Ẩm thực của đồng bào DTTS trở thành sản phẩm du lịch
Sự mộc mạc, đơn giản trong cách chế biến và không quá cầu kì về màu sắc, ẩm thực truyền thống của đồng bào DTTS ở tỉnh Quảng Ngãi đã tạo nên hương vị đặc trưng riêng. Không còn bó hẹp trong bản làng, ẩm thực giờ đã trở thành sản phẩm du lịch.
Từ những món ăn truyền thống
Tỉnh Quảng Ngãi có 45 dân tộc cùng sinh sống, trong đó, có 8 DTTS tại chỗ, gồm: Xơ Đăng, Ba Na, Gia Rai, Gié Triêng, Brâu, Rơ Măm, Hrê, Co. Đồng bào DTTS tại chỗ sở hữu một kho tàng văn hóa vô cùng phong phú, trong đó, có ẩm thực truyền thống.
Đối với cộng đồng người Gia Rai, ẩm thực thể hiện phong tục, lối sống, tình cảm của con người với thiên nhiên, cội nguồn. Các món ăn gắn liền với đời sống thường ngày và có cách chế biến không quá cầu kì, chủ yếu dựa vào kinh nghiệm, được truyền qua nhiều thế hệ.
Một số món ăn truyền thống của người Gia Rai, như: Cơm lam, lá mì nướng ống, kiến bóp chua, đọt mây nấu cá suối, rau dớn băm… Để làm nên những món ăn đậm đà hương vị, người Gia Rai đã đặc biệt chú ý đến gia vị là các loại cây, lá rừng tại địa phương.
Bà Y Vol, làng Chốt, xã Sa Thầy cho biết: Nhờ có sự kết hợp tinh tế và hài hòa các gia vị, cùng nguyên liệu sạch, độc đáo nên các món ăn của người Gia Rai có dư vị riêng và đậm đà. Ẩm thực xuất hiện trong hầu hết mọi hoạt động đời sống sinh hoạt của người Gia Rai, nhưng đặc sắc nhất, đa dạng nhất vẫn là tại các lễ hội.
Cùng với các món ăn truyền thống, rượu cần luôn gắn bó với những lễ hội và sinh hoạt cộng đồng của đồng bào DTTS tại chỗ ở tỉnh Quảng Ngãi.
Theo ông A Thiu, Người có uy tín ở thôn Đăk Đe, xã Rờ Kơi, rượu cần là thức uống không thể thiếu trong những lễ hội, sự kiện quan trọng của thôn. Khi tổ chức lễ xong, người dân cùng ngồi bên ghè rượu cần, vừa thưởng thức, vừa kể cho nhau nghe về công việc, về tinh thần đoàn kết của cộng đồng.
Cũng chính vì thế, cách chế biến rượu cần luôn được đồng bào DTTS gìn giữ để phục vụ cuộc sống thường ngày và ngày nay đã phát triển thành các sản phẩm OCOP để đưa ra thị trường.
Hơn 30 năm làm nghề nấu rượu cần, bà Y Thơm, làng O, xã Ya Ly đã thuần thục từng công đoạn, từ chọn nguyên liệu, làm men đến ủ rượu. Mỗi tháng, bà sản xuất khoảng 30 ghè rượu cần để phục vụ khách.
“Giữ nghề truyền thống cũng là giữ văn hóa dân tộc mình. Khi khách đến, mình có dịp giới thiệu rượu cần, món ăn, tiếng hát, điệu múa và những nét sinh hoạt của ông bà để lại”, bà Y Thơm chia sẻ.
Đến sản phẩm du lịch
Trong căn nhà sàn, chị Y Lắng, ở thôn Tu Cấp, xã Tu Mơ Rông đang chuẩn bị những món ăn truyền thống của người Xơ Đăng để phục vụ du khách. Vừa làm, chị vừa giới thiệu về món nhái cuốn lá lốt chiên; chuột nướng, được chế biến từ chuột rừng ăn củ và hạt sâm Ngọc Linh.
“Để chuẩn bị các món ăn này, tôi phải vào rừng từ mấy ngày trước. Có những nguyên liệu phải đi sâu vào rừng mới tìm được, có hôm mất cả buổi mới đủ để làm. Mất công một chút nhưng khách thích thì mình cũng vui”, chị Y Lắng cho hay.
Chị Cao Trần Hà - TP. Đà Nẵng, chia sẻ: Trong chuyến tham quan và trải nghiệm tại xã Tu Mơ Rông, tôi được thưởng món ăn truyền thống rất đặc sắc của người Xơ Đăng. Ban đầu tôi hơi sợ, nhưng ăn vào rồi mới thấy hương vị rất đặc biệt. Lần sau trở lại, tôi sẽ rủ thêm bạn bè cùng đi để thưởng thức.
Tại Làng du lịch cộng đồng Đăk Răng, thôn Đăk Seang, xã Dục Nông, cách chế biến món ăn cũng tạo nên nét riêng. Mỗi năm, nơi đây đón hàng trăm lượt du khách trong và ngoài nước đến tham quan, trải nghiệm.
Đến đây, bên cạnh tìm hiểu không gian văn hóa truyền thống, nhiều du khách còn thích thú với những món ăn được nướng trong ống lồ ô, lá chuối. Món ăn được chế biến ngay tại không gian nhà rông thôn, để du khách vừa thưởng thức, vừa xem người dân chuẩn bị món ăn và thực hiện các công đoạn theo cách truyền thống.
Ông A Vươn - Trưởng thôn Đăk Seang, xã Dục Nông, cho hay: Nhiều nguyên liệu để chế biến món ăn được lấy ngay từ vườn nhà, nương rẫy. Qua cách chế biến của người Gié Triêng, những thứ dân dã ấy trở thành món ăn mang hương vị đặc trưng.
Theo Phó Chủ tịch UBND xã Dục Nông Trần Văn Mậu, thời gian tới, cùng với việc vận động người dân giữ các nghề truyền thống, xã cũng khuyến khích người dân duy trì các món ăn đặc trưng được chế biến từ nguyên liệu sẵn có tại địa phương.
“Khi được đưa vào các hoạt động trải nghiệm, ẩm thực bản địa không chỉ được giới thiệu đến du khách mà còn góp phần làm phong phú hành trình khám phá điểm đến. Người dân từ đó có thêm cơ hội đón khách, giới thiệu văn hóa và tăng thu nhập”, ông Mậu chia sẻ thêm.
