Thành tựu và Phát triển
Kiên trì thay đổi nếp nghĩ để đẩy lùi tảo hôn ở Cao Bằng
Từ thay đổi nhận thức trong mỗi gia đình đến sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị, Cao Bằng đang từng bước đẩy lùi tảo hôn, ngăn ngừa hôn nhân cận huyết thống.
Nhận thức của người dân về hôn nhân và gia đình có ý nghĩa quan trọng trong việc hạn chế tảo hôn, hôn nhân cận huyết thống. Từ những chuyển biến trong mỗi gia đình đến sự thay đổi trong cộng đồng, công tác tuyên truyền pháp luật về hôn nhân và gia đình ở tỉnh Cao Bằng đang từng bước góp phần xóa bỏ những quan niệm không còn phù hợp.
Thay đổi từ nhận thức, chuyển biến trong hôn nhân
Thanh Long là xã khu vực III của tỉnh Cao Bằng, được thành lập trên cơ sở sáp nhập các xã Yên Sơn, Ngọc Động và Thanh Long của huyện Hà Quảng cũ. Toàn xã hiện có 1.349 hộ, khoảng 6.528 nhân khẩu, trong đó chủ yếu là đồng bào dân tộc Dao.
Năm 2026, xã Thanh Long được giao hơn 13,652 tỷ đồng vốn đầu tư thuộc các chương trình mục tiêu quốc gia. Tính đến hết tháng 10/2026, xã đã giải ngân đạt 50,88%; vốn sự nghiệp được giao hơn 5,879 tỷ đồng, giải ngân đạt 56,3%.
Những năm gần đây, hầu hết đám cưới, đám hỏi trên địa bàn xã được tổ chức khi cô dâu chú rể đã đủ tuổi kết hôn theo quy định của pháp luật.
Đây là chuyển biến đáng ghi nhận ở một địa bàn từng có thời điểm tình trạng tảo hôn khá phổ biến, thậm chí có trường hợp hôn nhân cận huyết thống.
Theo bà Triệu Thị Hoa - Chủ tịch UBND xã Thanh Long, trong 2 năm gần đây xã không có trường hợp hôn nhân cận huyết thống. Trên địa bàn vẫn còn một số trường hợp tảo hôn, chủ yếu xuất phát từ việc thanh niên tự tìm hiểu, tự lựa chọn thay vì tình trạng cha mẹ ép buộc con cái kết hôn như trước đây.
“Nhờ làm tốt công tác tuyên truyền, vận động, đồng bào đã thay đổi tập quán về hôn nhân và gia đình. Dù kinh tế còn nhiều khó khăn, tỷ lệ nghèo còn chiếm 37,51% tổng số hộ nhưng việc học của con em trên địa bàn xã được phụ huynh rất quan tâm”, bà Hoa cho biết.
Đây cũng là suy nghĩ của đại đa số người dân ở xã Thanh Long. Theo bà Bàn Mùi Pu, xóm Đoàn Kết, ngày xưa đồng bào dựng vợ gả chồng cho con từ rất sớm. Cuộc sống còn khó khăn, mọi người cũng chưa hiểu về hệ lụy tảo hôn và quy định pháp luật về hôn nhân - gia đình.
“Bây giờ bà con hiểu con cái phải đủ tuổi, đủ trưởng thành thì mới được cho cưới. Lúc đó mới có thể tự lo cho cuộc sống gia đình được và biết suy nghĩ, có trách nhiệm với nhau hơn”, bà Mùi chia sẻ.
Giữ trẻ đến trường, góp phần đẩy lùi tảo hôn ở Cao Bằng
Cũng như xã Thanh Long, các địa phương trên địa bàn tỉnh đã và đang đẩy mạnh tuyên truyền, vận động giảm thiểu tình trạng tảo hôn, hôn nhân cận huyết thống. Từ tháng 8/2026 đến nay, nhiều hoạt động đã được tổ chức theo Kế hoạch số 2282/KH-SDTTG của Sở Dân tộc và Tôn giáo.
Với sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị, trong 10 tháng năm 2026, trên địa bàn tỉnh không phát sinh tình trạng kết hôn cận huyết thống. Lũy kế từ đầu năm 2026 đến nay, toàn tỉnh có 18 cặp tảo hôn.
Theo Giám đốc Sở Dân tộc và Tôn giáo Cao Bằng Nông Thế Phúc, công tác tuyên truyền, vận động được tỉnh triển khai thường xuyên bằng nhiều hình thức. Quy định của pháp luật về hôn nhân và gia đình nhờ đó từng bước “bén rễ” trong suy nghĩ của chính những người từng lớn lên theo quan niệm cũ.
Mặc dù còn trẻ nhưng chị Triệu Mùi Nhây, ở xóm Lũng Lạn (xã Thanh Long) đã có con học lớp 10. Chị chia sẻ, trước đây chỉ học hết cấp hai rồi nghỉ học ở nhà lập gia đình, vất vả mưu sinh trong điều kiện gia đình không có ruộng trồng lúa, thu nhập chỉ từ hoa màu, chăn nuôi nhỏ lẻ.
“Từ cuộc sống của mình đã trải qua nên gia đình luôn động viên con theo đến cùng việc học. Bố mẹ có bán nhà, bán đất cũng cho con học”, chị Nhây tâm sự.
Chia sẻ của chị Triệu Mùi Nhây cho thấy, ở một số địa phương trên địa bàn tỉnh, việc duy trì cho con em đi trọn chặng đường học vấn không phải dễ dàng. Lựa chọn để con tiếp tục học tập đồng nghĩa với việc nhiều gia đình phải chắt chiu, tính toán.
Điều này cũng đặt ra yêu cầu đối với tỉnh trong thực hiện các chương trình, dự án đầu tư, hỗ trợ phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào DTTS. Trong đó trọng tâm là Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững và phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào DTTS và miền núi giai đoạn 2026 - 2030 theo Quyết định số 417/QĐ-BNNMT.
Đây là nguồn lực đặc biệt quan trọng để Cao Bằng giải quyết những vấn đề cấp thiết nhất trong vùng đồng bào DTTS của tỉnh, nhất là giảm nghèo. Khi sinh kế ổn định, người dân có điều kiện để chăm lo cho việc học của con em, những quan niệm cũ về hôn nhân và gia đình theo đó cũng từng bước thay đổi.
Đẩy lùi tảo hôn, hôn nhân cận huyết thống không thể chỉ trông chờ vào những đợt tuyên truyền mà cần sự thay đổi bền bỉ từ nhận thức đến hành động của mỗi gia đình, cộng đồng. Với Cao Bằng, nhiệm vụ này càng gắn chặt với giảm nghèo, nâng cao dân trí, tạo sinh kế và bảo đảm cơ hội học tập cho trẻ em vùng đồng bào DTTS.
