Ẩm thực người Mường: Gắn kết người với người quanh mâm cỗ lá giản dị
Cỗ lá của Mường không chỉ là ở món ăn, mà còn là nơi gìn giữ nếp sống, gắn bó cộng đồng và ký ức văn hóa qua nhiều thế hệ.
Không chỉ là chuyện một bữa ăn
Trong văn hóa của người Mường, cỗ lá không đơn thuần là chuyện ăn uống. Đó là một phần của nếp sống cộng đồng đã tồn tại từ rất lâu đời.
Không bàn ghế cầu kỳ. Không mâm sứ sang trọng. Người Mường thường dùng lá chuối trải dài trên mẹt hoặc mặt sàn để bày thức ăn. Mọi người ngồi quây quần bên nhau, cùng ăn, cùng trò chuyện và cùng chia sẻ câu chuyện của bản làng.
Chính sự gần gũi ấy tạo nên nét riêng của cỗ lá người Mường.
Trong mỗi dịp lễ, cưới hỏi, nhà mới hay ngày quan trọng của dòng họ, cỗ lá gần như không thể thiếu. Với nhiều người Mường, đó không chỉ là một bữa cỗ, mà còn là cách giữ sự gắn kết giữa người với người.
Đậm hương vị của núi rừng
Cỗ lá của người Mường thường không quá cầu kỳ nhưng lại mang đậm hương vị núi rừng. Những món ăn quen thuộc như, thịt lợn bản luộc, gà đồi, cá suối nướng, rau rừng, xôi nếp hay măng đắng đều xuất hiện theo mùa.
Điều đặc biệt nằm ở cách chế biến giản dị để giữ nguyên hương vị tự nhiên. Người Mường không dùng quá nhiều gia vị mạnh. Họ ưu tiên vị ngọt của thịt, vị thơm của lá rừng và hương nếp mới.
Nhiều món ăn được gói bằng lá chuối, nướng trong ống tre hoặc chế biến trên bếp củi. Mùi khói bếp vì thế, cũng trở thành một phần ký ức của ẩm thực Mường.
Có lẽ vì vậy mà với nhiều người xa quê, chỉ cần nhìn thấy một mâm cỗ lá cũng đủ gợi nhớ về nhà sàn, tiếng cồng chiêng hay những buổi sum họp đông đủ của gia đình.
Giữ văn hóa Mường trong đời sống hôm nay
Ngày nay, nhiều bản Mường bắt đầu phát triển du lịch cộng đồng. Cỗ lá cũng trở thành một nét văn hóa khiến du khách tò mò và thích thú.
Nhiều người lần đầu trải nghiệm đều bất ngờ khi ngồi ăn sát nhau trên sàn nhà, cùng gắp thức ăn từ một mâm lớn và cùng nâng chén rượu cần. Không khí ấy tạo cảm giác gần gũi mà những bữa ăn hiện đại đôi khi khó có được.
.jpg)
Giữa nhịp sống thay đổi nhanh, không ít gia đình trẻ đã quen với lối sống hiện đại, ít còn giữ nếp ăn cộng đồng như trước. Tuy nhiên, ở nhiều vùng Mường hiện nay, người dân vẫn cố gắng giữ cỗ lá như giữ một phần bản sắc của dân tộc mình. Không chỉ để phục vụ du lịch, mà còn để con cháu hiểu về nếp sống của cha ông.
Bởi điều còn lại sâu nhất, chính là cảm giác quây quần, sẻ chia và sự gắn kết giữa con người với nhau quanh một mâm cỗ giản dị.
