Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27
  •  

Cần bảo tồn lưu giữ điệu hát ru dân tộc Raglai

PV - 12:08, 12/08/2020

Hát ru là thể loại dân ca của người Raglai, thể hiện những giá trị tinh thần và bản sắc dân tộc. Các làn điệu hát ru của người Raglai không chỉ xuất hiện và tồn tại lâu đời mà còn chan chứa tình cảm yêu thương và rất đỗi thiêng liêng của người mẹ dành cho con thuở ấu thơ. Tuy nhiên, do người Raglai không có chữ viết, nên những bài hát ru chỉ được lưu truyền qua phương thức truyền miệng. Trong dòng chảy của cuộc sống hiện đại, hát ru của người Raglai đang có nguy cơ dần bị mai một, lãng quên.


Lời ru góp phần nuôi dưỡng và bồi đắp tâm hồn trẻ thơ, giữ gìn nét đẹp trong đời sống văn hóa của đồng bào Raglai.
Lời ru góp phần nuôi dưỡng và bồi đắp tâm hồn trẻ thơ, giữ gìn nét đẹp trong đời sống văn hóa của đồng bào Raglai.

Cũng như các làn điệu hát ru của các dân tộc anh em sinh sống trên dãy Nam Trường Sơn, các bài hát ru của người Raglai phản ánh cuộc sống, sinh hoạt và sản xuất của cư dân bản địa gắn bó với thiên nhiên, núi rừng, dạy con biết yêu núi rừng, yêu thôn xóm, yêu thương những người thân, ruột thịt, biết tránh cái ác, làm việc thiện. Nội dung các bài hát ru cũng kể về nỗi vất vả của cha, của mẹ và hy vọng một tương lai tươi sáng hơn. Những tâm tư, tình cảm đó cứ êm đềm, mượt mà và trong veo như dòng suối, nuôi dưỡng tâm hồn thơ trẻ, để mai này lớn lên, con sẽ mang đậm tâm hồn và bản sắc của dân tộc mình.

Các bà mẹ Raglai thường ẵm con trên tay hoặc địu trên lưng để hát ru con ngủ khi lên rẫy. Âm điệu của các bài hát ru lấy chất liệu từ dân ca Raglai làm nền tảng nên rất gần gũi với âm điệu, ngôn ngữ nói của người Raglai. Mặt khác, hát ru chủ yếu dành cho trẻ em nên cách hát đơn giản, mộc mạc, dễ nhớ, dễ đi vào lòng người. Nội dung trong lời ru thường được người mẹ lấy từ những đồ vật, cây cối, con vật xung quanh để đứa trẻ cảm nhận được cuộc sống hàng ngày. Lời ru hòa với nhịp bước đi của mẹ để đưa đứa trẻ chìm vào giấc ngủ yên lành; những làn điệu chứa chan cảm xúc không bao giờ xưa cũ: “Ời ời ngủ đi con/Để cha lên rừng bắt thịt/ Để mẹ xuống suối bắt cá/đem về nấu cho bé mẹ ăn/ ời ời ời ngủ đi con”.

Hát ru của người Raglai có phần đặc biệt hơn, bởi người Raglai rất ít nói, ít biểu lộ tình cảm qua lời nói mà chỉ bày tỏ lòng mình qua âm nhạc; bởi vậy, qua các bài hát ru, có thể nhận thấy một phần “hồn” Raglai trong đó. Các bài hát ru Raglai không chỉ bộc lộ tình cảm yêu thương tha thiết với con, em mình, mà đôi lúc còn là hát cho chính mình, hoặc gửi gắm cho ai đó. Đặc biệt, người Raglai còn có 2 bài hát ru khá độc đáo mà các tộc người khác không có, đó là Hát ru bắp và Hát ru lúa. Người Raglai xem bắp như con trai và lúa là con gái. Con gái là lúa bao giờ cũng quý hơn con trai bắp. Trong lời hát ru, lúa và bắp được thay thế bằng con trai, con gái: “Ơi mẹ ru con gái/ Ơi lúa, ơi con gái, con của mẹ đẹp thay/ Đến với mẹ ơi con gái/ Con ơi con gái con của mẹ/ con đã chịu đau đớn/ Con chịu đứng dưới nước, trên rẫy, ơi con gái/ Con đã chịu khổ để nuôi cha nuôi mẹ, nuôi anh em. (Hát ru lúa). Đây là những bài hát ru được cất lên vào dịp lễ ăn đầu lúa mới là một trong những lễ hội lớn nhất của người Raglai. Trong buổi lễ, thầy cúng sẽ cất giọng hát ru hồn bắp, hồn lúa, mong lúa bắp về đậu trong mọi nhà, mong thần lúa sẽ phù hộ bà con làm ăn được mùa, no đủ.

Hát ru là một bộ phận quan trọng trong các thể loại dân ca của người Raglai. Cùng với các thể loại dân ca khác, hát ru thể hiện những giá trị tinh thần thuộc về bản sắc dân tộc Raglai. Tập tục, thói quen sinh hoạt, đạo đức, lòng tin, tình yêu, khát vọng, tinh thần nhân văn và cả vũ trụ quan, thế giới quan đều hàm chứa trong đó.

Do người Raglai không có chữ viết, nên những bài hát ru chỉ được lưu truyền qua phương thức duy nhất là truyền miệng, vì vậy, sẽ dễ mất đi khi những người già “khuất núi”. Làm thế nào để những người mẹ Raglai trẻ biết hát ru, truyền cho con những giá trị văn hóa dân gian ngay từ thủa ấu thơ là vấn đề đặt ra hiện nay. Những lời ru cần được cất lên và duy trì để nuôi dưỡng và bồi đắp tâm hồn con trẻ lớn lên đầy ắp ước mơ và khát vọng.

Ý kiến độc giả
Mã bảo mật
Tin cùng chuyên mục
Theo dấu chân người Cờ Lao đỏ trên dải Tây Côn Lĩnh: Huyền ảo những gam màu văn hóa (Kỳ 2)

Theo dấu chân người Cờ Lao đỏ trên dải Tây Côn Lĩnh: Huyền ảo những gam màu văn hóa (Kỳ 2)

Được cùng ăn, cùng ở, cùng làm việc, cùng tiếng nói và cùng chung bếp lửa với đồng bào dân tộc Cờ Lao khiến chúng tôi nhận ra: Người Cờ Lao luôn sâu sắc trong đời sống tín ngưỡng; cẩn trọng trong gìn giữ phong tục; “giàu có” với những làn điệu dân ca; khéo léo trong từng đường kim mũi chỉ và tinh tế trong cách phối màu bộ trang phục truyền thống vẫn được sử dụng hằng ngày… Tất cả hòa quyện lại, tạo nên một bức tranh văn hóa vừa huyền ảo vừa rực rỡ - rực rỡ hơn cả sắc hoa Đỗ Quyên đang mùa bung nở trên đỉnh Tây Côn Lĩnh.
Tin nổi bật trang chủ
Thứ trưởng Y Thông trao quà Tết, gửi lời chúc tới đồng bào Khmer ở An Giang

Thứ trưởng Y Thông trao quà Tết, gửi lời chúc tới đồng bào Khmer ở An Giang

Công tác Dân tộc - Tào Đạt - Như Tâm - 22:49, 11/04/2026
Thứ trưởng Bộ Dân tộc và Tôn giáo Y Thông nhấn mạnh: Đảng, Nhà nước luôn đặc biệt quan tâm đến công tác dân tộc và tôn giáo, nhất là đời sống của đồng bào dân tộc thiểu số, trong đó có đồng bào Khmer.
Giáo hoàng Leo XIV mong muốn sẽ thăm Việt Nam trong thời gian tới

Giáo hoàng Leo XIV mong muốn sẽ thăm Việt Nam trong thời gian tới

Thời sự - Trần Thường - 22:17, 11/04/2026
Trong khuôn khổ chuyến thăm Italia, trưa 11/4 (giờ địa phương), tại Tòa Thánh Vatican, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đã hội kiến Giáo hoàng Leo XIV.
Hàng ngàn người dân tham gia Lễ cúng rừng của đồng bào Gia Rai

Hàng ngàn người dân tham gia Lễ cúng rừng của đồng bào Gia Rai

Tin tức - Ngọc Thu - 17:22, 11/04/2026
Sáng 11/4, tại khu rừng thiêng làng De Chí, UBND xã Gào (tỉnh Gia Lai) tổ chức Lễ cúng rừng năm 2026, thu hút hàng ngàn người dân và du khách tham gia.
Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn bắt đầu thăm chính thức Cộng hòa Italy

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn bắt đầu thăm chính thức Cộng hòa Italy

Thời sự - PV - 15:47, 11/04/2026
Sáng 11/4 (theo giờ địa phương), Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn và Phu nhân Nguyễn Thị Thanh Nga cùng Đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam đã đến thủ đô Rome, bắt đầu thăm chính thức Cộng hòa Italy từ ngày 11 - 15/4.
Bộ trưởng Nguyễn Đình Khang thăm, chúc Tết đồng bào Khmer tại Vĩnh Long

Bộ trưởng Nguyễn Đình Khang thăm, chúc Tết đồng bào Khmer tại Vĩnh Long

Thời sự - Hoài Thanh - 15:27, 11/04/2026
Nhân dịp Tết cổ truyền Chôl Chnăm Thmây năm 2026, Bộ trưởng Bộ Dân tộc và Tôn giáo Nguyễn Đình Khang đã đến thăm, chúc Tết và tặng quà đồng bào Khmer tiêu biểu, hộ nghèo và các chức sắc Phật giáo Nam tông Khmer tại xã Châu Thành, tỉnh Vĩnh Long.
Quản lý tiền công đức - Cách làm minh bạch tại đền Cửa Ông

Quản lý tiền công đức - Cách làm minh bạch tại đền Cửa Ông

Tiền công đức - nguồn lực hàng nghìn tỷ đồng mỗi năm tại các cơ sở tín ngưỡng lâu nay vẫn là “vùng nhạy cảm” trong quản lý. Từ cách làm minh bạch tại đền Cửa Ông (Quảng Ninh), câu hỏi đặt ra không còn là có cần kiểm soát hay không, mà là kiểm soát bằng cơ chế nào để giữ được niềm tin.
Hơn 8 tỷ đồng đã được huy động nhằm chăm lo Nhân dân trong dịp Tết Quân - Dân mừng Chôl Chnăm Thmây 2026

Hơn 8 tỷ đồng đã được huy động nhằm chăm lo Nhân dân trong dịp Tết Quân - Dân mừng Chôl Chnăm Thmây 2026

Xã hội - Phương Vũ - Minh Triết - 12:45, 11/04/2026
Tối 10/4, tại xã Hòn Đất, Ban Chỉ đạo các hoạt động “Tết Quân - Dân” tỉnh An Giang tổ chức Lễ tổng kết chương trình mừng Tết cổ truyền Chôl Chnăm Thmây năm 2026. Chương trình đã huy động trên 8 tỷ đồng, triển khai nhiều công trình, phần việc thiết thực, góp phần cải thiện đời sống Nhân dân, nhất là đồng bào Khmer.
Văn hóa truyền thống dân tộc Khmer tiếp nối qua từng thế hệ

Văn hóa truyền thống dân tộc Khmer tiếp nối qua từng thế hệ

Sắc màu 54 - Tào Đạt - 12:16, 11/04/2026
Giữa nhịp sống hiện đại nhiều biến chuyển, đồng bào Khmer ở An Giang vẫn bền bỉ gìn giữ bản sắc văn hóa dân tộc. Không dừng lại ở việc bảo tồn, cộng đồng người Khmer nơi đây còn chủ động đổi mới cách tiếp cận, để tiếng trống, điệu múa, chữ viết và lễ hội truyền thống tiếp tục lan tỏa trong đời sống hôm nay.
Cháy rừng trong đêm, hơn 200 người tham gia dập lửa

Cháy rừng trong đêm, hơn 200 người tham gia dập lửa

Thời sự - Phạm Tiến - 12:06, 11/04/2026
Sáng 11/4, trao đổi với phóng viên Báo VietNamNet, ông Lê Hải Lý - Bí thư Đảng ủy xã Châu Bình (Nghệ An) xác nhận: “Vào chiều tối ngày 10/4/2026, một đám cháy rừng đã bùng phát ở bản Kẻ Nậm”.
Quản lý tiền công đức - Cách làm minh bạch tại đền Cửa Ông

Quản lý tiền công đức - Cách làm minh bạch tại đền Cửa Ông

Media - Mỹ Dung - 09:26, 11/04/2026
Tiền công đức - nguồn lực hàng nghìn tỷ đồng mỗi năm tại các cơ sở tín ngưỡng lâu nay vẫn là “vùng nhạy cảm” trong quản lý. Từ cách làm minh bạch tại đền Cửa Ông (Quảng Ninh), câu hỏi đặt ra không còn là có cần kiểm soát hay không, mà là kiểm soát bằng cơ chế nào để giữ được niềm tin.
Giữ cội nguồn văn hóa, hướng tới phát triển du lịch từ những bến sông quê

Giữ cội nguồn văn hóa, hướng tới phát triển du lịch từ những bến sông quê

Sắc màu 54 - Ngọc Chí - 07:05, 11/04/2026
Ở vùng cao tỉnh Quảng Ngãi, những bến sông luôn gắn bó mật thiết với đời sống và văn hóa của nhiều thế hệ đồng bào DTTS. Nơi đây không chỉ là nơi lưu giữ cội nguồn văn hóa mà còn là tài nguyên để các địa phương phát triển du lịch trong thời gian tới.