Người giữ lửa
“Vàng không mua nổi lòng người Dao theo Đảng”
Giữa lúc vàng bạc được dùng để mua chuộc, người đàn ông Dao Lỷ A Coỏng đã dứt khoát từ chối với câu nói: “Vàng không mua nổi lòng người Dao theo Đảng”.
Người Dao kiên trung giữa “tâm bão” vùng cao
Sinh ra trong một gia đình nông dân nghèo, tuổi thơ của Lỷ A Coỏng gắn liền với mất mát khi nhà bị giặc đốt phá, người thân ly tán. Chính hoàn cảnh khắc nghiệt ấy đã hun đúc nên ý chí kiên cường của ông. Từ những năm đầu kháng chiến, ông tham gia hoạt động du kích tại các bản vùng cao Nà Pá, Thanh Y. Năm 1955, ông được kết nạp vào Đảng Cộng sản Việt Nam, giữ cương vị Chính trị viên xã đội, Xã đội trưởng, trực tiếp lãnh đạo lực lượng dân quân du kích.
Theo “Lịch sử Đảng bộ huyện Đầm Hà”, đây là thời kỳ thực dân Pháp dựng lên cái gọi là “Xứ Nùng tự trị”, tập hợp các phần tử phản động, thổ phỉ, mật thám nhằm chống phá cách mạng. Chúng gieo rắc tư tưởng ly khai, lùng bắt và thủ tiêu cán bộ, khiến tình hình vùng cao trở nên đặc biệt phức tạp.
Trong bối cảnh đó, Lỷ A Coỏng đã tổ chức lực lượng, kiên quyết đấu tranh chống lại các toán phỉ. Khi một nhóm phỉ do Chíu Sồi Thống cầm đầu giết hại cán bộ, bắt giữ lãnh đạo xã, ông đã phối hợp với các lực lượng cách mạng, lãnh đạo nhân dân tiễu trừ hàng chục tên, đập tan âm mưu bạo loạn.
Sau Hiệp định Giơnevơ năm 1954, tình hình an ninh tiếp tục căng thẳng khi các toán biệt kích, gián điệp được tung vào miền Bắc. Tháng 12/1955, ông chỉ huy dân quân truy lùng, tiêu diệt một toán đặc vụ, thu giữ nhiều tài liệu và tang vật quan trọng. Năm 1957, ông trực tiếp bắt sống một tên mật thám do thực dân Pháp cài lại.
Đỉnh điểm là năm 1961, khi các toán phỉ liên kết, cướp bóc và bắn giết cán bộ, Lỷ A Coỏng cùng lực lượng du kích, bộ đội biên phòng, công an tổ chức bao vây, tiêu diệt gần 80 tên, xoá sổ hoàn toàn hang ổ phỉ tại địa bàn Đầm Hà.
Trong một lần truy đuổi tên trùm phỉ Chíu Sồi Thống, ông đã bị dùng vàng bạc để mua chuộc. Trước cám dỗ đó, ông thẳng thắn từ chối với câu nói trở thành biểu tượng: “Vàng không mua nổi lòng người Dao theo Đảng”. Câu nói giản dị nhưng đầy khí phách ấy không chỉ thể hiện bản lĩnh của một người đảng viên mà còn là lời khẳng định mạnh mẽ về niềm tin của đồng bào DTTS với cách mạng.
Với những thành tích đặc biệt xuất sắc, ngày 1/1/1967, ông được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân cùng nhiều phần thưởng cao quý khác.
Di sản tinh thần cho thế hệ hôm nay
Không chỉ là người lính kiên trung trong chiến tranh, Lỷ A Coỏng còn là cán bộ tận tụy trong thời bình. Từ năm 1967 đến khi nghỉ hưu năm 1986, ông đảm nhiệm nhiều vị trí tại Công an huyện, UBND huyện, sau đó là Phó Chủ tịch UBND huyện Đầm Hà cũ. Ở bất kỳ cương vị nào, ông cũng gần dân, vì dân, giữ trọn phẩm chất người cán bộ cách mạng.
Trong đời sống gia đình, ông là người cha nghiêm khắc nhưng giàu tình yêu thương. Ông Lỷ Say Dùng, con trai của ông chia sẻ: "Bố tôi rất nghiêm khắc. Càng lớn, tôi càng thấm thía những điều ông dạy. Ông không bao giờ nhận ưu ái từ cấp trên hay người quen biết, luôn dặn các con phải sống bằng thực lực. Có lẽ vì thế mà chúng tôi luôn nỗ lực vượt lên hoàn cảnh, để không phụ niềm tin mà ông đặt vào con cháu".
Không chỉ là niềm tự hào của gia đình, tấm gương Anh hùng Lỷ A Coỏng còn được địa phương trân trọng gìn giữ, lan tỏa như một “địa chỉ đỏ” giáo dục truyền thống cho thế hệ trẻ.
Ông Đào Biên Thùy, Bí thư xã Quảng Tân cho biết: “Xã đã đầu tư, chỉnh trang mộ Anh hùng lực lượng vũ trang Lỷ A Coỏng; chỉ đạo các trường hoạt động tri ân, giao đoàn thể khảo sát để nghiên cứu thành địa chỉ đỏ giáo dục truyền thống. Không dừng lại ở sự tri ân, mà còn là cách để hun đúc tinh thần yêu nước, bồi đắp niềm tin và trách nhiệm cho các thế hệ hôm nay”.
Hôm nay, khi vùng cao Quảng Ninh đang đổi thay từng ngày, tinh thần Lỷ A Coỏng vẫn âm thầm hiện diện trong từng bản làng. Cuộc đời ông nhắc rằng, niềm tin không thể mua bằng vàng bạc; và câu nói “Vàng không mua nổi lòng người Dao theo Đảng” sẽ còn mãi như một lời thề của núi rừng.
