Công tác Dân tộc
“Tối” dưới chân lưới điện quốc gia
Những cột điện bê tông đã đứng giữa bản, đường dây điện lưới quốc gia cũng đã chạy ngay trên mái nhà. Thế nhưng, khi màn đêm buông xuống, nhiều gia đình Bru Vân Kiều ở các bản Cha Cáp, K-Oóc và khu dân cư Sy thuộc bản Ra Mai vẫn chìm trong bóng tối.
Lưới điện chạy qua bản, ánh sáng vẫn chưa về nhà
Tuyến đường độc đạo dài khoảng 25 km từ Quốc lộ 12A đưa chúng tôi vào bản Lòm, xã Dân Hóa, tỉnh Quảng Trị. Bản Lòm có 105 hộ dân tộc Chứt sinh sống. Cuối năm 2024, các hộ gia đình ở bản Lòm đã có điện lưới quốc gia để sử dụng. Cũng từ đó đến nay, đời sống văn hóa, tinh thần cũng như kinh tế - xã hội của đồng bào Chứt ở bản không ngừng được nâng lên.
Điều đáng nói, trước khi vào tới bản Lòm, đường điện trung áp 22kV này phải đi qua các bản Cha Cáp, Rao Mai và K-Oóc. Thế nhưng, đồng bào Bru Vân Kiều ở các bản Cha Cáp, K-Oóc và khu dân cư Sy thuộc bản Rao Mai lại chưa có điện để sử dụng.
Những cột điện bê tông lần lượt đi qua tuyến đường trung tâm của bản Cha Cáp và khu dân cư Sy thuộc bản Rao Mai. Dây điện giăng trên cao, có đoạn đường dây chạy ngay phía trên những mái nhà. Với đồng bào Bru Vân Kiều ở bản K-Oóc, lưới điện quốc gia chỉ cách một con sông nhỏ.
Thế nhưng, ngay dưới đường dây lưới điện quốc gia, không ít ngôi nhà vẫn tối mịt khi màn đêm buông xuống. Người Bru Vân Kiều muốn mua máy móc phục vụ sinh hoạt, đồ gia dụng bằng điện để nâng cao chất lượng cuộc sống cũng đành phải chờ... có điện lưới.
Ở Cha Cáp, toàn bản có 72 hộ, 100% là đồng bào Bru Vân Kiều sinh sống. Chưa có điện lưới quốc gia không chỉ khiến người dân thiếu ánh sáng mà đời sống bà con còn gặp không ít khó khăn.
Ông Hồ Thắng - Trưởng bản Cha Cáp, cho biết: “Đường điện lưới quốc gia đã chạy qua nhưng bản chưa có điện vì chưa có trạm hạ thế. Trong kỳ tiếp xúc cử tri, chúng tôi đã đề xuất rồi”.
Trong căn nhà sàn đơn sơ của mình, cụ Hồ Thị Phiếu (70 tuổi) đang mày mò đấu nối bình ắc quy và bộ kích điện vào bóng đèn chiếu sáng. Đó là nguồn sáng duy nhất của gia đình cụ mỗi khi đêm xuống.
Muốn sạc bình, cụ phải mang đi khoảng 3 km. Với cụ Phiếu, mỗi lần mang bình đi sạc vẫn là một hành trình dài. Do đó, mỗi đêm gia đình cụ cũng chỉ sử dụng đèn chiếu sáng vài giờ đồng hồ.
Cụ Phiếu chia sẻ: “Đi Sạc bình ở nhà bà con nên không mất tiền, nhưng phải đi xa. Mình già rồi, mong cho có điện lưới quốc gia vào tận nhà xem nó thế nào. Chắc chắn là được dùng thoải mái hơn, nhà sáng hơn và được xem ti vi”.
Chờ trạm hạ thế
Cột điện, đường dây đã chạy qua bản, điện lưới quốc gia đã ở rất gần. Thế nhưng, người Bru Vân Kiều vẫn chưa được dùng điện, ánh sáng vẫn chưa về nhà. Nghịch lý ấy không chỉ có ở Cha Cáp. Hiện 38 hộ đồng bào Bru Vân Kiều ở khu dân cư Sy thuộc bản Rao Mai cũng ở trong tình trạng tương tự.
Ông Hồ Ủy - Bí thư Chi bộ bản Rao Mai, cho biết: “Rao Mai hiện có 154 hộ đồng bào Bru Vân Kiều sinh sống. Riêng cụm Sy, trước đây là bản Sy có 38 hộ chưa có điện. Đêm đến là tối mịt. Có đường điện đi ngang trên nhà mà chịu”.
Tại khu dân cư Sy, thuộc bản Rao Mai, những hộ khá hơn tìm cách mua đèn năng lượng mặt trời. Gia đình khó khăn thì chấp nhận cảnh tối mịt khi đêm xuống.
Thiếu điện khiến cuộc sống bị bó hẹp. Trẻ em học hành khó khăn. Người dân không có tivi để xem thời sự. Những sinh hoạt thường ngày như nấu ăn, làm việc đều phụ thuộc vào ánh sáng tự nhiên.
Anh Hồ Thi là một trong những thanh niên làm kinh tế giỏi ở Rao Mai. Anh đã xây được nhà kiên cố, nhưng những dự định mua máy móc phục vụ sản xuất, kinh doanh gặp trở ngại.
Anh Thi chia sẻ: “Chưa có điện nên muốn mua cái máy xát lúa để kinh doanh và phục vụ bà con trong bản hay cái tivi để xem thời sự cũng đành chịu”.
Từ Rao Mai, tuyến điện tiếp tục đi về K-Oóc. Tại đây, đường điện lưới quốc gia chỉ cách khu dân cư một con sông. Người dân có thể nhìn thấy cột điện, nhưng vẫn chưa có điện để dùng.
Đại diện UBND xã Dân Hóa cho biết, các bản Cha Cáp, K-Oóc và cụm dân cư Sy thuộc bản Rao Mai chưa có điện là do chưa xây dựng được trạm hạ thế. Hiện UBND xã đã đưa công trình trạm hạ thế và đường dây điện vào bản K-Oóc vào kế hoạch đầu tư công giai đoạn 2026 - 2030, dự kiến triển khai vào năm 2027.
Riêng trạm hạ thế ở bản Cha Cáp và khu dân cư Sy thuộc bản Rao Mai, Đoàn Kinh tế - Quốc phòng 92, Quân khu IV sẽ triển khai thi công vào cuối năm 2026.
Dự án đưa lưới điện quốc gia vào bản Dộ - Tà Vờng và Lòm được triển khai từ nguồn vốn Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào DTTS và miền núi giai đoạn 2021-2025. Dự án được thực hiện theo Nghị quyết số 100/NQ-HĐND, ngày 10/12/2022 của UBND tỉnh Quảng Bình cũ, với tổng mức đầu tư 30 tỷ đồng.
Mục tiêu của dự án là xây dựng hạ tầng giao thông kết hợp lưới điện, xóa các vùng “trắng” điện cho đồng bào Chứt ở bản Dộ - Tà Vờng và bản Lòm. Đến cuối năm 2024, đồng bào Chứt ở bản Dộ - Tà Vờng và Lòm đã được đóng điện và sử dụng.
Thế nhưng, với đồng bào Bru Vân Kiều ở Cha Cáp, K-Oóc và khu dân cư Sy thuộc bản Rao Mai, vẫn đang phải sống trong cảnh chờ đợi ánh sáng ngay dưới chân lưới điện quốc gia...
