Khoa học tới bản
Hồ tiêu Cồn Tiên vượt khỏi vườn nhà, chinh phục thị trường quốc tế
Từ phương thức canh tác truyền thống, đến nay ở xã Cồn Tiên (Quảng Trị) đã có 200 hộ trồng tiêu tham gia mô hình chuỗi liên kết, với 58,6ha/80 ha tiêu được cấp chứng nhận đạt tiêu chuẩn hữu cơ quốc tế.

Xây dựng mô hình thí điểm thay đổi cách trồng hồ tiêu
Tại thôn Gio An Đông, xã Cồn Tiên, những vườn hồ tiêu lâu năm nay vẫn xanh tốt nhờ được chăm sóc bằng phân chuồng ủ hoai, thay thế phân bón hóa học và thuốc bảo vệ thực vật. Đây là kết quả của quá trình chuyển đổi phương thức canh tác được địa phương triển khai từ gần 10 năm trước.
Thời gian đầu, chủ trương sản xuất hữu cơ chưa nhận được sự đồng thuận của tất cả người dân. Nhiều hộ lo ngại năng suất giảm, cây dễ nhiễm sâu bệnh, trong khi đầu ra sản phẩm vẫn chưa rõ ràng.
Trước thực tế đó, chính quyền địa phương cùng Hợp tác xã Thương mại, Dịch vụ Ông Voi trực tiếp hướng dẫn kỹ thuật, hỗ trợ người dân cải tạo đất, ủ phân chuồng với nấm Trichoderma và chăm sóc cây theo quy trình hữu cơ. Những hộ tiên phong được lựa chọn xây dựng mô hình thí điểm để người dân tham quan, học hỏi và đánh giá hiệu quả.
Gia đình ông Trần Đức Vũ, ở thôn Gio An Đông có 320 gốc tiêu trên diện tích 8 sào. Gia đình ông tham gia hợp tác xã cách đây 4 năm .
Theo ông Vũ, mỗi vụ gia đình thu hoạch khoảng 350kg tiêu, mang lại nguồn thu nhập khoảng 50 triệu đồng. Việc sử dụng phân chuồng, không dùng hóa chất trong quá trình chăm sóc giúp vườn cây duy trì sinh trưởng, đồng thời tạo ra sản phẩm đáp ứng yêu cầu của thị trường xuất khẩu.
“Từ ngày tham gia hợp tác xã, sản phẩm được xuất đi nước ngoài, đầu ra ổn định hơn nên thu nhập của người trồng tiêu cũng được cải thiện”, ông Vũ chia sẻ.
Từ những vườn tiêu ban đầu, diện tích sản xuất theo hướng hữu cơ tại Cồn Tiên đã mở rộng từ khoảng 45ha lên gần 80ha. Không chỉ ở Gio An Đông, nhiều thôn lân cận cũng đang mở rộng diện tích trồng hồ tiêu theo tiêu chuẩn hữu cơ. Đến nay, toàn xã hiện có hơn 200 hộ tham gia chuỗi sản xuất này.

Ông Lê Phước Hiếu, Trưởng phòng Kinh tế xã Cồn Tiên cho biết, hồ tiêu địa phương đáp ứng các tiêu chuẩn hữu cơ, đủ điều kiện xuất khẩu sang thị trường châu Âu. Nhờ đầu ra ổn định, giá bán cao hơn, đời sống người trồng tiêu từng bước được cải thiện.
Đạt 3 chứng nhận quốc tế, giá thu mua cao hơn thị trường
Điểm khác biệt của hồ tiêu Cồn Tiên không chỉ nằm ở phương thức canh tác, mà còn ở cách tổ chức sản xuất. Thay vì để từng hộ tự tìm đầu ra, hợp tác xã đóng vai trò kết nối nông dân với doanh nghiệp, kiểm soát quy trình và tổ chức tiêu thụ sản phẩm.
Cách làm này tạo nền tảng để hồ tiêu Cồn Tiên đạt 3 chứng nhận hữu cơ theo tiêu chuẩn của các thị trường châu Âu, Hoa Kỳ và Nhật Bản.
Ông Lâm Quang Phi, Giám đốc Hợp tác xã Thương mại, Dịch vụ Ông Voi cho biết, trong gần 80 ha vùng nguyên liệu, hiện có 58,6ha đã được cấp chứng nhận hữu cơ quốc tế. Sản lượng thu hoạch mỗi năm dao động từ 30-100 tấn, tùy thuộc điều kiện thời tiết và mùa vụ.
Toàn bộ sản lượng đạt tiêu chuẩn được hợp tác xã thu mua, liên kết với Công ty TNHH Organics More (TPHCM) để bao tiêu. Giá thu mua hiện cao hơn thị trường khoảng 10.000 đồng/kg.
Để duy trì các chứng nhận quốc tế, từng hộ tham gia phải tuân thủ nghiêm ngặt quy trình sản xuất. Mẫu lá, mẫu hạt và thành phẩm được lấy kiểm nghiệm định kỳ. Từ khâu sử dụng vật tư đầu vào, chăm sóc đến thu hoạch đều được kiểm soát nhằm bảo đảm chất lượng và khả năng truy xuất nguồn gốc.

Theo ông Lâm Quang Phi, sản xuất hữu cơ đòi hỏi tính kỷ luật cao. Chỉ một hộ vi phạm quy trình cũng có thể ảnh hưởng đến chứng nhận của cả nhóm. Vì vậy, hợp tác xã thường xuyên giám sát, hướng dẫn kỹ thuật và vận động các hộ tuân thủ quy định. Đơn vị cũng tiếp tục nhân giống tiêu Vĩnh Linh chất lượng cao để mở rộng vùng nguyên liệu.
Chuyển đổi phương thức sản xuất còn mang lại những thay đổi tích cực cho môi trường. Nhiều hộ tận dụng phân chuồng và phụ phẩm nông nghiệp để sản xuất phân hữu cơ, từng bước hình thành mô hình sản xuất tuần hoàn.
Từ những vườn tiêu truyền thống, xã Cồn Tiên, tỉnh Quảng Trị đã từng bước hình thành vùng nguyên liệu đạt tiêu chuẩn quốc tế. Sự liên kết giữa nông dân, hợp tác xã và doanh nghiệp, không chỉ giúp ổn định đầu ra mà còn nâng cao giá trị hạt tiêu, tạo thêm động lực để người dân gắn bó với phương thức sản xuất hữu cơ.

