Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27
  •  

Bùi Xuân Phái - cố họa sĩ của phố cổ Hà Nội

Ngọc Ánh (T/h) - 18:22, 06/08/2021

Nói đến hội họa Hà Nội hiện đại, không thể không nhắc đến phong cách tranh Bùi Xuân Phái. Bởi lẽ, họa sĩ vẽ phố cổ Hà Nội thì nhiều nhưng đối với cố họa sĩ tài ba Bùi Xuân Phái thì phố cổ đã trở thành người bạn tri âm. Tự bao giờ, tranh của Bùi Xuân Phái đã trở thành một phần của phố cổ Hà Nội.

Phố Hàng Mắm- Tranh Bùi Xuân Phái
Phố Hàng Mắm- Tranh Bùi Xuân Phái

Bùi Xuân Phái là một trong những họa sỹ thuộc thế hệ cuối cùng của sinh viên Trường Cao đẳng Mỹ thuật Đông Dương, cùng thời với các danh họa Nguyễn Sáng, Nguyễn Tư Nghiêm, Dương Bích Liên. Ông chuyên về chất liệu sơn dầu, đam mê mảng đề tài phố cổ Hà Nội. Ông vẽ trên vải, giấy, bảng gỗ, thậm chí cả trên giấy báo, bao thuốc lá và sử dụng nhiều phương tiện hội họa khác nhau như sơn dầu, màu nước, phấn mầu, chì than, bút chì...

Bùi Xuân Phái (1920-1988)
Bùi Xuân Phái (1920-1988)

Trong tâm thức của người nghệ sĩ, quê hương luôn là một "mảnh tình riêng". Sinh ra và lớn lên ở Hà Nội, Bùi Xuân Phái đã vẽ về phố cổ với tất cả tình yêu quê hương của mình. Bàn tay tài hoa của ông đã tạo tác hàng trăm bức vẽ khác nhau về phố cổ Hà Nội. Dân gian Hà Nội vẫn đùa nhau rằng, những bức tranh phố cổ của ông đủ để dựng lên một thành phố thật. Và cũng không biết từ bao giờ, người ta cũng gọi phố cổ trong tranh của ông là "Phố Phái". Người dân Hà Nội cũng lại đùa nhau rằng, Hà Nội phải có 37 phố chứ không phải là 36 phố như câu ca dân gian vẫn truyền tụng, và con phố thứ 37 ấy chính là ..."Phố Phái".

"Phố Phái" nổi tiếng với các tác phẩm: Phố cổ Hà Nội (Sơn dầu, 1972), Hà Nội kháng chiến (Sơn dầu, 1966), Xe bò trong phố cổ (Sơn dầu, 1972), Phố vắng (Sơn dầu, 1981)...

Phố Chợ Gạo- Tranh Bùi Xuân Phái
Phố Chợ Gạo- Tranh Bùi Xuân Phái

Tranh phố cổ Hà Nội của Bùi Xuân Phái vừa cổ kính lại rất hiện thực, thể hiện rõ hồn cốt của phố cổ Hà Nội những thập niên 50-60-70 thế kỷ XX. Các mảng màu trong tranh Bùi Xuân Phái thường có đường viền đậm nét, phố không những trở thành chính nó mà còn gần hơn với con người, từ bề mặt đến cảnh quan đều có chiều sâu bên trong. Ngắm tranh phố cổ Hà Nội của Bùi Xuân Phái, người xem nhận thấy họa sỹ đã gửi gắm những kỷ niệm, những hoài cảm cùng nỗi buồn man mác, tiếc nuối bâng khuâng trên từng nét vẽ, như điềm báo về sự đổi thay và biến mất của từng mái nhà, từng con người mang hồn phách xưa cũ.

"Phố Phái" trong tranh Bùi Xuân Phái là phố mà dường như cũng không phải phố. Phố cổ Hà Nội không ồn ào, sầm uất mà lặng lẽ và lâu bền, giản dị và thân thiết. Đó chỉ là những ngôi nhà cũ kỹ với mái ngói rêu phong, một vài gánh hàng rong, một gánh hàng nước quạnh hiu... gợi lên nhiều xúc cảm thân quen.

Phố cổ Hà Nội -Tranh Bùi Xuân Phái
Phố cổ Hà Nội -Tranh Bùi Xuân Phái

Tranh phố cổ Bùi Xuân Phái dù có xuất hiện con người hay không đều có một không gian đặc biệt. Không gian ấy có khi tĩnh lặng cùng thời gian, có khi lại như đang chuyển động. Từng góc phố, từng hàng cây tưởng như rất đỗi quen thuộc mà vẫn lạ lẫm, xa vời. Cảnh vật phố cổ Hà Nội tưởng như có thể hiện hữu ngay đấy, nhưng cũng lại có thể thuộc về một thế giới khác - thế giới tâm hồn Bùi Xuân Phái. "Phố Phái" hiện lên thực mà hư, hư mà thực, đa cách nhìn, nhiều cảm xúc. Dường như Bùi Xuân Phái muối níu giữ thời gian, níu giữ những giá trị đẹp đẽ mà với tâm hồn nhạy cảm của người nghệ sỹ ông biết chắc rằng một ngày nào đó sẽ phôi pha.

Phố Mã Mây- Tranh Bùi Xuân Phái
Phố Mã Mây- Tranh Bùi Xuân Phái

Bùi Xuân Phái vẽ về phố cổ Hà Nội tự nhiên như sống và thở. Tâm hồn ông gắn với phố cổ và sự nghiệp của ông cũng gắn liền với phố cổ. Phố cổ Hà Nội là nguồn cảm hứng đặc biệt của Bùi Xuân Phái. Ông vẽ về phố cổ như đang kể chuyện về cuộc đời mình. Chính bởi vậy, phố cổ Hà Nội là cái gạch nối giữa hội họa và tình yêu quê hương trong con người Bùi Xuân Phái.

Bùi Xuân Phái (1920-1988), quê gốc ở làng Kim Hoàng (nay thuộc xã Vân Canh, huyện Hoài Đức, Hà Nội). Ông tốt nghiệp khoa Hội họa, Trường Cao đẳng Mỹ thuật Đông Dương khóa 1941-1946 Ông vẽ nhiều tranh phố cổ Hà Nội và tham dự triển lãm ở nhiều nơi. Năm 1952, ông trở về Thủ đô sống tại ngôi nhà số 87 phố Thuốc Bắc, quận Hoàn Kiếm, Hà Nội cho đến khi mất.

Cố họa sĩ Bùi Xuân Phái được Nhà nước truy tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh về Văn họa nghệ thuật đợt I (1996). Năm 2010, Hội đồng nhân dân TP. Hà Nội đã đặt tên Bùi Xuân Phái cho một phố ở huyện Từ Liêm, nay thuộc quận Nam Từ Liêm (Hà Nội)


Ý kiến độc giả
Mã bảo mật
Tin cùng chuyên mục
“Sứ giả” mang âm nhạc dân tộc và nhạc cụ bằng tre nứa ra thế giới

“Sứ giả” mang âm nhạc dân tộc và nhạc cụ bằng tre nứa ra thế giới

Nơi lưng chừng dãy Trường Sơn, bên dòng Sê San xanh thẳm, Nghệ nhân Ưu tú Rơ Châm Tih lặng lẽ giữ gìn những thanh âm cổ xưa của người Gia Rai như một sứ mệnh. Không chỉ là người chơi đàn, ông còn là người chắt chiu hồn cốt đại ngàn từ tre nứa, đưa văn hóa dân tộc vượt biên giới, lan xa đến tận trời Âu, đất Nhật...
Tin nổi bật trang chủ
Niềm tin từ những ngôi nhà mới giữa đại ngàn Măng Ri

Niềm tin từ những ngôi nhà mới giữa đại ngàn Măng Ri

Trong tiết trời giá lạnh, đồng bào Xơ Đăng ở làng Chum Tam, xã Măng Ri, tỉnh Quảng Ngãi vẫn đang miệt mài gùi gạch, cát, xi măng để dựng lại nhà mới sau bão. Một không khí lao động khẩn trương và đầy niềm tin, hy vọng của đồng bào nơi vùng cao còn nhiều khó khăn này.
Khởi hành thăm, chúc Tết Bính Ngọ trên các đảo Tây Nam

Khởi hành thăm, chúc Tết Bính Ngọ trên các đảo Tây Nam

Tin tức - Như Tâm - 21:13, 09/01/2026
Chiều 9/1, tại đặc khu Phú Quốc (tỉnh An Giang), Bộ Tư lệnh Vùng 5 Hải quân tổ chức họp mặt các đoàn đại biểu đến từ các tỉnh, thành phố, doanh nghiệp và cơ quan thông tấn báo chí tham gia chuyến công tác đi thăm, chúc Tết cán bộ, chiến sĩ và Nhân dân trên các đảo Tây Nam của Tổ quốc nhân dịp Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026.
Các địa phương vùng cao tăng cường phòng, chống rét, bảo vệ sản xuất vụ Đông Xuân

Các địa phương vùng cao tăng cường phòng, chống rét, bảo vệ sản xuất vụ Đông Xuân

Trang địa phương - Minh Nhật - 19:21, 09/01/2026
Những ngày này, không khí lạnh tăng cường khiến nhiệt độ tại nhiều xã vùng cao các tỉnh Tuyên Quang, Cao Bằng, Lai Châu giảm sâu, có nơi xuống dưới 3 độ. Giá rét kéo dài tiềm ẩn nguy cơ ảnh hưởng lớn đến đàn trâu, bò và vật nuôi, đòi hỏi các địa phương phải chủ động triển khai các biện pháp phòng, chống.
Khát vọng của cô gái dân tộc Cơ Lao

Khát vọng của cô gái dân tộc Cơ Lao

Gương sáng - Vũ Mừng - 19:15, 09/01/2026
Xuất phát từ mong muốn tạo sinh kế, nâng cao đời sống, góp phần mở lối thoát nghèo cho đồng bào DTTS, cô gái trẻ Lưu Thị Hòa, sinh năm 1993, dân tộc Cờ Lao đã quyết tâm khởi nghiệp với dự án nông nghiệp sạch. Nhận thấy tiềm năng từ nguồn tài nguyên sẵn có của địa phương, Hòa lựa chọn hướng đi gắn với nông sản bản địa. Bằng sự sáng tạo và bền bỉ, cô từng bước đưa nông sản vùng cao ra thị trường cả nước.
Ban hành Chương trình phòng, chống mua bán người giai đoạn 2026 -2030, định hướng đến năm 2035

Ban hành Chương trình phòng, chống mua bán người giai đoạn 2026 -2030, định hướng đến năm 2035

Thời sự - Minh Thu - 19:03, 09/01/2026
Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính đã ký Quyết định số 33/QĐ-TTg ngày 07/01/2026 ban hành Chương trình phòng, chống mua bán người giai đoạn 2026 - 2030 và định hướng đến năm 2035.
Xử lý hơn 123 nghìn vụ buôn lậu, gian lận thương mại trong năm 2025

Xử lý hơn 123 nghìn vụ buôn lậu, gian lận thương mại trong năm 2025

Pháp luật - Hoàng Minh - 17:31, 09/01/2026
Trong năm 2025, công tác đấu tranh chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả tiếp tục được các lực lượng chức năng triển khai quyết liệt. Theo báo cáo của Ban Chỉ đạo 389 Quốc gia, toàn quốc đã phát hiện, bắt giữ và xử lý 123.513 vụ việc vi phạm, góp phần quan trọng vào việc ổn định thị trường, bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.
Kon Chênh - Thức giấc từ du lịch cộng đồng

Kon Chênh - Thức giấc từ du lịch cộng đồng

Kon Chênh - ngôi làng hoang sơ giữa đại ngàn Măng Đen, tỉnh Quảng Ngãi, là nơi định cư của hơn 110 hộ dân, với hơn 360 nhân khẩu là đồng bào Xơ Đăng - nhánh Mơ Nâm. Với cảnh sắc thiên nhiên hùng vỹ, văn hóa độc đáo, năm 2022, một số hộ trong làng như A Nấc, Y Tuấn đã tiên phong đầu tư làm du lịch cộng đồng.
Nhiều hoạt động đặc sắc tại Lễ hội hoa Mai anh đào - Đà Lạt 2026

Nhiều hoạt động đặc sắc tại Lễ hội hoa Mai anh đào - Đà Lạt 2026

Tin tức - Minh Thu - 17:28, 09/01/2026
Thông tin từ Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Lâm Đồng cho biết, Lễ hội hoa Mai anh đào - Đà Lạt 2026 dự kiến khai mạc tối 16/1/2026, tại quảng trường Lâm Viên, với nhiều hoạt động đặc sắc.
Sắp khởi công dự án 300 tỷ đồng nâng cấp Trường Phổ thông Vùng cao Việt Bắc

Sắp khởi công dự án 300 tỷ đồng nâng cấp Trường Phổ thông Vùng cao Việt Bắc

Giáo dục dân tộc - Vàng Ni - 17:22, 09/01/2026
Ngày 11/1 tới đây, Trường Phổ thông Vùng cao Việt Bắc sẽ chính thức khởi công Dự án đầu tư cơ sở vật chất giai đoạn I, với tổng vốn 300 tỷ đồng. Đây là công trình trọng điểm nằm trong Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào DTTS và miền núi.
Lai Châu: Bắt giữ đối tượng vận chuyển trái phép pháo hoa qua biên giới

Lai Châu: Bắt giữ đối tượng vận chuyển trái phép pháo hoa qua biên giới

Pháp luật - Minh Anh - 17:18, 09/01/2026
Theo thông tin từ Ban Chỉ huy Bộ đội Biên phòng tỉnh Lai Châu, đơn vị vừa bắt giữ một đối tượng vận chuyển trái phép pháo hoa Trung Quốc qua biên giới về Việt Nam.
Cà Mau, Đồng Tháp tổ chức bắn pháo hoa đón giao thừa Xuân Bính Ngọ tại nhiều điểm

Cà Mau, Đồng Tháp tổ chức bắn pháo hoa đón giao thừa Xuân Bính Ngọ tại nhiều điểm

Trang địa phương - Tào Đạt - 14:51, 09/01/2026
Bên cạnh các hoạt động đón Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026, tỉnh Cà Mau sẽ tổ chức bắn pháo hoa nổ tầm thấp tại 2 điểm. Còn tại tỉnh Đồng Tháp, hiện cũng đã có 8 xã, phường đăng ký bắn pháo hoa.
Gia Lai: Khai trương mô hình thương mại hai chiều vùng cao

Gia Lai: Khai trương mô hình thương mại hai chiều vùng cao

Kinh tế - T.Nhân - H.Trường - 14:45, 09/01/2026
Ngày 9/1, Trung tâm Khuyến công và Xúc tiến thương mại (Sở Công Thương Gia Lai) tổ chức Lễ khai trương Mô hình thương mại hai chiều tiêu thụ sản phẩm vùng đồng bào DTTS miền núi và cung ứng các mặt hàng thiết yếu tại xã An Vinh.