Bản làng hôm nay
Sóng dữ đang “khoét sâu” đê biển đe dọa cuộc sống của người dân ở An Giang
Dọc tuyến bờ biển dài khoảng 9 km thuộc xã Vân Khánh, tỉnh An Giang, sạt lở ngày càng nghiêm trọng, đê biển đứt gãy, nước biển tràn sâu nội đồng gây thiệt hại sản xuất, suy giảm rừng phòng hộ...
Đê biển tan hoang sau những đợt sóng lớn
Từng là vùng “đất bồi” trù phú với những dải rừng mắm, rừng đước xanh ngút mắt chạy dài ven biển, xã Vân Khánh nay đang oằn mình trước tình trạng sạt lở ngày càng nghiêm trọng.
Dọc tuyến đê biển Tây từ khu vực Vàm Kim Quy đến kênh Mương Đào, nhiều đoạn thân đê bị sóng biển khoét sâu, đứt gãy hoàn toàn, để nước biển tràn thẳng vào nội đồng.
Theo UBND xã Vân Khánh, trên tổng chiều dài khoảng 9 km bờ biển của địa phương hiện có hơn 1.500m đang bị sạt lở nghiêm trọng.
Đặc biệt, đoạn đê quốc phòng tại khu vực Vàm Kim Quy dài hơn 500m nằm trên tuyến hành lang ven biển phía Tây, gần như bị phá hủy hoàn toàn sau nhiều năm hứng chịu sóng lớn và triều cường.
Phó Chủ tịch UBND xã Vân Khánh Phạm Văn Quỳnh cho biết, biến đổi khí hậu đang khiến tình hình thời tiết tại khu vực ven biển diễn biến ngày càng cực đoan. Mưa bão bất thường, triều cường dâng cao kết hợp sóng lớn, gió mạnh và dòng chảy thay đổi liên tục đã làm gia tăng tốc độ xâm thực bờ biển.
“Các đợt sóng lớn đánh trực diện vào chân đê, khiến nhiều đoạn bị sạt lở nhanh chóng. Không chỉ gây mất đất, mất rừng phòng hộ, tình trạng này còn đe dọa trực tiếp đến đời sống và sinh kế của hàng trăm hộ dân sống ven biển”, ông Quỳnh nói.
Ghi nhận thực tế tại khu vực đê biển Tây cho thấy, nhiều đoạn đê đã bị xé toạc, tạo thành các “hàm ếch” ăn sâu vào thân đê. Mỗi khi triều cường dâng hoặc xuất hiện gió mạnh, nước biển tràn qua các vị trí đứt gãy, gây ngập nhiều khu vực phía trong đê.
Điều đáng lo ngại, là mùa mưa bão năm nay đang đến gần, trong khi nhiều điểm sạt lở nguy hiểm vẫn chưa được gia cố kịp thời. Người dân địa phương luôn sống trong tâm trạng bất an mỗi khi trời chuyển mưa lớn hoặc xuất hiện gió mạnh ngoài biển.
Theo người dân lớn tuổi ở Vân Khánh, trước đây khu vực ven biển này từng là bãi bồi rộng hàng trăm mét với hệ sinh thái rừng ngập mặn phát triển mạnh. Những cánh rừng mắm, rừng đước không chỉ tạo sinh kế, mà còn đóng vai trò “bức tường xanh” chắn sóng tự nhiên cho khu vực ven biển.
Tuy nhiên, từ khoảng năm 2000 đến nay, tình trạng bồi tụ gần như chấm dứt. Biển bắt đầu lấn sâu vào đất liền, cuốn trôi nhiều diện tích đất sản xuất và rừng phòng hộ. Có nơi, đường bờ biển bị xâm thực sâu hàng trăm mét so với trước đây.
Sinh kế người dân bị đe dọa nghiêm trọng
Sạt lở bờ biển và triều cường dâng cao không chỉ làm hư hại hệ thống đê biển mà còn tác động trực tiếp đến đời sống của hàng trăm hộ dân ven biển xã Vân Khánh.
Ông Trần Văn Hẹn, người dân sinh sống gần đê biển Tây hơn 30 năm, cho biết gia đình ông chủ yếu sống bằng nghề nuôi thủy sản dưới tán rừng phòng hộ và khai thác các loại nhuyễn thể như sò huyết, sò lụa, hến.
“Ngày trước rừng phòng hộ còn dày nên sóng gió được chắn bớt. Vài năm trở lại đây, biển lấn sâu vào rừng, đê nhiều đoạn bị vỡ nên cứ triều cường lên, là nước biển tràn vào vuông nuôi. Có vụ tôm, cua chết gần hết, thiệt hại rất nặng”, ông Hẹn chia sẻ.
Theo nhiều hộ dân địa phương, mỗi mùa gió Tây Nam từ khoảng tháng 7 âm lịch trở đi là khoảng thời gian đáng lo nhất. Sóng lớn kết hợp mưa bão khiến nước biển dâng cao, đánh trực tiếp vào chân đê. Chỉ cần một đợt triều mạnh, nước mặn có thể tràn sâu vào các vuông nuôi thủy sản phía trong đê.
Sự thay đổi đột ngột về độ mặn và môi trường nước khiến tôm, cua, cá dễ bị sốc, giảm năng suất hoặc chết hàng loạt. Không ít hộ dân phải vay mượn để tái sản xuất sau mỗi đợt thiên tai.
Không chỉ thiệt hại về kinh tế, nhiều gia đình còn thường xuyên đối mặt với tình trạng ngập nhà ở do triều cường dâng cao. Đồ đạc sinh hoạt, vật dụng gia đình bị hư hỏng, cuộc sống sinh hoạt bị đảo lộn nghiêm trọng.
Người dân địa phương mong muốn, Nhà nước sớm đầu tư khắc phục các đoạn đê biển bị sạt lở, để bà con yên tâm sản xuất và ổn định cuộc sống lâu dài.
Khẩn trương triển khai giải pháp chống sạt lở
Theo đánh giá của địa phương, tình trạng sạt lở bờ biển hiện nay không chỉ gây thiệt hại trước mắt, mà còn kéo theo nhiều hệ lụy lâu dài đối với môi trường sinh thái và khả năng ứng phó thiên tai của khu vực ven biển.
Việc mất dần diện tích rừng ngập mặn khiến “lá chắn xanh” tự nhiên bảo vệ bờ biển suy yếu nghiêm trọng. Khi hệ thống rừng phòng hộ không còn đủ khả năng hấp thụ năng lượng sóng, các tuyến đê biển phải trực tiếp hứng chịu áp lực rất lớn từ triều cường và sóng biển.
Trước đây, ngành chức năng đã đầu tư xây dựng hệ thống kè chắn sóng bê tông tại khu vực sạt lở, nhằm tạo bãi bồi và phục hồi rừng ngập mặn. Tuy nhiên, do tác động mạnh của sóng biển và diễn biến phức tạp của thời tiết, nhiều khu vực vẫn chưa phát huy hiệu quả như mong muốn.
UBND xã Vân Khánh đã báo cáo UBND tỉnh cùng các sở, ngành liên quan đề xuất đưa các đoạn sạt lở nguy hiểm vào danh mục công trình khẩn cấp để sớm bố trí nguồn lực đầu tư xử lý.
Địa phương cũng kiến nghị, khẩn trương xây dựng hệ thống đê bao khép kín kết hợp cống điều tiết nhằm chủ động nguồn nước ngọt - mặn cho vùng chuyên canh tôm - lúa và nuôi tôm quảng canh cải tiến. Đây được xem là giải pháp quan trọng giúp người dân thích ứng tốt hơn với điều kiện khí hậu cực đoan.
Bên cạnh đó, xã đề xuất nghiên cứu giải pháp kết hợp giữa hệ thống kè phá sóng ngoài khơi, với phục hồi rừng ngập mặn nhằm tạo bãi bồi tự nhiên, tăng khả năng bảo vệ bờ biển trong dài hạn.
Theo ông Phạm Văn Quỳnh, trước mắt địa phương đang phối hợp với lực lượng Biên phòng Kim Quy tăng cường theo dõi diễn biến sạt lở, cập nhật thông tin và hỗ trợ người dân chủ động phương án ứng phó trong mùa mưa bão.
“Chúng tôi tập trung rà soát các khu vực nguy hiểm, chuẩn bị phương án di dời người dân khi cần thiết để đảm bảo an toàn tính mạng và tài sản”, ông Quỳnh cho biết.
Đầu tư đồng bộ để giữ đất, giữ rừng ven biển
Tỉnh An Giang hiện có hơn 200 km bờ biển kéo dài từ Hà Tiên đến Tiểu Dừa, tiếp giáp tỉnh Cà Mau. Những năm qua, địa phương đã đầu tư hơn 1.000 tỷ đồng xây dựng 12 công trình kè chống sạt lở, với tổng chiều dài hơn 73 km tại nhiều xã ven biển.
Các tuyến kè bước đầu phát huy hiệu quả trong việc giảm sóng, giữ đất và tạo điều kiện cho rừng ngập mặn tái sinh. Tuy nhiên, trước tác động ngày càng rõ nét của biến đổi khí hậu và nước biển dâng, nhiều khu vực vẫn cần tiếp tục được đầu tư đồng bộ hơn.
Liên quan đến đoạn đê biển Tây từ Vàm Kim Quy đến kênh Mương Đào đang bị sạt lở nghiêm trọng, Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường An Giang Lê Hữu Toàn cho biết, ngành chức năng đã hoàn tất tờ trình chuẩn bị đầu tư khẩn cấp, với mục tiêu khắc phục hoàn toàn trong giai đoạn 2026 - 2027.
Theo kế hoạch, dự án sẽ gia cố thân đê bằng kè rọ đá kết hợp cừ cây, đắp đất phục hồi thân đê và nâng cao mặt đê. Đồng thời, tiếp tục hoàn thiện hệ thống kè phá sóng ngoài khơi, nhằm giảm áp lực sóng biển đánh trực tiếp vào bờ, tạo bãi bồi và trồng lại rừng ngập mặn.
Việc khôi phục hệ sinh thái rừng phòng hộ ven biển, không chỉ góp phần chống sạt lở, mà còn tạo sinh kế bền vững cho người dân địa phương, nâng cao khả năng ứng phó với biến đổi khí hậu và bảo vệ tuyến đê quốc phòng ven biển Tây Nam Bộ trong dài hạn.
