Bản làng hôm nay
Sự tiếp nối giữa các thế hệ người Cơ Ho trong giữ rừng, giữ sinh kế
Những chuyến tuần tra xuyên đêm phát hiện, ngăn chặn nguy cơ xâm hại rừng, chủ động phòng cháy rừng, đồng bào Cơ Ho ở thôn Lán Tranh, xã Đam Rông 4, tỉnh Lâm Đồng đã và đang góp sức giữ màu xanh đại ngàn.
Nối tiếp cha, giữ màu xanh đại ngàn
Đối với đồng bào Cơ Ho thôn Lán Tranh, nhận khoán cùng lực lượng chuyên trách bảo vệ rừng là công việc mang lại nguồn nhập, cũng là cách giữ nguồn sống cộng đồng.

Tiếp nối hành trình của cha, anh Liêng Hot Đa Nhoel bắt đầu công việc nhận khoán bảo vệ rừng từ năm 2016. Theo thời gian, việc tuần tra đã trở thành một phần trong nhịp sống thường ngày của người đàn ông Cơ Ho này.
Anh Liêng Hot Đa Nhoel kể, anh theo cha vào rừng từ khi còn nhỏ nên nắm khá rõ địa hình từng khoảnh rừng nơi anh sống. Hiểu địa bàn, vị trí rừng có nguy cơ xâm hại là cách anh bảo vệ tốt diện tích rừng được giao. Anh chủ động kiểm tra thay vì chờ đến lịch tuần tra.
Tổ nhận khoán của anh hiện có 23 hộ, phụ trách tiểu khu 61 với tổng diện tích 816 ha. Riêng gia đình anh nhận khoán 26 ha. Các thành viên bố trí ít nhất 2 ngày mỗi tuần để đi kiểm tra rừng.
Vào mùa khô, tần suất tuần tra được tăng cường nhằm chủ động phát hiện nguy cơ cháy và những hành vi có thể gây thiệt hại đến tài nguyên rừng.
“Mỗi chuyến đi, chúng tôi có thể di chuyển khoảng 20 km đường rừng. Có những đoạn phải men theo sườn dốc, vượt suối hoặc luồn qua những khu vực cây cối rậm rạp”, anh Đa Nhoel chia sẻ.
Có 17 năm tham gia nhận khoán bảo vệ rừng, ông Cil Ha Thu (SN 1980) đã trải qua không biết bao nhiêu chuyến đi, chứng kiến sự thay đổi của từng khoảnh rừng nhận khoán.
Ông Thu nắm rõ những vị trí từng đi qua, những loại cây quen thuộc hay lối mòn xuyên rừng. Có những nơi trước đây chỉ là đường nhỏ khó đi, nay đã hình thành những lối mòn rộng hơn.
Nhưng cũng có thể trở thành điểm yếu có thể xảy ra các hoạt động xâm hại đến rừng nếu không được kiểm soát chặt.

Những buổi tuần tra men theo lối mòn, băng qua từng khoảnh rừng để kiểm tra diện tích được giao quản lý đã trở thành công việc quen thuộc. Bám rừng, ông Thu hiểu giữ rừng chính là giữ nguồn nước, điều hòa khí hậu, bảo vệ môi trường sống.
Ngày nay, công việc nhận khoán bảo vệ rừng còn tạo thêm nguồn thu nhập cho nhiều gia đình. Khoản tiền nhận từ công việc nhận khoán không lớn, nhưng góp phần trang trải cuộc sống, đồng thời tạo động lực để người dân tiếp tục gắn bó bảo vệ diện tích rừng được giao.
Người dân trở thành “tai mắt” giữ rừng
Sự am hiểu địa hình, từng con suối, lối mòn và thói quen sinh hoạt của cộng đồng sống gần rừng, người nhận khoán trở thành những cánh tay nối dài của lực lượng chuyên trách trong quản lý, bảo vệ rừng.
Trạm Quản lý bảo vệ rừng Đưng K’nớ, thuộc Ban Quản lý rừng phòng hộ Sêrêpốk, hiện được giao quản lý hơn 13.200 ha rừng. Diện tích này được chia thành 14 tiểu khu, tương ứng với 14 tổ nhận khoán bảo vệ rừng. Mỗi tổ khoảng 20 hộ, mỗi hộ dân nhận khoán bình quân khoảng 24-28 ha rừng.
Cách tổ chức này giúp đơn vị thuận lợi hơn trong phân công địa bàn, xây dựng lịch tuần tra và theo dõi tình hình tại từng khu vực.
Ông Phạm Trọng Ba, Phó Trạm trưởng Trạm Quản lý bảo vệ rừng Đưng K’nớ cho biết, bình quân mỗi ngày có khoảng 10 hộ dân thuộc các tổ cùng lực lượng bảo vệ rừng chuyên trách tuần tra.

Nhiệm vụ chính là kiểm tra hiện trạng rừng, kịp thời phát hiện những dấu hiệu bất thường, ngăn chặn hành vi xâm hại và tuyên truyền người dân không lấn chiếm, phá rừng lấy đất sản xuất.
Đặc biệt, tại những khu vực giáp ranh với đất sản xuất của người dân, các tổ nhận khoán phải thường xuyên theo dõi, nắm bắt tình hình.
Khi phát hiện hoặc nhận được thông tin về việc người dân vào rừng hay có dấu hiệu lấn chiếm đất rừng, các thành viên sẽ kiểm tra thực tế, báo cáo trạm để phối hợp xử lý.
Địa bàn rộng, diện tích quản lý lớn trong khi lực lượng chuyên trách còn hạn chế, cộng đồng tham gia nhận khoán bảo vệ rừng có ý nghĩa quan trọng.
Để hoạt động tuần tra không bị gián đoạn, hằng tuần, trạm xây dựng kế hoạch, thông báo lịch qua các nhóm Zalo và yêu cầu từng tổ báo cáo số lượng thành viên tham gia.
Những hộ thường xuyên vắng mặt, không có lý do chính đáng sẽ bị xem xét chấm dứt hợp đồng. Đây là cách để nâng cao ý thức, trách nhiệm của từng hộ nhận khoán, bảo đảm diện tích rừng được giao thực sự có người theo dõi, bảo vệ thường xuyên.
Đồng bào Cơ Ho ở Lán Tranh sống gắn bó với rừng, hiểu rõ từng khu vực và những thay đổi của cảnh quan tự nhiên. Khi quyền lợi gắn với trách nhiệm, người dân không chỉ thực hiện nhiệm vụ theo lịch mà còn chủ động quan sát, nhắc nhở nhau giữ rừng.
Muốn giữ rừng lâu dài không thể chỉ trông chờ vào lực lượng chuyên trách hay những đợt kiểm tra theo kế hoạch. Quan trọng là xây dựng sự đồng thuận, để người dân thực sự coi rừng là tài sản chung cần gìn giữ.
Khi sinh kế được quan tâm, trách nhiệm cộng đồng được phát huy, mỗi hộ nhận khoán sẽ trở thành một chủ thể tích cực trong bảo vệ tài nguyên thiên nhiên.
Sự tiếp nối giữa các thế hệ, người cha truyền lại kinh nghiệm đi rừng cho con, đồng bào Cơ Ho cùng nhau giữ gìn rừng. Đó cũng là giữ nguồn nước, sinh kế và môi trường sống cho con cháu mai sau.


