Sạt lở dồn dập ở miền Tây: Người dân trắng tay, đất không còn “chỗ đứng”
Các vụ sạt lở bờ sông, bờ biển tại khu vực Đồng bằng sông Cửu Long liên tiếp xảy ra, mức độ ngày càng gia tăng. Sản xuất nông nghiệp và đời sống bị ảnh hưởng, nỗi lo bám riết người dân cả ngày đêm.
Đêm mất ngủ bên dòng sông “há miệng”
Dù sự việc xảy ra cách nhiều ngày trước, nhưng bà Nguyễn Thị Hoa, một trong những hộ dân chịu ảnh hưởng từ vụ sạt lở ngày 21/4 trên tuyến kênh Xáng Bạc Liêu - Cà Mau, thuộc khóm 13, phường Tân Thành, tỉnh Cà Mau, vẫn chưa hết bàng hoàng.
Giọng vẫn còn run run khi bà kể lại, chỉ trong phúc chốc nhà cửa bị đổ sụp, toàn bộ tài sản đều bị cuốn theo dòng nước vào lúc nửa đêm, đẩy gia đình bà và nhiều hộ khác vào cảnh trắng tay. “Lúc 12 giờ đêm tôi nghe nhà kế bên nổ rốp rốp, tôi mới ngồi dậy kéo 2 đứa nhỏ chạy ra ngoài, thì thấy nhà bên đấy bị kéo ùm ùm xuống sông, một lát là sụp hết luôn”.
Vụ sạt lở đã khiến hàng loạt căn nhà bị kéo sụp xuống sông trong đêm, để lại cảnh hoang tàn và những con người chưa kịp hoàn hồn.
Kế tiếp rạng sáng ngày 23/4, tại tuyến sông Trại Lưới (xã Đất Mới, tỉnh Cà Mau), vụ sạt lở nghiêm trọng khác khiến một căn nhà cấp 4 bị cuốn xuống lòng sông, thiệt hại ước tính khoảng 250 triệu đồng.
Chỉ một ngày sau, tại xã Đầm Dơi, tỉnh Cà Mau, một đoạn sông dài 70m bất ngờ sạt lở, làm hư hỏng hoàn toàn một căn nhà và hai bến hàng hóa, với tổng thiệt hại hơn 3 tỷ đồng.
Ông Bùi Văn Tám, người dân trực tiếp chứng kiến vụ sạt lở ở Đầm Dơi, vẫn chưa nguôi nỗi xót xa. Ông kể, khoảng 4 giờ 30 sáng, những vết nứt bắt đầu xuất hiện, rồi chỉ trong chốc lát, cả căn nhà cùng cơ sở kinh doanh trượt dài xuống sông. “Âm thanh nghe rầm rầm, nhiều đồ đạc của người dân vẫn chưa di chuyển hết”, ông Tám nói.
Ông Lê Tấn Công, Phó Chủ tịch UBND xã Đầm Dơi, cho biết ngay sau khi sự cố xảy ra, địa phương đã huy động lực lượng đến hiện trường, cắm biển cảnh báo và hỗ trợ người dân di dời tài sản. Tuy nhiên, đây chỉ là giải pháp tình thế, trong khi nguy cơ sạt lở vẫn đang hiện hữu từng ngày.
Thống kê từ đầu năm 2026 đến nay, tình trạng sạt lở tại Cà Mau diễn ra trên diện rộng. Đặc biệt tại xã Khánh Bình ghi nhận con số 13 điểm sạt lở, sụt lún với tổng chiều dài 364m, đe dọa trực tiếp đến hệ thống giao thông nông thôn.
Bên ngoài, hơn 110km bờ biển của Cà Mau cũng đang bị sạt lở nghiêm trọng, có nơi biển lấn sâu vào đất liền 20-50 m mỗi năm.
Cần lời giải để ứng phó sạt lở
Không chỉ Cà Mau, tình trạng sạt lở ở An Giang cũng đang ở mức báo động. Toàn tỉnh hiện có 56 đoạn sông, kênh rạch được cảnh báo với tổng chiều dài hơn 181km, trong đó nhiều khu vực được xếp vào diện đặc biệt nguy hiểm.
Dù số điểm cảnh báo không tăng, nhưng mức độ sạt lở ngày càng nghiêm trọng. Đáng nói, An Giang đang có 20 khu vực sạt lở lớn, xảy ra thường xuyên. Riêng cù lao Mỹ Hòa Hưng đã ghi nhận 8 vụ sạt lở với tổng chiều dài khoảng 700m, ảnh hưởng đến 58 căn nhà và vẫn tiếp tục uy hiếp nhiều hộ dân khác.
Sạt lở không chỉ gây thiệt hại về tài sản mà còn làm gián đoạn các tuyến giao thông quan trọng như Quốc lộ 91, Tỉnh lộ 952 và nhiều tuyến đê bao phục vụ sản xuất nông nghiệp.
Trước tình hình đó, các địa phương như An Giang đã áp dụng phương châm “4 tại chỗ”, chủ động lực lượng và phương tiện để xử lý sự cố.
Người dân trong khu vực nguy hiểm được di dời, các tuyến đường được cắm biển cảnh báo và hạn chế phương tiện lưu thông.
Các biện pháp gia cố tạm thời như đóng cừ tràm, sử dụng bao tải đất, lưới thép… cũng được triển khai nhằm ngăn chặn sạt lở lan rộng. Một số địa phương còn tận dụng nguồn ngân sách kết dư để xử lý các điểm xung yếu.
Tuy nhiên, những giải pháp này chỉ mang tính trước mắt. Dù tỉnh đã đầu tư hơn 87km kè bảo vệ bờ sông, nhưng vẫn chưa đáp ứng được nhu cầu thực tế khi sạt lở ngày càng gia tăng cả về quy mô lẫn mức độ.
Được biết, tỉnh An Giang đã kiến nghị Trung ương hỗ trợ vốn để triển khai 3 dự án trọng điểm tại 8 khu vực nguy hiểm, với tổng mức đầu tư khoảng 2.145 tỉ đồng.
Về lâu dài, tỉnh đề xuất xử lý tổng thể 20 khu vực sạt lở với tổng chiều dài hơn 27km, kinh phí khoảng 4.485 tỉ đồng trong giai đoạn 2026-2030.
Tại Cà Mau, ngành chức năng cũng đang xây dựng chiến lược dài hạn. Trước mắt, các biện pháp “kè mềm” như cừ tràm, cừ dừa, rọ đá… để khắc phục tạm thời các vị trí sạt lở bờ sông, đảm bảo nhu cầu đi lại tối thiểu cho người dân.
Về lâu dài, tỉnh định hướng xây dựng hệ thống kè bê tông cốt thép kiên cố tại các điểm xung yếu, kết hợp các giải pháp sinh thái.
Ông Tô Hoài Phương, Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Cà Mau cho hay, việc theo dõi sát diễn biến sạt lở, cắm biển cảnh báo và hướng dẫn người dân di dời là nhiệm vụ cấp thiết nhằm bảo vệ tính mạng và tài sản.
Tỉnh Cà Mau đã đề xuất chương trình phòng chống sạt lở đến năm 2030, với tổng nhu cầu vốn hơn 26.800 tỉ đồng, dự kiến xây dựng khoảng 300km đê, kè kết hợp các giải pháp công trình và sinh thái. Đây được xem là giải pháp căn cơ để đảm bảo an toàn dân cư và ổn định phát triển kinh tế - xã hội.
Trong bối cảnh hiện tại, một bài toán cấp bách được đặt ra, không chỉ là xử lý những điểm sạt lở đã xảy ra, mà còn là xây dựng chiến lược lâu dài, bền vững để người dân ổn định cuộc sống.
Ngày 24/4, thay mặt Bộ Chính trị, Ủy viên Bộ Chính trị, Thường trực Ban Bí thư Trần Cẩm Tú đã ký ban hành Kết luận số 26-KL/TW , về phòng, chống sụt lún, sạt lở, ngập úng, hạn hán, xâm nhập mặn vùng đồng bằng sông Cửu Long giai đoạn 2026 - 2035.
Theo nội dung kết luận, Bộ Chính trị đã yêu cầu cấp ủy, tổ chức Đảng, chính quyền, cơ quan quản lý nhà nước, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, tổ chức chính trị-xã hội, đoàn thể các cấp tập trung lãnh đạo, chỉ đạo thực hiện nhiều nhiệm vụ trọng tâm.
Trong đó, tập trung triển khai những giải pháp tổng thể, tiến tới kiểm soát cơ bản tình trạng sụt lún, sạt lở, ngập úng, hạn hán, xâm nhập mặn, bảo đảm an ninh nguồn nước; góp phần bảo đảm an ninh lương thực, ổn định dân sinh, phát triển bền vững kinh tế-xã hội vùng Đồng bằng sông Cửu Long.
