Tuyên Quang: Chương trình MTQG 1719 mang lại sự đổi thay rõ rệt tại vùng đồng bào DTTS

Tác động thiết thực đến đời sống đồng bào

Trong giai đoạn 2021 - 2025, Tuyên Quang được Trung ương phân bổ hơn 9.367 tỷ đồng để triển khai Chương trình MTQG 1719, với trọng tâm là nâng cao đời sống của đồng bào DTTS, giảm nghèo bền vững và cải thiện điều kiện sinh hoạt. Các dự án đã được triển khai cụ thể, tập trung giải quyết các nhu cầu thiết yếu như đất ở, nhà ở, nước sinh hoạt và phát triển sinh kế lâu dài.

Với Dự án 1, 67 hộ dân được giao đất ở, giúp ổn định nơi an cư. Hơn 3.300 hộ nghèo đã có mái nhà mới, đạt trên 102% kế hoạch đề ra. Bên cạnh đó, 61 công trình nước sinh hoạt tập trung cùng hàng chục nghìn bồn chứa nước đã được bàn giao, giúp gần 37.000 hộ dân tiếp cận nước sạch, cải thiện sức khỏe và điều kiện vệ sinh, vượt chỉ tiêu đề ra trong giai đoạn.

Không chỉ giải quyết các nhu cầu thiết yếu, chương trình còn hướng tới phát triển kinh tế bền vững thông qua Dự án 3 về sản xuất nông, lâm nghiệp bền vững. Tỉnh đã hỗ trợ bảo vệ hơn 420.000 ha rừng, trồng mới 5.500 ha rừng sản xuất và cấp hơn 7.000 tấn gạo cho các hộ tham gia bảo vệ rừng, vừa giúp nâng cao thu nhập, vừa bảo vệ môi trường sinh thái. 

Song song với đó, 44 dự án sản xuất theo chuỗi giá trị, 34 dự án cộng đồng và 20 mô hình khởi nghiệp đã được triển khai, tạo điều kiện để đồng bào từng bước chuyển từ hình thức sản xuất nhỏ lẻ, tự cung tự cấp sang mô hình gắn kết với thị trường, nâng cao hiệu quả kinh tế và khả năng thoát nghèo bền vững.

Tại thôn Vàng Chá Phìn, xã Tùng Vài, gia đình anh Hoàng Văn Dèn là ví dụ điển hình trong phát triển kinh tế, với sự hỗ trợ từ nguồn vốn của Chương trình MTQG 1719. Anh đã tập trung trồng cây tam thất và cây đào cảnh trên diện tích hàng nghìn mét vuông. Bên cạnh đó, anh còn xây dựng 3 dãy chuồng trại để chăn nuôi lợn, trung bình mỗi vụ cung cấp khoảng 50 con lợn thương phẩm ra thị trường.

Anh Dèn chia sẻ: “Với sự giúp sức về nguồn vốn của Nhà nước, nhờ chính quyền địa phương tuyên truyền, định hướng, người dân chúng tôi biết cách phát triển kinh tế, áp dụng khoa học kỹ thuật trong sản xuất, được tham gia lớp học nghề, giúp nhau vượt khó. Nhờ vậy, cuộc sống người dân thôn, bản từng bước đi lên, hủ tục, tệ nạn xã hội giảm dần. Đời sống được nâng lên rõ rệt”.

Trong lĩnh vực hạ tầng, Dự án 4 đã đầu tư 1.583 công trình thiết yếu như đường giao thông, trường học, thủy lợi, điện sinh hoạt… đồng thời duy tu, sửa chữa hơn 1.000 công trình từ giai đoạn trước. Đặc biệt, 19 chợ dân sinh mới và cải tạo trở thành các điểm giao thương quan trọng, giúp đồng bào tiêu thụ nông sản thuận lợi, tăng thu nhập.

Trong lĩnh vực giáo dục và đào tạo, Dự án 5 đã hỗ trợ mở rộng cơ sở vật chất cho 46 trường nội trú và bán trú; cung cấp trang thiết bị học tập cho hơn 100 trường; tổ chức 106 lớp bồi dưỡng kiến thức dân tộc cho hơn 7.000 học viên cùng 223 lớp đào tạo nghề cho hơn 6.200 người. Việc phát triển đồng thời hạ tầng giáo dục và nguồn nhân lực không chỉ giữ vai trò cốt lõi trong việc cải thiện mức sống mà còn tạo tiền đề cho sự phát triển bền vững của khu vực này.

Các dự án bảo tồn văn hóa, chăm sóc sức khỏe, thúc đẩy bình đẳng giới và hỗ trợ các cộng đồng DTTS ít người đã được triển khai một cách đồng bộ tại Tuyên Quang. Tỉnh đã tổ chức 103 hội nghị tuyên truyền nhằm giảm tảo hôn, ngăn ngừa hôn nhân cận huyết thống; vinh danh gần 3.800 lượt Người có uy tín; cùng hàng trăm lớp tập huấn về pháp luật và hỗ trợ pháp lý, mang lại lợi ích cho hàng chục nghìn lượt người dân.

Những con số đáng chú ý này không chỉ phản ánh tiến độ giải ngân mà còn cho thấy những thay đổi thực chất trong chất lượng sống tại vùng đồng bào DTTS và miền núi của tỉnh Tuyên Quang.

Hướng phát triển bền vững và những thách thức

Chương trình Mục tiêu Quốc gia 1719 không chỉ cải thiện hạ tầng và đời sống cho người dân mà còn khơi dậy tinh thần đổi mới, sáng tạo trong cộng đồng. Nhiều mô hình thoát nghèo và phát triển kinh tế được triển khai đã trở thành điểm tựa và nguồn cảm hứng cho các nhóm cộng đồng khác học hỏi và nhân rộng.

Từ nguồn vốn của chương trình, đến cuối năm 2024, Nhóm cộng đồng bảo tồn nghề thêu thổ cẩm và may trang phục truyền thống của dân tộc Cơ Lao tại thôn Tà Chải, xã Tân Tiến, được thành lập với 12 thành viên. Nhóm đã được hỗ trợ đầy đủ trang thiết bị như 8 máy may điện tử Juki DDL-900A, 2 máy thêu Brother GS-2700, bàn là, chỉ may, chỉ thêu và các dụng cụ khác. 

Mô hình này không chỉ đóng vai trò trong việc lưu giữ và bảo tồn nghề thêu thổ cẩm, may trang phục truyền thống của dân tộc Cơ Lao mà còn tạo công ăn việc làm ổn định với thu nhập từ 5 - 6 triệu đồng mỗi tháng cho mỗi thành viên. Qua đó, nhóm góp phần tích cực vào xóa đói giảm nghèo, phát triển kinh tế địa phương và lan tỏa giá trị văn hóa truyền thống trong cộng đồng.

Tuy nhiên, chương trình vẫn đối mặt nhiều thách thức cần được giải quyết. Tiến độ giải ngân một số dự án còn chậm, đặc biệt Dự án 2 về quy hoạch và sắp xếp dân cư hiện chỉ đạt 32,8% kế hoạch. Việc di dời và ổn định dân cư tại các vùng chịu ảnh hưởng thiên tai vẫn còn hạn chế, bên cạnh đó một số nội dung vẫn thiếu sự hướng dẫn cụ thể từ Trung ương.

Ông Ma Quang Hiếu - Phó Giám đốc Sở Dân tộc và Tôn giáo tỉnh Tuyên Quang, nhận định: “Giai đoạn I của Chương trình MTQG 1719 đã đạt được nhiều kết quả nổi bật, đặc biệt là cải thiện đời sống thiết yếu, ổn định nơi ở cho đồng bào và tạo ra những mô hình sinh kế hiệu quả, giúp người dân từng bước chủ động phát triển kinh tế. Chương trình cũng góp phần nâng cao năng lực sản xuất, thúc đẩy các dự án gắn kết thị trường và khơi dậy tinh thần đổi mới trong cộng đồng. Đây là nền tảng quan trọng để Tuyên Quang tiếp tục xây dựng vùng đồng bào DTTS phát triển bền vững, nâng cao đời sống và mở rộng cơ hội sinh kế cho đồng bào trong những giai đoạn tiếp theo”.