Cao Bằng khơi sức dân, minh bạch từ cơ sở trong thực hiện chính sách dân tộc
Phát huy vai trò chủ thể của người dân thông qua đóng góp nguồn lực, giám sát công trình, bảo đảm công khai, minh bạch là “chìa khóa” nâng cao hiệu quả chính sách ở Cao Bằng.
Tỉnh Cao Bằng đang đẩy nhanh tiến độ giải ngân vốn thực hiện năm 2026 của Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào DTTS và miền núi giai đoạn 2021 - 2025 theo Quyết định số 1719/QĐ-TTg (Chương trình MTQG 1719).
Để hoàn thành tiến độ trước ngày 31/12/2026, đồng thời phát huy hiệu quả lâu dài cho các công trình, dự án, tỉnh đặc biệt chú trọng tuyên truyền, vận động người dân chủ động tham gia, phát huy phương châm “dân biết, dân làm, dân kiểm tra” trong quá trình thực hiện.
Phát huy sức dân, mở đường phát triển cho Cao Bằng
Theo đánh giá của Sở Dân tộc và Tôn giáo, Chương trình MTQG 1719 không chỉ tạo chuyển biến mạnh mẽ về hạ tầng, sinh kế, giáo dục, y tế… mà còn tác động sâu sắc đến nhận thức của đồng bào các dân tộc trên địa bàn tỉnh. Người dân ngày càng chủ động tham gia, góp công góp của cùng chính quyền tổ chức thực hiện.
Đơn cử tại xóm Văn Thụ, đầu năm 2026 xã Nam Tuấn triển khai dự án đầu tư tuyến đường dài hơn 900m vào điểm Lũng Bua, Lũng Rầy. Nguồn vốn hơn 2 tỷ đồng đã được bố trí từ Chương trình MTQG 1719, nhưng khó là tuyến đường đi qua nương ngô của một số hộ, trong khi không có kinh phí giải phóng mặt bằng.
Giai đoạn 2021 - 2025, tỉnh Cao Bằng được Trung ương phân bổ hơn 5.776 tỷ đồng để thực hiện 10 dự án thành phần Chương trình MTQG 1719. Kết thúc giai đoạn, tỉnh còn khoảng 453,7 tỷ đồng được phép kéo dài thực hiện năm 2026; tính đến ngày 19/10/2026 đã giải ngân được 43%, tăng 8% so với tháng 9.
Được tuyên truyền, vận động, các hộ bị ảnh hưởng nhận thức được ý nghĩa của tuyến đường đối với sự phát triển của Lũng Bua, Lũng Rầy cũng như của chính gia đình mình nên đồng lòng hiến đất.
Trong đó, gia đình ông Hoàng Văn Công hiến hơn 2.000 m²; các hộ dân khác đóng góp ngày công, chặt bỏ cây trồng, dịch chuyển hàng rào để mở rộng tuyến đường. Tuyến đường bê tông mới đã tạo điều kiện cho hơn 20 hộ dân nơi đây giao thương hàng hóa, phát triển sản xuất, con em đến trường thuận lợi.
Phương châm “Nhà nước và Nhân dân cùng làm” rất cần được tỉnh Cao Bằng phát huy, nhất là trong đầu tư giao thông nông thôn. Bởi hiện tỷ lệ đường giao thông chưa được cứng hóa trên địa bàn tỉnh vẫn còn cao.
Số liệu trong Đề án kiên cố hóa đường xã giai đoạn 2026 - 2030 (được UBND tỉnh phê duyệt tại Quyết định số 1841/QĐ-UBND ngày 25/9/2026) cho thấy, tỷ lệ đường cấp phối, đường đất trên địa bàn tỉnh vẫn còn chiếm 31,44% (tương đương 1.800,38 km).
Theo Đề án, tỉnh phấn đấu đến năm 2030 cứng hóa 770 km đường xã loại 2 và 172 km đường xã loại 1, với tổng nhu cầu vốn hơn 2.055 tỷ đồng. Ngoài vốn Chương trình MTQG xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững, phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào DTTS và miền núi theo Quyết định số 417/QĐ-BNNMT thì tỉnh dự kiến xã hội hóa hơn 411 tỷ đồng đóng góp của nhân dân.
Đưa dân chủ vào từng công trình, dự án
Cùng với huy động đóng góp của nhân dân, tỉnh Cao Bằng chú trọng phát huy dân chủ ở cơ sở trong thực hiện Chương trình MTQG 1719. Trong quá trình triển khai, công tác tuyên truyền được đẩy mạnh dự án nên người dân chủ động tham gia giám sát và thực hiện.
Đơn cử tại xóm Đồng Biên (xã Quang Trung), thực hiện Chương trình MTQG 1719, xóm được đầu tư đường liên xóm Đồng Biên - Hợp Thành - Nà Giốc và đường Lũng Nặm Dưới - Rằng Kheo. Tổng kinh phí thực hiện 2 dự án gần 6,3 tỷ đồng.
Theo ông Hoàng Văn Huần - Người có uy tín xóm Đồng Biên, người dân trong xóm được giám sát quá trình triển khai các dự án thông qua Ban giám sát đầu tư của cộng đồng (GSĐTCCĐ). Trong các cuộc họp xóm, Ban GSĐTCCĐ đều thông tin lại kết quả kiểm tra cho người dân.
Đây cũng là cách làm của các địa phương trên địa bàn tỉnh Cao Bằng trong quá trình triển khai Chương trình MTQG 1719. Để nâng cao hiệu quả, việc kiểm tra, giám sát hoạt động của các Ban GSĐTCCĐ cũng được chú trọng.
Giai đoạn 2021 - 2025, từ vốn Chương trình MTQG 1719, toàn tỉnh đã đầu tư 1.204 công trình, hạng mục cơ sở hạ tầng. Trong đó có 8 cụm định canh định cư tập trung, 151 công trình nước sinh hoạt, 630 công trình đường giao thông, 98 công trình mương thủy lợi, 14 công trình chợ xã, 31 trạm y tế xã, 139 trường học, 118 nhà văn hóa xóm, sân thể thao; 23 công trình điện sinh hoạt…
Mới đây nhất (15 - 16/10/2026), Ban Thường trực Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh Cao Bằng đã kiểm tra hoạt động của Ban GSĐTCCĐ tại các xã: Nguyên Bình, Bảo Lạc, Khánh Xuân.
Kết quả kiểm tra cho thấy, trong 9 tháng đầu năm, Ban GSĐTCCĐ xã Nguyên Bình thực hiện 12 lượt cuộc giám sát, xã Khánh Xuân 4 cuộc, xã Bảo Lạc 7 cuộc.
Tại buổi kiểm tra, ông Trịnh Quý Nam - Phó Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh Cao Bằng, đề nghị các ban GSĐTCĐ chủ động xây dựng kế hoạch giám sát thiết thực, gắn với việc thực hiện dân chủ ở cơ sở và những vấn đề nhân dân quan tâm. Các Ban GSĐTCĐ cần nâng cao chất lượng hoạt động, tăng cường giám sát tại cơ sở, bảo đảm công khai, minh bạch trong quản lý và thực hiện các công trình, dự án trên địa bàn.
Từ thực tế trên cho thấy, với Cao Bằng, đẩy nhanh giải ngân Chương trình MTQG 1719 không chỉ là yêu cầu về tiến độ mà còn phải gắn với hiệu quả đầu tư và lợi ích lâu dài của người dân. Phát huy sức dân, thực hiện dân chủ ở cơ sở và tăng cường giám sát cộng đồng sẽ góp phần bảo đảm nguồn lực chính sách được sử dụng đúng mục đích, tạo thêm động lực phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào DTTS và miền núi của tỉnh.
