngày đó không dám vay, chắc giờ mình không còn ở buôn nữa. Vốn ưu đãi giống như cái tay đỡ mình đứng dậy”, chị H’Yam Niê phấn khởi nói.
Câu chuyện của chị H’Yam là điển hình cho sự chuyển biến tư duy kinh tế ở nhiều buôn làng, từ tâm lý ngại vay, ngại rủi ro sang dám tính toán, mạnh dạn đầu tư, chủ động quản lý tài chính. Một thay đổi quan trọng nhưng không dễ dàng.
“Giữ chân” lao động trẻ trở về buôn khởi nghiệp
Ở buôn Nuê, phường Buôn Ma Thuột, thanh niên Ê Đê Y Rin Bkrông, 27 tuổi, ba năm trước từng là công nhân tại một khu công nghiệp ở Đồng Nai.
Dịch bệnh Covid 19 ập đến, Y Rin thất nghiệp, trở về quê tay trắng, không vốn, cũng chẳng định hướng tương lai. “Tưởng đâu, hết dịch bệnh lại phải quay lại nhà máy. Nhưng nghe cha mình nói: Đất của mình mà không làm thì ai làm cho?”, anh Y Rin kể.
Câu nói ấy đánh dấu bước ngoặt. Năm 2023, Y Rin được Tổ tiết kiệm và vay vốn giới thiệu chương trình cho vay thanh niên khởi nghiệp. Anh mạnh dạn vay 100 triệu đồng từ NHCSXH.
Số vốn được sử dụng bài bản: Tái canh 1,2 ha cà phê, mua máy cắt cỏ, dựng hệ thống tưới tiết kiệm, đồng thời trồng xen 50 cây sầu riêng.
Nhờ kiến thức học được từ các lớp tập huấn nông nghiệp công nghệ cao, vườn cây sinh trưởng tốt, ít sâu bệnh. Mùa thu hoạch năm 2024, anh thu hơn 6 tấn cà phê, mang lại thu nhập khoảng 150 triệu đồng, con số chưa từng nghĩ tới.
Anh Y Rin tự tin chia sẻ: “Bạn bè mình nhiều người muốn về quê làm nông nghiệp công nghệ cao. Nếu có vốn ưu đãi và được hướng dẫn kỹ thuật, tụi mình làm được hết!”
Sự trở về của lớp thanh niên như Y Rin, không chỉ mang lại nguồn lao động trẻ cho buôn làng, mà còn mở ra tư duy sản xuất mới: Ứng dụng công nghệ, đa dạng cây trồng, quản lý rủi ro, tạo nên bức tranh phát triển bền vững hơn cho nông nghiệp Tây Nguyên.
Đưa dòng vốn đến đúng người, đúng lúc
Tại điểm giao dịch Hòa Sơn (xã Hòa Sơn), vào sáng ngày 19 hàng tháng, sân trụ sở luôn chật kín bà con đến nhận tiền vay, trả nợ, giao dịch với ngân hàng chính sách xã hội. Trong tay họ là những cuốn sổ vay vốn, những “cuốn nhật ký nhỏ” ghi lại hành trình làm ăn của mỗi gia đình.
Cán bộ tín dụng Nguyễn Thị Tuyết Nhung, người có 6 năm gắn bó với địa bàn chia sẻ: “Vốn ưu đãi chỉ có giá trị khi đến đúng buôn, đúng hộ và đúng thời điểm. Mình phải xuống tận nơi, hướng dẫn bà con dùng vốn hợp lý, kịp thời tháo gỡ khó khăn”.
Chị nhớ nhất lần hỗ trợ một hộ dân người Ê Đê bị sập chuồng trại, sau mưa lớn năm ngoái. Khi chủ hộ đã muốn từ bỏ mô hình nuôi bò, cán bộ điểm giao dịch đã hỗ trợ giải ngân tái vay 50 triệu đồng kịp thời. Chỉ 4 tháng sau, chuồng trại mới hoàn thiện, đàn bò được tái nuôi. Từ nguy cơ trắng tay, gia đình chị đã ổn định trở lại.
Những cuộc gặp ngắn ngủi, nhưng rất cụ thể, rõ ràng ấy chính là mắt xích quan trọng giúp dòng vốn đi đúng địa chỉ, tạo dựng niềm tin giữa ngân hàng - chính quyền - tổ chức hội và người dân.
Tín dụng chính sách, nhìn từ con số là hàng nghìn tỷ đồng giải ngân mỗi năm. Nhưng khi về đến buôn làng, những con số ấy hiện lên bằng những phận người rất cụ thể: một phụ nữ Mnông đứng dậy sau dịch bệnh, một thanh niên Ê Đê trở về quê khởi nghiệp, một gia đình có nước sạch, một đứa trẻ được học hết phổ thông nhờ sinh kế ổn định hơn...
Chính những câu chuyện ấy tạo nên dòng chảy đổi thay âm thầm mà bền bỉ - nơi ý chí, lao động và dòng vốn chính sách cùng nhau bám rễ giữa đại ngàn Tây Nguyên.
