Cà phê - từ sản phẩm kinh tế đến di sản sống

Dự diễn đàn có Uỷ viên Trung ương Đảng, Phó Bí thư Đảng ủy, Thứ trưởng Thường trực Bộ Ngoại giao Nguyễn Minh Vũ, cùng các Đại sứ, tổng lãnh sự các cường quốc cà phê cùng các tổ chức quốc tế, các chuyên gia, người nổi tiếng trong lĩnh vực văn hóa và cộng đồng thực hành cà phê trong nước, quốc tế.

Với chủ đề “Từ những truyền thống đa dạng đến di sản sống chung của nhân loại”, Diễn đàn Di sản Cà phê Thế giới nhận được gần 40 bài tham luận từ các nhà khoa học, chuyên gia trong nước và quốc tế dưới nhiều góc độ từ kinh tế, xã hội, văn hóa, di sản học đến công nghệ chế biến, chuỗi giá trị toàn cầu và phát triển bền vững,... Trong đó, 14 bài tham luận tiêu biểu của các nhà quản lý, chuyên gia trong nước và quốc tế được trình bày trực tiếp tại diễn đàn.

Phát biểu khai mạc Diễn đàn, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Đắk Lắk Đào Mỹ nhấn mạnh: Diễn đàn Di sản Cà phê Thế giới không chỉ là nơi gặp gỡ, trao đổi học thuật, mà thực tiễn còn là một bước đi thiết thực nhằm làm rõ hơn giá trị nổi bật của di sản cà phê trong bối cảnh toàn cầu hóa, thúc đẩy đối thoại giữa các nền văn minh cà phê, chia sẻ kinh nghiệm quốc tế về bảo vệ di sản văn hóa phi vật thể, nhất là các mô hình Thực hành bảo vệ tốt theo Công ước 2003 của UNESCO.

Trong khuôn khổ Diễn đàn, nhiều hoạt động cũng được tổ chức góp phần mang đến trải nghiệm toàn diện về giá trị của cà phê Việt Nam. Thông qua diễn đàn, cà phê được nhìn nhận không chỉ như một sản phẩm nông nghiệp hay một ngành kinh tế, mà như một “di sản sống” - một không gian văn hóa, nơi kết tinh tri thức, tập quán, lối sống và các giá trị tinh thần được cộng đồng sáng tạo, thực hành và trao truyền qua nhiều thế hệ.

Theo ông Jonathan Baker - Trưởng đại diện UNESCO tại Việt Nam, từ Ethiopia, Yemen, Ottoman, châu Âu, châu Mỹ đến châu Á và Việt Nam, mỗi vùng đất, quốc gia khi tiếp nhận cà phê đều góp phần làm giàu thêm giá trị chung bằng bản sắc riêng biệt, tạo nên hệ sinh thái văn hóa đa dạng, đặc sắc.

Cà phê Việt Nam có vị trí đặc biệt trong dòng chảy toàn cầu

Việt Nam không chỉ là một trong những quốc gia sản xuất và xuất khẩu cà phê hàng đầu thế giới, mà còn là nơi hội tụ những điều kiện để hình thành và phát triển một nền văn hóa cà phê giàu bản sắc. Đặc biệt, tại Buôn Ma Thuột, tỉnh Đắk Lắk, cà phê gắn liền với tri thức bản địa, hội tụ những giá trị của “di sản sống”, cần được bảo tồn, gìn giữ và phát triển trong đời sống hiện tại.

Tháng 3/2025, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã trao chứng nhận “Tri thức trồng và chế biến cà phê Đắk Lắk” là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia, khẳng định giá trị cà phê với tri thức bản địa, sự sáng tạo của cộng đồng và mối quan hệ hài hòa giữa con người - thiên nhiên - văn hóa.

Chia sẻ tại diễn đàn, theo đại diện Tập đoàn Trung Nguyên Legend, một di sản chỉ thực sự “sống” khi được cộng đồng hiểu đúng, thực hành đúng, được trao truyền liên tục và không ngừng được sáng tạo trong bối cảnh đương đại. Đây cũng là cơ sở để bảo tồn và phát huy các giá trị cà phê bền vững, gắn với phát triển kinh tế - xã hội và nâng cao đời sống cộng đồng.

Trong bối cảnh thế giới đang đối diện với nhiều thách thức, việc định vị cà phê Việt Nam như một “di sản sống” sẽ góp phần đưa cà phê Việt Nam hướng tới trở thành một ngôn ngữ chung của hòa hợp, sáng tạo và phát triển bền vững.

Diễn đàn Di sản Cà phê Thế giới 2026 không chỉ là sự kiện học thuật, mà bước đi thiết thực tạo không gian đối thoại cùng nhận diện, hệ thống hóa và nâng tầm giá trị của “tri thức trồng, chế biến và thưởng thức cà phê”.

Phát biểu tại diễn đàn, Thứ trưởng Thường trực Bộ Ngoại giao Nguyễn Minh Vũ đánh giá cao những nỗ lực của tỉnh Đắk Lắk trong việc góp phần lan tỏa những giá trị, truyền thống văn hóa cà phê Đắk Lắk trong nguồn lực phát triển bền vững quốc gia. Việc giới thiệu tri thức trồng và chế biến cà phê Đắk Lắk đến quốc tế không chỉ góp phần quảng bá hình ảnh vùng đất và con người Tây Nguyên, mà còn thúc đẩy đối thoại đa văn hóa, nâng cao giá trị gia tăng của ngành cà phê Việt Nam, qua đó từng bước xác lập vị thế riêng của cà phê Việt Nam trên bản đồ cà phê thế giới.