Sắc màu 54
Độc đáo nghi thức “tạt nước vào già làng” cầu mưa của người Gia Rai
Trong lúc già làng đọc lời khấn trong Lễ cầu mưa, những thanh thiếu niên trai tráng sẽ tạt nước lên người già làng, thể hiện khao khát cầu mong mưa lớn, có nguồn nước phục vụ sản xuất, mùa màng tốt tươi.
Đối với đồng bào Gia Rai ở xã Ia Chim, tỉnh Quảng Ngãi, cầu mưa là một nghi lễ truyền thống, không chỉ mang ý nghĩa tâm linh, mà còn là sợi dây gắn kết cộng đồng, khơi dậy niềm tự hào và ý thức bảo tồn bản sắc văn hóa dân tộc cho thế hệ trẻ.

Lễ cầu mưa - sự kiện quan trọng nhất trong năm của đồng bào Gia Rai
Cầu mưa là một lễ nghi lâu đời được đồng bào Gia Rai lưu truyền từ đời này sang đời khác và là một trong những sự kiện quan trọng nhất trong năm.
Nghệ nhân A Bjan, thôn Klâu Lay, xã Ia Chim, cho biết: Khi mùa khô đến, nắng nóng kéo dài từ khoảng tháng 11 đến tháng 4 năm sau, những cánh đồng khô hạn, người dân trong thôn lại cùng nhau tổ chức lễ cầu mưa.
“Với mục đích bày tỏ lòng thành kính đối với các vị thần linh, cầu mong mưa thuận gió hòa, mùa màng tươi tốt, cuộc sống ấm no”, nghệ nhân A Bjan cho biết thêm.

Trước khi làm Lễ cầu mưa, già làng tổ chức họp và phân công nhiệm vụ cho các thành viên.
Đàn ông, thanh niên khỏe mạnh đảm nhận việc lên rừng tìm nguyên vật liệu dựng cây nêu và phát quang, dọn dẹp sạch sẽ khu vực bờ suối, nơi được già làng chọn để tổ chức nghi thức cúng.
Trong khi đó, phụ nữ đi hái các loại rau rừng tươi ngon để chế biến những món ăn truyền thống phục vụ phần hội.
Đúng ngày đã chọn, dân làng mang theo lễ vật gồm: Rượu cần, gà, thịt heo, cơm nếp ra bờ suối để tổ chức lễ cúng thần mưa.
Già làng đóng vai trò chủ trì, thay mặt toàn thể dân làng đứng trước cây nêu để dâng lễ vật, cất lên lời khấn nguyện gửi tới thần linh.

Đặc biệt, trong lúc già làng đọc lời khấn những thanh thiếu niên sẽ tạt nước lên người già làng.
Sau mỗi lần tạt nước là một lần hô to thể hiện khao khát cầu mong mưa lớn, có nguồn nước phục vụ sản xuất, mùa màng tươi tốt.
Theo Nghệ nhân A Bjan, khi thực hiện Lễ cầu mưa, dân làng đem thịt gà, heo và rượu đến để mời thần núi, thần nước, thần đất cùng về chung vui và ban cho dân làng nguồn nước quý giá.
“Dân làng rất cần mưa để có nước sản xuất, chăm sóc cây cao su, cà phê, hồ tiêu. Nắng hạn kéo dài mãi thì đời sống gặp nhiều khó khăn. Lời khấn cũng chính là tiếng lòng tha thiết mong thần mưa lắng nghe và che chở cho dân làng”, nghệ nhân A Bjan cho biết.
Gắn kết cộng đồng, trao truyền bản sắc
Sau khoảng 30 phút thực hiện các nghi thức cúng bên bờ suối, dân làng sẽ di chuyển về nhà rông của làng để tham gia phần hội.
Lúc này, các chàng trai, cô gái Gia Rai khoác lên mình những bộ trang phục thổ cẩm truyền thống rực rỡ sắc màu.

Bên ché rượu cần thơm nồng và những món ăn truyền thống, dân làng quây quần bên nhau chuyện trò, chia sẻ kinh nghiệm sản xuất, thể hiện tinh thần đoàn kết.
Cùng với đó, tiếng cồng chiêng ngân vang, hòa nhịp cùng những bước múa xoang uyển chuyển, tạo nên một bức tranh văn hóa sinh động, tràn đầy sức sống.
Bà Y Ngich, thôn Klâu Lay, xã Ia Chim, chia sẻ: Lễ hội cầu mưa là dịp để bà con trong thôn gặp gỡ, giao lưu và thắt chặt tình đoàn kết.
Mọi người tạm gác lại những lo toan thường nhật để cùng đánh cồng chiêng, múa xoang, uống rượu cần và thưởng thức ẩm thực dân tộc.

Dù cuộc sống hiện đại có nhiều đổi thay, Lễ cầu mưa được người Gia Rai ở thôn Klâu Lay, xã Ia Chim duy trì đều đặn mỗi năm một lần, với đầy đủ các bước nghi lễ chính mà ông cha để lại.
Đặc biệt, việc bảo tồn nguyên vẹn Lễ cầu mưa không chỉ giúp gìn giữ tiếng cồng chiêng, điệu xoang, trang phục hay ẩm thực truyền thống, mà còn mang ý nghĩa giáo dục sâu sắc đối với lớp trẻ.
“Lễ cầu mưa không chỉ là ngày vui, mà còn giúp em thêm yêu, thêm tự hào về bản sắc văn hóa của người Gia Rai. Em và các bạn sẽ cố gắng gìn giữ nghi lễ tốt đẹp này của dân tộc”, em Y Ly Sang, một thanh niên trong thôn Klâu Lay, xã Ia Chim chia sẻ.
Lễ cầu mưa là một nét đẹp văn hóa truyền thống của người Gia Rai cho đến nay vẫn còn được lưu giữ, thể hiện sự tin tưởng mãnh liệt vào trời đất và ước nguyện của con người mong muốn cuộc sống được ấm no, hạnh phúc.
Thông qua lễ hội, người Gia Rai giúp thế hệ trẻ hiểu rõ hơn về cội nguồn, phong tục tập quán và tín ngưỡng của dân tộc mình. Từ đó, hình thành ý thức trân trọng và trách nhiệm gìn giữ cho mai sau.

