Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27
  •  

Cần bảo tồn lưu giữ điệu hát ru dân tộc Raglai

PV - 12:08, 12/08/2020

Hát ru là thể loại dân ca của người Raglai, thể hiện những giá trị tinh thần và bản sắc dân tộc. Các làn điệu hát ru của người Raglai không chỉ xuất hiện và tồn tại lâu đời mà còn chan chứa tình cảm yêu thương và rất đỗi thiêng liêng của người mẹ dành cho con thuở ấu thơ. Tuy nhiên, do người Raglai không có chữ viết, nên những bài hát ru chỉ được lưu truyền qua phương thức truyền miệng. Trong dòng chảy của cuộc sống hiện đại, hát ru của người Raglai đang có nguy cơ dần bị mai một, lãng quên.


Lời ru góp phần nuôi dưỡng và bồi đắp tâm hồn trẻ thơ, giữ gìn nét đẹp trong đời sống văn hóa của đồng bào Raglai.
Lời ru góp phần nuôi dưỡng và bồi đắp tâm hồn trẻ thơ, giữ gìn nét đẹp trong đời sống văn hóa của đồng bào Raglai.

Cũng như các làn điệu hát ru của các dân tộc anh em sinh sống trên dãy Nam Trường Sơn, các bài hát ru của người Raglai phản ánh cuộc sống, sinh hoạt và sản xuất của cư dân bản địa gắn bó với thiên nhiên, núi rừng, dạy con biết yêu núi rừng, yêu thôn xóm, yêu thương những người thân, ruột thịt, biết tránh cái ác, làm việc thiện. Nội dung các bài hát ru cũng kể về nỗi vất vả của cha, của mẹ và hy vọng một tương lai tươi sáng hơn. Những tâm tư, tình cảm đó cứ êm đềm, mượt mà và trong veo như dòng suối, nuôi dưỡng tâm hồn thơ trẻ, để mai này lớn lên, con sẽ mang đậm tâm hồn và bản sắc của dân tộc mình.

Các bà mẹ Raglai thường ẵm con trên tay hoặc địu trên lưng để hát ru con ngủ khi lên rẫy. Âm điệu của các bài hát ru lấy chất liệu từ dân ca Raglai làm nền tảng nên rất gần gũi với âm điệu, ngôn ngữ nói của người Raglai. Mặt khác, hát ru chủ yếu dành cho trẻ em nên cách hát đơn giản, mộc mạc, dễ nhớ, dễ đi vào lòng người. Nội dung trong lời ru thường được người mẹ lấy từ những đồ vật, cây cối, con vật xung quanh để đứa trẻ cảm nhận được cuộc sống hàng ngày. Lời ru hòa với nhịp bước đi của mẹ để đưa đứa trẻ chìm vào giấc ngủ yên lành; những làn điệu chứa chan cảm xúc không bao giờ xưa cũ: “Ời ời ngủ đi con/Để cha lên rừng bắt thịt/ Để mẹ xuống suối bắt cá/đem về nấu cho bé mẹ ăn/ ời ời ời ngủ đi con”.

Hát ru của người Raglai có phần đặc biệt hơn, bởi người Raglai rất ít nói, ít biểu lộ tình cảm qua lời nói mà chỉ bày tỏ lòng mình qua âm nhạc; bởi vậy, qua các bài hát ru, có thể nhận thấy một phần “hồn” Raglai trong đó. Các bài hát ru Raglai không chỉ bộc lộ tình cảm yêu thương tha thiết với con, em mình, mà đôi lúc còn là hát cho chính mình, hoặc gửi gắm cho ai đó. Đặc biệt, người Raglai còn có 2 bài hát ru khá độc đáo mà các tộc người khác không có, đó là Hát ru bắp và Hát ru lúa. Người Raglai xem bắp như con trai và lúa là con gái. Con gái là lúa bao giờ cũng quý hơn con trai bắp. Trong lời hát ru, lúa và bắp được thay thế bằng con trai, con gái: “Ơi mẹ ru con gái/ Ơi lúa, ơi con gái, con của mẹ đẹp thay/ Đến với mẹ ơi con gái/ Con ơi con gái con của mẹ/ con đã chịu đau đớn/ Con chịu đứng dưới nước, trên rẫy, ơi con gái/ Con đã chịu khổ để nuôi cha nuôi mẹ, nuôi anh em. (Hát ru lúa). Đây là những bài hát ru được cất lên vào dịp lễ ăn đầu lúa mới là một trong những lễ hội lớn nhất của người Raglai. Trong buổi lễ, thầy cúng sẽ cất giọng hát ru hồn bắp, hồn lúa, mong lúa bắp về đậu trong mọi nhà, mong thần lúa sẽ phù hộ bà con làm ăn được mùa, no đủ.

Hát ru là một bộ phận quan trọng trong các thể loại dân ca của người Raglai. Cùng với các thể loại dân ca khác, hát ru thể hiện những giá trị tinh thần thuộc về bản sắc dân tộc Raglai. Tập tục, thói quen sinh hoạt, đạo đức, lòng tin, tình yêu, khát vọng, tinh thần nhân văn và cả vũ trụ quan, thế giới quan đều hàm chứa trong đó.

Do người Raglai không có chữ viết, nên những bài hát ru chỉ được lưu truyền qua phương thức duy nhất là truyền miệng, vì vậy, sẽ dễ mất đi khi những người già “khuất núi”. Làm thế nào để những người mẹ Raglai trẻ biết hát ru, truyền cho con những giá trị văn hóa dân gian ngay từ thủa ấu thơ là vấn đề đặt ra hiện nay. Những lời ru cần được cất lên và duy trì để nuôi dưỡng và bồi đắp tâm hồn con trẻ lớn lên đầy ắp ước mơ và khát vọng.

Ý kiến độc giả
Mã bảo mật
Tin cùng chuyên mục
“Đắp chăn” săn cá - đồng bào Co gửi ước vọng về mùa màng bội thu

“Đắp chăn” săn cá - đồng bào Co gửi ước vọng về mùa màng bội thu

Tục “Đắp chăn” săn cá (hay còn gọi là Hoi P’hiết Xol) là một trong những phong tục đẹp vào những ngày đầu Xuân của đồng bào Co tỉnh Quảng Ngãi, được tổ chức vào ngày mùng 7 Tết. Đây không chỉ là hoạt động lao động sản xuất đơn thuần, mà còn mang ý nghĩa tâm linh sâu sắc, gửi gắm ước vọng về mùa màng bội thu, sự bình an và gắn kết cộng đồng.
Tin nổi bật trang chủ
Dấu ấn Chương trình MTQG 1719 trên những bản làng

Dấu ấn Chương trình MTQG 1719 trên những bản làng

Sau 5 năm triển khai, dấu ấn Chương trình MTQG 1719 đã hiện diện ở khắp các bản làng vùng đồng bào DTTS và miền núi, tạo chuyển biến rõ nét từ hạ tầng, sinh kế đến đời sống của hàng triệu đồng bào. Đến nay, 6/9 nhóm mục tiêu cơ bản hoàn thành hoặc vượt kế hoạch; tỷ lệ hộ nghèo giảm bình quân 3,4% mỗi năm; thu nhập bình quân người DTTS ước đạt 45,9 triệu đồng, tăng 3,3 lần so với năm 2020… Đây là nền tảng quan trọng cho phát triển bền vững vùng đồng bào DTTS và miền núi.
Đà Nẵng phát động thi công 6 trường nội trú liên cấp tại các xã biên giới

Đà Nẵng phát động thi công 6 trường nội trú liên cấp tại các xã biên giới

Giáo dục - T.Nhân - H.Trường - 21:03, 24/02/2026
Ngày 24/2, Phó Chủ tịch UBND TP Đà Nẵng Trần Anh Tuấn cùng đoàn công tác đã phát động ra quân thi công đầu năm dự án Trường Phổ thông nội trú liên cấp Tiểu học – Trung học cơ sở tại 6 xã biên giới đất liền của thành phố.
Công nhận Lễ hội Tết Doi của người Mường xã Thu Cúc là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia

Công nhận Lễ hội Tết Doi của người Mường xã Thu Cúc là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia

Thời sự - Minh Thu - 20:40, 24/02/2026
Ngày 24/2, tại xã Thu Cúc, tỉnh Phú Thọ tổ chức Lễ đón nhận Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia đối với Lễ hội Tết Doi của người Mường xã Thu Cúc.
Bộ trưởng Đào Ngọc Dung: Bảo tàng Dân tộc học Việt Nam là tài sản quý báu và vô giá của đất nước

Bộ trưởng Đào Ngọc Dung: Bảo tàng Dân tộc học Việt Nam là tài sản quý báu và vô giá của đất nước

Thời sự - Hoàng Quý - 20:30, 24/02/2026
Chiều 24/2, Bộ trưởng Đào Ngọc Dung cùng đoàn công tác của Bộ Dân tộc và Tôn giáo đã đến thăm, chúc Tết Bảo tàng Dân tộc học Việt Nam (thuộc Viện Hàn Lâm Khoa học Xã hội Việt Nam).
Thủ tướng: Bảo đảm tiếp cận bình đẳng các dịch vụ tài chính ngân hàng, không để ai bị bỏ lại phía sau

Thủ tướng: Bảo đảm tiếp cận bình đẳng các dịch vụ tài chính ngân hàng, không để ai bị bỏ lại phía sau

Thời sự - PV - 19:51, 24/02/2026
Chiều 24/2, Thủ tướng Phạm Minh Chính, Trưởng Ban Chỉ đạo quốc gia về tài chính toàn diện, chủ trì Phiên họp lần thứ ba của Ban Chỉ đạo, tập trung cho ý kiến về Báo cáo tổng kết việc thực hiện Chiến lược tài chính toàn diện giai đoạn 2020-2025 và dự thảo Chiến lược giai đoạn 2026-2030.
Hiện thực hóa phương châm pháp luật phải đi trước, mở đường đổi mới sáng tạo

Hiện thực hóa phương châm pháp luật phải đi trước, mở đường đổi mới sáng tạo

Thời sự - PV - 19:38, 24/02/2026
Chiều 24/2, tại trụ sở Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đến dự Lễ giới thiệu bộ sách luật được Quốc hội khóa XV thông qua tại Kỳ họp thứ 10.
Rực rỡ đường cờ Tổ quốc nơi biên cương

Rực rỡ đường cờ Tổ quốc nơi biên cương

Những ngày Tết, đồng bào DTTS Gia Lai đang lan tỏa tinh thần yêu nước, tự hào dân tộc và niềm tin tuyệt đối vào sự lãnh đạo của Đảng bằng những đường cờ Tổ quốc rực rỡ khắp biên cương.
Thủ tướng Phạm Minh Chính gặp mặt đại diện các nhà khoa học tiêu biểu lĩnh vực y tế

Thủ tướng Phạm Minh Chính gặp mặt đại diện các nhà khoa học tiêu biểu lĩnh vực y tế

Thời sự - PV - 18:47, 24/02/2026
Chiều 24/2, tại Trụ sở Chính phủ, Thủ tướng Phạm Minh Chính gặp mặt đại diện các nhà khoa học tiêu biểu lĩnh vực y tế và Giám đốc các bệnh viện trung ương nhân dịp 71 năm Ngày Thầy thuốc Việt Nam (27/2). Cùng dự có Phó Thủ tướng Lê Thành Long.
Người Mường mở hội hạ nêu tại ngôi đình tọa lạc giữa cánh đồng

Người Mường mở hội hạ nêu tại ngôi đình tọa lạc giữa cánh đồng

Sắc màu 54 - Lê Hường - 17:21, 24/02/2026
Ngày 24/2 (tức mùng 8 tháng Giêng) cộng đồng người Mường ở phường Tân Lập, tỉnh Đắk Lắk tổ chức Lễ khai hạ (lễ hạ nêu) tại đình Lạc Sơn tọa lạc giữa cánh đồng. Không chỉ đánh dấu thời khắc xuống đồng mở đầu mùa vụ mới, Lễ khai hạ còn gửi gắm ước vọng quốc thái dân an, mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu.
Tạo điểm tựa sinh kế, mở lối thoát nghèo cho đồng bào DTTS

Tạo điểm tựa sinh kế, mở lối thoát nghèo cho đồng bào DTTS

Dân tộc - Tôn giáo - Vũ Mừng - 15:44, 24/02/2026
Những ngày đầu Xuân mới, khắp các thôn bản ở xã Hồ Thầu, tỉnh Tuyên Quang rộn ràng không khí lao động, sản xuất. Từ nguồn lực của các chương trình, dự án, chính sách dân tộc, cụ thể là nguồn lực từ Chương trình Mục tiêu quốc gia (MTQG) Giảm nghèo bền vững, nhiều hộ dân đã có thêm điểm tựa để vươn lên, mở ra một mùa Xuân mới đầy hy vọng.
Quốc hội phải đi đầu trong vấn đề chuyển đổi số, ứng dụng AI

Quốc hội phải đi đầu trong vấn đề chuyển đổi số, ứng dụng AI

Thời sự - PV - 15:41, 24/02/2026
Sáng 24/2, làm việc với Thường trực Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội, Chủ tịch Quốc hội đề nghị tiếp tục quan tâm đào tạo, bồi dưỡng chuyên môn, nghiệp vụ cho đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức, nhất là đội ngũ cán bộ trẻ; tăng cường đi cơ sở, nắm bắt đời sống xã hội để tham mưu chính sách sát thực tế.
Người giữ tiếng vó ngựa gần nửa thế kỷ ở Đắk Lắk

Người giữ tiếng vó ngựa gần nửa thế kỷ ở Đắk Lắk

Xã hội - Lê Phương - 15:36, 24/02/2026
Gần nửa thế kỷ gắn bó với đàn ngựa, ông Nguyễn Hữu Chi (76 tuổi), thôn Mỹ Phú 2, xã Ô Loan, tỉnh Đắk Lắk không chỉ nuôi “chiến mã” để tranh tài, mà còn góp phần gìn giữ một nét văn hóa đặc sắc của vùng đất Phú Yên cũ, nay là tỉnh Đắk Lắk.