Ẩm thực dân tộc
Xôi sắn Khả Cửu - món ăn dân dã của người Mường Phú Thọ
Củ sắn thơm, bở của vùng đất Khả Cửu, kết hợp cùng gạo nếp nương đã làm nên món xôi dân dã mà đậm đà.
Củ sắn thơm bở hòa quyện cùng nếp nương
Đến chơi nhà chị Đinh Thị Thanh Hà vào dịp cuối tuần, tôi được chị vừa làm vừa giới thiệu cách chế biến món xôi sắn của người Mường ở xã Khả Cửu, Phú Thọ.
Không cầu kỳ về nguyên liệu, món ăn gây ấn tượng bởi sự kết hợp hài hòa giữa sắn và gạo nếp nương, cùng những kinh nghiệm được đúc kết từ căn bếp gia đình.
Theo chia sẻ của chị Hà, củ sắn Khả Cửu có mùi thơm, độ bở và chất lượng bột tốt. Đây cũng là yếu tố góp phần tạo nên hương vị của món xôi. Khi được đồ cùng nếp nương, phần bột sắn tơi ra, quyện vào từng hạt gạo, làm cho món ăn thêm bùi và đậm đà.
Để chuẩn bị, gạo nếp nương được ngâm từ tối hôm trước. Sáng sớm, chị Hà bóc vỏ sắn, rửa sạch rồi chuẩn bị đồ xôi. Gạo sau khi ngâm được đãi sạch, để ráo nước, trộn thêm một chút muối trắng và hạt nêm trước khi cho vào hông (chõ bằng gỗ) để đồ.
Sắn có thể được bổ thành những miếng nhỏ hoặc để nguyên củ, cắt khúc. Với trải nghiệm của mình, tôi thích cách để sắn thành từng khúc lớn hơn. Khi xôi chín, sắn mềm bở, phần bột tơi ra và quyện với nếp, tạo cảm giác bùi thơm rõ rệt khi thưởng thức.
Bí quyết đồ xôi và cách thưởng thức đậm đà
Một kinh nghiệm đáng chú ý trong cách làm của chị Hà là phủ lên miệng chiếc hông xôi một lớp lá dong hoặc lá chuối. Lớp lá giúp giữ hơi, để xôi nhanh chín và hạn chế hạt xôi bị khô.
Khi hơi nóng bốc lên, hương lá quyện vào hương nếp và sắn, tạo nên mùi thơm mộc mạc, dễ chịu. Theo cách chế biến chị chia sẻ, sau khoảng 20 phút đồ trên bếp, xôi đã có thể được thưởng thức.
Xôi sắn ngon còn nhờ phần gia vị ăn kèm. Hành khô được phi vàng cùng mỡ lợn, tỏa mùi thơm hấp dẫn. Khi xôi vừa chín, rắc hành phi và rưới thêm chút mỡ nóng lên trên, món ăn trở nên béo thơm mà vẫn giữ được vị bùi đặc trưng của sắn, độ dẻo của nếp nương.
Đặc biệt, khi thưởng thức xôi sắn tại Khả Cửu, món ăn càng thêm đậm đà khi dùng cùng cá thính, thịt thính muối chua hoặc thịt lợn nướng.
Nếu cá thính, thịt thính muối chua tạo điểm nhấn bằng vị chua đậm đặc trưng, thì thịt lợn nướng lại hấp dẫn bởi hương thơm và vị béo ngậy. Tất cả hòa quyện cùng vị bùi của sắn, độ dẻo thơm của nếp nương và chút béo của mỡ hành, tạo nên sự kết hợp khó quên.
Không cần những nguyên liệu cầu kỳ hay cách chế biến phức tạp, xôi sắn Khả Cửu vẫn có sức cuốn hút riêng từ chất lượng nông sản địa phương và kinh nghiệm nấu nướng của người dân.
Qua đôi tay khéo léo của người phụ nữ Mường, những nguyên liệu quen thuộc được kết hợp thành món ăn mộc mạc, giàu hương vị.
Từ hông xôi nghi ngút khói đến những món ăn kèm đậm đà, xôi sắn gợi mở nét phong phú trong đời sống ẩm thực của người Mường ở Khả Cửu. Đó cũng là cách những hương vị gần gũi của quê nhà được lưu giữ qua từng bữa ăn thường ngày.
