Nỗ lực trên hành trình đưa điện về những bản vùng cao còn khó khăn ở Thanh Hóa
Toàn tỉnh Thanh Hóa còn 761 hộ dân tại các khu vực đặc biệt khó khăn chưa được tiếp cận điện lưới quốc gia. Với địa hình chia cắt, dân cư phân tán và nhu cầu nguồn vốn đầu tư lớn, ngành điện cùng chính quyền địa phương đang từng bước hoàn thiện phương án để đưa điện lưới quốc gia đến các bản vùng cao khi đủ điều kiện triển khai.
Những khu vực còn khó khăn trong tiếp cận điện lưới
Từ trung tâm xã Yên Nhân, con đường dẫn vào thôn Na Nghịu quanh co giữa những dãy núi. Dù hệ thống giao thông đã từng bước được đầu tư, việc đưa điện lưới quốc gia đến khu vực này vẫn gặp nhiều khó khăn do địa hình hiểm trở và khoảng cách xa lưới điện hiện hữu.
Trong căn nhà sàn nhỏ bên con suối, chị Hà Thị Tình cẩn thận kiểm tra chiếc tua bin nước tự chế để làm nguồn điện duy nhất của gia đình suốt nhiều năm qua.
"Mùa khô nước cạn, điện yếu lắm, có hôm gần như không có. Mùa mưa lại lo nước lớn cuốn trôi tua-bin", chị Tình chia sẻ.
Nguồn điện tự phát chỉ đủ thắp sáng vài bóng đèn nhỏ, chưa đáp ứng được nhu cầu sử dụng các thiết bị điện có công suất lớn.
Tại thôn Ó, cách đó không xa, ông Lang Văn Ót cũng đang cặm cụi sửa chiếc máy phát điện chạy bằng sức nước. Ánh sáng phát ra chỉ đủ soi một góc nhỏ trong căn nhà sàn.
Tại thôn Ó, cách đó không xa, ông Lang Văn Ót cũng đang cặm cụi sửa chiếc bóng điện nối với máy phát điện chạy bằng sức nước. Ánh sáng phát ra chỉ đủ soi một góc nhỏ trong căn nhà sàn.
"Có hôm mưa lũ cuốn trôi thiết bị. Mùa khô thì không đủ nước để chạy máy, đành thắp đèn dầu", ông Ót nói.
Với nhiều hộ ở sâu trong bản, nguồn điện thay thế không phải lúc nào cũng có. Hai con nhỏ gia đình chị Ma Thị Tiết gặp nhiều khó khăn trong học tập khi nguồn điện không ổn định.
Theo ông Ót, điều trăn trở nhất là việc học của trẻ em trong bản. Thiếu điện khiến việc học buổi tối của nhiều em nhỏ gian nan. Những ngày mưa kéo dài, việc sạc điện cũng trở nên khó khăn.
Không chỉ Na Nghịu và thôn Ó, các thôn Khong, Mỏ, Lửa cùng các khu dân cư Băng Cá Răn, Hón Húc, Na Lếch, Na Bò, Băng Lươm trên địa bàn xã Yên Nhân hiện vẫn chưa được đầu tư điện lưới quốc gia. Khoảng 148 hộ với gần 600 nhân khẩu đang sử dụng các nguồn điện thay thế trong thời gian chờ các dự án đầu tư được triển khai.
Điện lưới - động lực phát triển vùng cao
Bản Xa Lung, xã Mường Lý nằm nép mình bên dòng sông Mã với 67 hộ, 100% là đồng bào dân tộc Mông. Khi chiều xuống, ánh đèn leo lét từ tua-bin nước hoặc máy phát điện tự chế.
Sinh ra và lớn lên tại đây, anh Mua Seo Sàng, Bí thư Chi đoàn bản cho biết, việc chưa có điện lưới quốc gia ảnh hưởng không chỉ đến sinh hoạt mà còn hạn chế khả năng tiếp cận thông tin, ứng dụng khoa học - kỹ thuật vào sản xuất và nâng cao đời sống.
Không riêng Xa Lung, nhiều bản khác ở Mường Lý và Trung Lý cũng trong tình trạng tương tự. Tại bản Trung Thắng, nhiều hộ dân phải đầu tư hệ thống điện năng lượng mặt trời để phục vụ sinh hoạt nhưng nguồn điện chỉ đủ thắp sáng và vận hành một số thiết bị thiết yếu.
Ở bản Ma Hác, xã Trung Lý, 42 hộ với 226 nhân khẩu vẫn chưa được tiếp cận điện lưới quốc gia. Mặc dù sóng viễn thông đã được phủ đến khu vực, nhiều người dân đã sử dụng điện thoại thông minh và các nền tảng số để liên lạc, tiếp cận thông tin, nhưng việc khai thác hiệu quả các tiện ích số vẫn phụ thuộc vào nguồn điện tự phát.
Theo ông Vi Văn Hùng, Chủ tịch UBND xã Mường Lý, trên địa bàn vẫn còn một số bản và cụm dân cư chưa có điện lưới quốc gia. Chính quyền địa phương đang phối hợp với các cơ quan chức năng rà soát hiện trạng, kiến nghị cấp có thẩm quyền quan tâm bố trí nguồn lực đầu tư, đồng thời lồng ghép với phương án sắp xếp dân cư nhằm từng bước tháo gỡ khó khăn.
Theo số liệu rà soát của ngành điện trước thời điểm sắp xếp đơn vị hành chính, toàn tỉnh Thanh Hóa còn 761 hộ dân tại 23 bản thuộc 9 xã miền núi chưa được tiếp cận điện lưới quốc gia. Phần lớn các khu vực này nằm ở địa hình núi cao, dân cư phân tán, khoảng cách từ lưới điện hiện hữu đến nơi ở khá xa, khiến việc đầu tư đòi hỏi nguồn vốn lớn và thời gian triển khai dài.
Từng bước hiện thực hóa mục tiêu đưa điện đến vùng khó khăn
Theo ông Trịnh Thanh Hải, Trưởng Điện lực Thường Xuân, đơn vị đã tổ chức khảo sát thực địa, xác định hướng tuyến và lập phương án đầu tư cấp điện cho các khu dân cư chưa có điện tại xã Yên Nhân, trình Tổng công ty Điện lực miền Bắc xem xét bố trí nguồn vốn thực hiện.
Ông Hải cho biết, khó khăn lớn nhất hiện nay là địa hình phức tạp, các hộ dân sinh sống phân tán trên núi cao, khoảng cách kéo điện xa nên chi phí đầu tư rất lớn. Trong thời gian chờ dự án được bố trí vốn triển khai, ngành điện tiếp tục phối hợp với chính quyền địa phương rà soát nhu cầu sử dụng điện, cập nhật hiện trạng dân cư và chuẩn bị các điều kiện cần thiết để sớm triển khai khi có chủ trương đầu tư.
Việc đưa điện lưới quốc gia đến các bản vùng cao không chỉ đáp ứng nhu cầu sinh hoạt mà còn tạo nền tảng để người dân tiếp cận thông tin, ứng dụng khoa học kỹ thuật vào sản xuất, nâng cao chất lượng giáo dục, y tế và từng bước cải thiện đời sống.
Trong bối cảnh cả nước đẩy mạnh chuyển đổi số và phát triển hạ tầng vùng đồng bào dân tộc thiểu số, việc mở rộng điện lưới quốc gia đến các khu vực đặc biệt khó khăn không chỉ là nhiệm vụ của ngành điện mà còn cần sự quan tâm của Nhà nước, sự bố trí nguồn vốn đầu tư và sự phối hợp chặt chẽ của chính quyền địa phương. Mỗi công trình điện hoàn thành sẽ không chỉ mang ánh sáng đến từng nếp nhà mà còn tạo thêm động lực phát triển kinh tế - xã hội, góp phần thu hẹp khoảng cách phát triển giữa vùng cao với các khu vực khác.
