Hưng Yên giữ rừng ven biển, phát huy giá trị hệ sinh thái
Từ phục hồi rừng ngập mặn, bảo vệ hơn 19.000ha đất ngập nước đến phát triển sinh kế, Hưng Yên đang hướng tới bảo tồn hệ sinh thái gắn với giá trị kinh tế ven biển.
Rừng ven biển không chỉ được tính bằng diện tích hay số cây trồng mới. Phía sau những cánh rừng là cả một hệ sinh thái đất ngập nước, nơi cư trú của nhiều loài động, thực vật và gắn bó trực tiếp với đời sống của cộng đồng ven biển.
Từ thực tế đó, công tác lâm nghiệp tại Hưng Yên đang từng bước chuyển từ tư duy trồng và giữ rừng sang bảo vệ tổng thể hệ sinh thái, đồng thời tìm hướng phát huy những giá trị mà rừng có thể mang lại cho người dân.
Giữ rừng từ những cánh rừng ngập mặn
Từ tháng 7/2025 đến tháng 9/2026, Hưng Yên trồng mới 17,48 ha rừng ngập mặn, đồng thời tiếp tục chăm sóc những diện tích rừng trồng chưa đạt tiêu chí thành rừng. Hơn 1,86 triệu cây xanh phân tán cũng được trồng trong thời gian này.
Nhưng với rừng ngập mặn, trồng cây mới chỉ là bước đầu. Để một diện tích thực sự thành rừng cần nhiều thời gian và phụ thuộc lớn vào điều kiện tự nhiên.
Sóng lớn, thời tiết, sinh vật gây hại và sự thay đổi của lập địa khiến không ít vị trí đã được trồng lại nhiều lần nhưng cây vẫn khó sinh trưởng. Có những khu vực điều kiện tự nhiên không thuận lợi, việc phục hồi rừng vì thế trở thành một quá trình lâu dài.
Trong khi đó, áp lực từ hoạt động nuôi trồng thủy hải sản vẫn hiện hữu. Tình trạng lấn chiếm đất quy hoạch cho phát triển rừng để nuôi trồng thủy hải sản còn xảy ra, đặt ra yêu cầu phải quản lý chặt diện tích rừng và đất quy hoạch lâm nghiệp.
Theo ông Nguyễn Anh Tuấn - Chi cục trưởng Chi cục Kiểm lâm tỉnh Hưng Yên, toàn tỉnh hiện có 4.084,18 ha rừng. Diện tích rừng chưa giao, chưa cho thuê cho tổ chức, cá nhân nên UBND các xã có rừng trực tiếp tổ chức bảo vệ. Các tổ bảo vệ rừng được duy trì tuần tra, kịp thời phát hiện, ngăn chặn những hành vi có nguy cơ xâm hại rừng.
“Muốn rừng được bảo vệ lâu dài thì bên cạnh lực lượng chuyên môn, chính quyền cơ sở và người dân phải cùng tham gia. Việc bảo tồn cần gắn với những sinh kế phù hợp để người dân vừa có thu nhập, vừa có trách nhiệm giữ gìn tài nguyên thiên nhiên”, ông Nguyễn Anh Tuấn chia sẻ.
Nhờ các giải pháp bảo vệ, diện tích rừng cơ bản được duy trì ổn định. Công tác phòng cháy, chữa cháy rừng cũng được chủ động triển khai, nhất là tại những khu vực rừng phi lao có nguy cơ cháy cao vào mùa nắng nóng, hanh khô.
Trong tổng số hơn 4.084 ha rừng của tỉnh, 108,47 ha rừng phi lao được xác định có nguy cơ cháy cao. Các địa phương đã xây dựng phương án, chuẩn bị lực lượng, phương tiện và vật tư để sẵn sàng ứng phó.
Từ tháng 7/2025 đến tháng 9/2026, trên địa bàn tỉnh không xảy ra vụ cháy rừng nào.
Giữ được rừng vì thế không chỉ là duy trì một diện tích trên bản đồ. Với vùng ven biển, đó còn là giữ không gian sinh thái, bảo vệ môi trường và tạo nền tảng cho những giá trị kinh tế gắn với rừng.
Bảo tồn để phát huy giá trị đa dụng của hệ sinh thái
Cùng với rừng ngập mặn, các vùng đất ngập nước đang tạo nên một không gian sinh thái đặc trưng của Hưng Yên.
Hiện tỉnh có 2 khu bảo tồn thiên nhiên đất ngập nước Thái Thụy và Tiền Hải, với tổng diện tích hơn 19.000 ha. Đây là những khu vực có giá trị lớn về bảo tồn thiên nhiên, đa dạng sinh học và duy trì hệ sinh thái ven biển.
Thời gian qua, lực lượng chức năng thường xuyên tuần tra, kiểm tra, ngăn chặn các hành vi có nguy cơ ảnh hưởng đến rừng và đa dạng sinh học như phá rừng, đào đắp bờ đầm, xả thải tại khu vực rừng giáp đầm nuôi trồng thủy sản, chăn thả gia súc...
Tuy nhiên, bảo tồn hiệu quả không chỉ dừng ở việc ngăn chặn các tác động tiêu cực. Bài toán lớn hơn là làm thế nào để những giá trị của hệ sinh thái được phát huy, qua đó tạo thêm sinh kế và nâng cao trách nhiệm của cộng đồng trong bảo vệ rừng.
.jpg)
Tại Khu bảo tồn thiên nhiên đất ngập nước Thái Thụy, việc nghiên cứu ứng dụng quy trình công nghệ chế biến đồ uống từ quả bần mở ra hướng khai thác giá trị của nguồn tài nguyên bản địa. Mô hình nuôi ong ngoại, góp phần phát triển thương hiệu “Mật ong sú vẹt”, cũng được triển khai theo hướng tạo thêm giá trị kinh tế từ hệ sinh thái.
Rừng ngập mặn cùng hệ thống đất ngập nước ven biển còn có tiềm năng phát triển du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng và trải nghiệm thiên nhiên. Khu vực biển Vô Cực, cảnh quan rừng ngập mặn và không gian đất ngập nước đang thu hút du khách đến tham quan, trải nghiệm.
Tuy nhiên, tiềm năng này vẫn chưa được khai thác tương xứng. Hoạt động du lịch còn mang tính tự phát, trong khi hạ tầng kết nối, điểm dừng chân, dịch vụ trải nghiệm và các điều kiện phục vụ du khách còn hạn chế.
Việc đầu tư phù hợp cho hạ tầng và dịch vụ du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng trong rừng có thể mở thêm hướng phát huy giá trị đa dụng của hệ sinh thái. Đây cũng là một trong những hướng được đặt ra trong Đề án phát triển giá trị đa dụng của hệ sinh thái rừng đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050 được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt.
Khi rừng có thể tạo ra giá trị từ bảo vệ môi trường, bảo tồn đa dạng sinh học, du lịch sinh thái và những sản phẩm đặc trưng, người dân có thêm cơ hội sinh kế mà không phải đánh đổi bằng việc thu hẹp không gian rừng.
Cùng với phát triển sinh kế, công tác tuyên truyền được tăng cường. Ngành chức năng đã tổ chức 17 lớp tập huấn, phát 5.000 tờ rơi, cắm 9 biển tuyên truyền về bảo vệ rừng, quản lý lâm sản và bảo tồn đa dạng sinh học. Các hộ dân có hoạt động sinh kế gần khu bảo tồn được tuyên truyền và ký cam kết bảo vệ rừng.
Bảo tồn cũng được mở rộng sang quản lý động vật hoang dã. Hưng Yên hiện có 323 cơ sở gây nuôi động vật hoang dã, trong đó 180 cơ sở nuôi các loài nguy cấp, quý, hiếm và thuộc Phụ lục CITES đã được cấp mã số.
Việc kiểm tra nguồn gốc, biến động số lượng và hồ sơ theo dõi tại các cơ sở được thực hiện thường xuyên, nhằm kiểm soát hoạt động gây nuôi và ngăn ngừa nguy cơ hợp thức hóa động vật hoang dã có nguồn gốc bất hợp pháp.
Từ tháng 7/2025 đến tháng 9/2026, lực lượng kiểm lâm phối hợp tiếp nhận và bàn giao 42 cá thể động vật hoang dã thuộc nhóm IB và IIB cho các cơ sở cứu hộ, bảo tồn chuyên ngành. Trong số này có tê tê Java, diều hoa Miến Điện, nhiều loài khỉ, trăn đất, rùa núi vàng, kỳ đà hoa...
Cùng thời gian, lực lượng kiểm lâm phát hiện và xử lý 16 vụ vi phạm trong lĩnh vực bảo vệ rừng và động vật hoang dã, với tổng số tiền phạt 129,5 triệu đồng. Hai vụ có dấu hiệu tội phạm được chuyển cơ quan công an tiếp tục điều tra, xử lý theo quy định.
Từ những cánh rừng ngập mặn đến các vùng đất ngập nước, giá trị của hệ sinh thái ven biển Hưng Yên đang được nhìn nhận rộng hơn. Không chỉ là nơi cần được bảo vệ, rừng còn có thể tạo ra những giá trị về môi trường, đa dạng sinh học, du lịch và sinh kế.
Để những giá trị đó được phát huy, điều quan trọng là bảo tồn phải đi cùng quản lý chặt chẽ và một cách tiếp cận phù hợp với đời sống cộng đồng.
Giữ rừng vì thế không chỉ là giữ những cây sú, cây vẹt đang sinh trưởng, mà còn là giữ một không gian sống, một hệ sinh thái và những cơ hội sinh kế lâu dài cho người dân ven biển.
