Thiết kế xây dựng Dự án 8, giai đoạn 2026-2030: Lồng ghép các mục tiêu bình đẳng giới vào các dự án thành phần (Bài 2)

Chưa đảm bảo mục tiêu lồng ghép giới

Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào DTTS và miền núi giai đoạn 2021 - 2030; giai đoạn I: Từ 2021 đến 2025 (Chương trình MTQG 1719) đã đạt bước tiến lớn trong lồng ghép giới, khi bình đẳng giới được đưa vào mục tiêu tổng quát của Chương trình. Tuy nhiên, việc dành riêng Dự án 8 cho nội dung này là chưa đủ để bao quát toàn diện các vấn đề về giới. Vì vậy, yếu tố bình đẳng giới cần được lồng ghép trong tất cả các dự án và tiểu dự án khác của Chương trình trong giai đoạn 2026-2030 để đảm bảo hiệu quả và bền vững.

Hiện nay ở vùng đồng bào DTTS vẫn còn tồn tại dai dẳng nạn tảo hôn, hôn nhân cận huyết, định kiến giới, khuôn mẫu giới… Đặc biệt, phụ nữ và trẻ em DTTS là đối tượng bị tác động nhiều bởi thiên tai, biến đổi khí hậu, tiếp cận kinh tế số, kinh tế tuần hoàn, nước sạch và vệ sinh môi trường…

Theo bà Lò Thị Thu Thủy, Phó Trưởng Ban Dân tộc - Tôn giáo, Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam, trong giai đoạn I, việc lồng ghép giới trong các dự án thành phần của Chương trình vẫn còn nhiều hạn chế.

Các mục tiêu phát triển sản xuất, giáo dục - đào tạo, chăm sóc sức khỏe chưa có chỉ tiêu tách biệt theo giới, chưa chú trọng đào tạo, quy hoạch cán bộ nữ DTTS, cũng như chưa lồng ghép nội dung bình đẳng giới trong đào tạo, nâng cao năng lực và tiếp cận các dịch vụ y tế…

Còn theo PGS.TS Dương Kim Anh - Phó Giám đốc Học viện Phụ nữ Việt Nam: Qua khảo sát, đánh giá việc lồng ghép giới trong các văn bản dự án cấp Trung ương đến cấp tỉnh, từ kết quả nghiên cứu định tính tại các Hội thảo cấp tỉnh và phỏng vấn sâu lãnh đạo các sở, ngành, phòng ban của các địa bàn khảo sát, nhận thấy còn nhiều vướng mắc, bó buộc, nhiều chỉ tiêu của các dự án chưa phân tách giới, chưa mang tính định hướng giải quyết vấn đề giới.

Bà Dương Kim Anh cho rằng cần đề xuất bổ sung chỉ số giám sát lồng ghép giới trong Chương trình MTQG giai đoạn 2026-2030 để đảm bảo việc đánh giá lồng ghép giới được đầy đủ, toàn diện hơn.

Cần lồng ghép các mục tiêu bình đẳng giới vào các dự án thành phần

TS. Phạm Thái Hưng - Chuyên gia độc lập cho rằng: Dự án 8 chỉ là một dự án thành phần của Chương trình MTQG 1719. Dự án 8 được thiết kế chỉ có thể giải quyết được một số khía cạnh về bình đẳng giới, lại giới hạn trong khu vực “lõi nghèo” của vùng đồng bào DTTS và miền núi, khả năng đạt được mục tiêu bình đẳng giới của Chương trình MTQG 1719 và của Đề án tổng thể không phụ thuộc vào kết quả thực hiện Dự án 8.

Để thúc đẩy thực hiện bình đẳng giới trong Chương trình MTQG giai đoạn 2026-2030, ông Phạm Thái Hưng nhận định, về cơ bản, trọng tâm của giai đoạn vẫn phải đảm bảo các mục tiêu và khung các dự án thành phần đã được phê duyệt trong Nghị quyết 88/2019/QH14 ngày 18/11/2019 của Quốc hội. Đồng thời, nội dung của Chương trình phải đảm bảo giải quyết những thách thức cơ bản nhất, gồm các vấn đề về cơ sở hạ tầng, phát triển sản xuất, phát triển nguồn nhân lực, giải quyết khó khăn của các nhóm dân tộc rất ít người, và một số nội dung có tính cấp thiết khác

Ông Triệu Văn Bình - Vụ trưởng Vụ Dân tộc, Hội đồng Dân tộc của Quốc hội cho biết: “Dự án 8 là bước tiến quan trọng khi nội dung bình đẳng giới được thiết kế riêng, có nguồn lực rõ ràng và giao cho Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam triển khai. Trong giai đoạn tới, dù có hay không dự án riêng, bình đẳng giới vẫn cần được lồng ghép xuyên suốt trong mọi chương trình phát triển”.

Có thể thấy, việc tích hợp, lồng ghép các mô hình của Dự án vào các tiểu dự án về sản xuất, tạo việc làm… sẽ giúp giải quyết các vấn đề cấp thiết của phụ nữ và trẻ em DTTS. Đồng thời góp phần thực hiện mục tiêu tổng quát "Thực hiện bình đẳng giới và giải quyết những vấn đề cấp thiết đối với phụ nữ và trẻ em" giai đoạn 2021-2030 theo tinh thần Nghị quyết 88/2019/QH14 ngày 18/11/2019 của Quốc hội. 

Việc lồng ghép giới vào các dự án thành phần không chỉ là sự bổ sung mà là trụ cột quan trọng, có tính chiến lược, đảm bảo tính bền vững và hiệu quả của Chương trình.