Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27
  •  

Cần bảo tồn lưu giữ điệu hát ru dân tộc Raglai

PV - 12:08, 12/08/2020

Hát ru là thể loại dân ca của người Raglai, thể hiện những giá trị tinh thần và bản sắc dân tộc. Các làn điệu hát ru của người Raglai không chỉ xuất hiện và tồn tại lâu đời mà còn chan chứa tình cảm yêu thương và rất đỗi thiêng liêng của người mẹ dành cho con thuở ấu thơ. Tuy nhiên, do người Raglai không có chữ viết, nên những bài hát ru chỉ được lưu truyền qua phương thức truyền miệng. Trong dòng chảy của cuộc sống hiện đại, hát ru của người Raglai đang có nguy cơ dần bị mai một, lãng quên.


Lời ru góp phần nuôi dưỡng và bồi đắp tâm hồn trẻ thơ, giữ gìn nét đẹp trong đời sống văn hóa của đồng bào Raglai.
Lời ru góp phần nuôi dưỡng và bồi đắp tâm hồn trẻ thơ, giữ gìn nét đẹp trong đời sống văn hóa của đồng bào Raglai.

Cũng như các làn điệu hát ru của các dân tộc anh em sinh sống trên dãy Nam Trường Sơn, các bài hát ru của người Raglai phản ánh cuộc sống, sinh hoạt và sản xuất của cư dân bản địa gắn bó với thiên nhiên, núi rừng, dạy con biết yêu núi rừng, yêu thôn xóm, yêu thương những người thân, ruột thịt, biết tránh cái ác, làm việc thiện. Nội dung các bài hát ru cũng kể về nỗi vất vả của cha, của mẹ và hy vọng một tương lai tươi sáng hơn. Những tâm tư, tình cảm đó cứ êm đềm, mượt mà và trong veo như dòng suối, nuôi dưỡng tâm hồn thơ trẻ, để mai này lớn lên, con sẽ mang đậm tâm hồn và bản sắc của dân tộc mình.

Các bà mẹ Raglai thường ẵm con trên tay hoặc địu trên lưng để hát ru con ngủ khi lên rẫy. Âm điệu của các bài hát ru lấy chất liệu từ dân ca Raglai làm nền tảng nên rất gần gũi với âm điệu, ngôn ngữ nói của người Raglai. Mặt khác, hát ru chủ yếu dành cho trẻ em nên cách hát đơn giản, mộc mạc, dễ nhớ, dễ đi vào lòng người. Nội dung trong lời ru thường được người mẹ lấy từ những đồ vật, cây cối, con vật xung quanh để đứa trẻ cảm nhận được cuộc sống hàng ngày. Lời ru hòa với nhịp bước đi của mẹ để đưa đứa trẻ chìm vào giấc ngủ yên lành; những làn điệu chứa chan cảm xúc không bao giờ xưa cũ: “Ời ời ngủ đi con/Để cha lên rừng bắt thịt/ Để mẹ xuống suối bắt cá/đem về nấu cho bé mẹ ăn/ ời ời ời ngủ đi con”.

Hát ru của người Raglai có phần đặc biệt hơn, bởi người Raglai rất ít nói, ít biểu lộ tình cảm qua lời nói mà chỉ bày tỏ lòng mình qua âm nhạc; bởi vậy, qua các bài hát ru, có thể nhận thấy một phần “hồn” Raglai trong đó. Các bài hát ru Raglai không chỉ bộc lộ tình cảm yêu thương tha thiết với con, em mình, mà đôi lúc còn là hát cho chính mình, hoặc gửi gắm cho ai đó. Đặc biệt, người Raglai còn có 2 bài hát ru khá độc đáo mà các tộc người khác không có, đó là Hát ru bắp và Hát ru lúa. Người Raglai xem bắp như con trai và lúa là con gái. Con gái là lúa bao giờ cũng quý hơn con trai bắp. Trong lời hát ru, lúa và bắp được thay thế bằng con trai, con gái: “Ơi mẹ ru con gái/ Ơi lúa, ơi con gái, con của mẹ đẹp thay/ Đến với mẹ ơi con gái/ Con ơi con gái con của mẹ/ con đã chịu đau đớn/ Con chịu đứng dưới nước, trên rẫy, ơi con gái/ Con đã chịu khổ để nuôi cha nuôi mẹ, nuôi anh em. (Hát ru lúa). Đây là những bài hát ru được cất lên vào dịp lễ ăn đầu lúa mới là một trong những lễ hội lớn nhất của người Raglai. Trong buổi lễ, thầy cúng sẽ cất giọng hát ru hồn bắp, hồn lúa, mong lúa bắp về đậu trong mọi nhà, mong thần lúa sẽ phù hộ bà con làm ăn được mùa, no đủ.

Hát ru là một bộ phận quan trọng trong các thể loại dân ca của người Raglai. Cùng với các thể loại dân ca khác, hát ru thể hiện những giá trị tinh thần thuộc về bản sắc dân tộc Raglai. Tập tục, thói quen sinh hoạt, đạo đức, lòng tin, tình yêu, khát vọng, tinh thần nhân văn và cả vũ trụ quan, thế giới quan đều hàm chứa trong đó.

Do người Raglai không có chữ viết, nên những bài hát ru chỉ được lưu truyền qua phương thức duy nhất là truyền miệng, vì vậy, sẽ dễ mất đi khi những người già “khuất núi”. Làm thế nào để những người mẹ Raglai trẻ biết hát ru, truyền cho con những giá trị văn hóa dân gian ngay từ thủa ấu thơ là vấn đề đặt ra hiện nay. Những lời ru cần được cất lên và duy trì để nuôi dưỡng và bồi đắp tâm hồn con trẻ lớn lên đầy ắp ước mơ và khát vọng.

Ý kiến độc giả
Mã bảo mật
Tin cùng chuyên mục
Giữ hồn cho những làn điệu hát nhà tơ trong đời sống bằng dữ liệu số

Giữ hồn cho những làn điệu hát nhà tơ trong đời sống bằng dữ liệu số

Không gian lễ hội thu hẹp, lớp nghệ nhân ngày càng cao tuổi khiến loại hình diễn xướng dân gian hát nhà tơ gắn với cư dân ven biển tỉnh Quảng Ninh đang đứng trước nguy cơ mai một. Trong bối cảnh đó, số hóa dữ liệu đang được xem là hướng đi căn cơ để giữ di sản không chỉ trong ký ức.
Tin nổi bật trang chủ
Quốc hội Việt Nam: 80 năm hiện thân ý chí, khát vọng và quyền làm chủ của nhân dân

Quốc hội Việt Nam: 80 năm hiện thân ý chí, khát vọng và quyền làm chủ của nhân dân

Thời sự - PV - 10 phút trước
Sáng 6/1, Lễ kỷ niệm 80 năm Ngày Tổng tuyển cử đầu tiên bầu Quốc hội Việt Nam (6/1/1946 - 6/1/2026) được tổ chức trọng thể tại Hội trường Diên Hồng, Nhà Quốc hội. Tổng Bí thư Tô Lâm dự và có bài phát biểu chỉ đạo tại buổi lễ.
Nhận định trận đấu U23 Việt Nam - U23 Jordan tại Vòng chung kết U23 châu Á 2026

Nhận định trận đấu U23 Việt Nam - U23 Jordan tại Vòng chung kết U23 châu Á 2026

Thể thao - Hoàng Minh - 18 phút trước
Trận đấu giữa U23 Việt Nam và U23 Jordan, diễn ra lúc 18h hôm nay (ngày 6/1/2026), được xem là bước ngoặt quan trọng tại vòng bảng Vòng chung kết U23 châu Á 2026. Không chỉ mang ý nghĩa khởi đầu cho hành trình chinh phục châu lục, kết quả trận đấu này còn tác động trực tiếp đến cơ hội đi tiếp của cả hai đội trong một bảng đấu được đánh giá nhiều thử thách.
Già làng Ksor Bơng:

Già làng Ksor Bơng: "Biên giới có yên thì làng mới yên"

Dân tộc - Tôn giáo - T.Nhân - 23 phút trước
Ở làng Bi, xã biên giới Ia O, tỉnh Gia Lai, già làng Ksor Bơng được xem là “điểm tựa” vững chắc của bà con dân làng. Không những thế, ông còn là một “cột mốc sống” cùng Bộ đội Biên phòng giữ gìn An ninh biên giới.
Lào Cai ban hành chính sách hỗ trợ các câu lạc bộ văn hóa - nghệ thuật - thể thao ở xã, phường

Lào Cai ban hành chính sách hỗ trợ các câu lạc bộ văn hóa - nghệ thuật - thể thao ở xã, phường

Xã hội - Trọng Bảo - 1 giờ trước
Nhằm tiếp tục khuyến khích và thúc đẩy hoạt động của các câu lạc bộ văn hóa - nghệ thuật - thể thao nòng cốt ở xã, phường; HĐND tỉnh Lào Cai đã ban hành Nghị quyết 39/ 2025/NQ-HĐND về chính sách hỗ trợ đối với mô hình này.
Người Xơ Đăng và tinh thần hồi sinh nghề truyền thống

Người Xơ Đăng và tinh thần hồi sinh nghề truyền thống

Sắc màu 54 - Ngọc Chí - 3 giờ trước
Với sự hỗ trợ thiết thực của chính quyền địa phương, thời gian gần đây, những nghệ nhân người Xơ Đăng ở tỉnh Quảng Ngãi có nhiều động lực trên hành trình gìn giữ và lan tỏa giá trị của nghề truyền thống. Với họ, đó vừa là tình yêu, vừa là trách nhiệm để nghề truyền thống luôn "sống" trong cộng đồng.
Kon Chênh - Thức giấc từ du lịch cộng đồng

Kon Chênh - Thức giấc từ du lịch cộng đồng

Kon Chênh - ngôi làng hoang sơ giữa đại ngàn Măng Đen, tỉnh Quảng Ngãi, là nơi định cư của hơn 110 hộ dân, với hơn 360 nhân khẩu là đồng bào Xơ Đăng - nhánh Mơ Nâm. Với cảnh sắc thiên nhiên hùng vỹ, văn hóa độc đáo, năm 2022, một số hộ trong làng như A Nấc, Y Tuấn đã tiên phong đầu tư làm du lịch cộng đồng.
Chính sách thu hút, trọng dụng nhân tài đối với Quân đội nhân dân Việt Nam

Chính sách thu hút, trọng dụng nhân tài đối với Quân đội nhân dân Việt Nam

Thời sự - Minh Thu - 15:12, 05/01/2026
Chính phủ đã ban hành Nghị định 363/2025/NĐ-CP (Nghị định 363) quy định chính sách thu hút, trọng dụng nhân tài đối với Quân đội nhân dân Việt Nam.
Phở và Múa rối nước được lập hồ sơ đề nghị ghi danh là Di sản văn hóa phi vật thể của nhân loại

Phở và Múa rối nước được lập hồ sơ đề nghị ghi danh là Di sản văn hóa phi vật thể của nhân loại

Sắc màu 54 - Hoàng Quý - 15:09, 05/01/2026
Việt Nam đang từng bước hiện thực hóa mục tiêu đưa những giá trị văn hóa tiêu biểu vươn tầm quốc tế, khi Chính phủ đồng ý chủ trương lập hồ sơ khoa học đề nghị UNESCO ghi danh hai di sản văn hóa phi vật thể đặc sắc, là Phở và Múa rối nước. Đây không chỉ là niềm tự hào văn hóa dân tộc, mà còn là bước đi chiến lược trong công tác bảo tồn, phát huy và quảng bá bản sắc văn hóa Việt Nam trong bối cảnh hội nhập sâu rộng.
Chợ phiên Măng Đen - Điểm đến thú vị của du khách trong dịp Tết Dương lịch 2026

Chợ phiên Măng Đen - Điểm đến thú vị của du khách trong dịp Tết Dương lịch 2026

Trang địa phương - Ngọc Chí - 14:27, 05/01/2026
Những ngày đầu năm mới 2026, trong tiết trời se lạnh đặc trưng của cao nguyên, chợ phiên Măng Đen, xã Măng Đen, tỉnh Quảng Ngãi trở thành điểm thú vị của du khách. Tại đây, du khách sẽ được thưởng thức các món ăn đặc trưng, được hòa mình vào không gian cồng chiêng, múa xoang do các nghệ nhân người DTTS biểu diễn.
Bon làng bừng sức sống

Bon làng bừng sức sống

Dân tộc - Tôn giáo - Hoàng Thùy - 14:16, 05/01/2026
Từ nguồn lực của các chương trình mục tiêu quốc gia, tỉnh Lâm Đồng đã đầu tư xây dựng, sửa chữa nhiều công trình giao thông, thủy lợi, cơ sở giáo dục, y tế; đồng thời triển khai các chính sách hỗ trợ sinh kế, thúc đẩy phát triển kinh tế bền vững. Nhờ đó, nhiều bon làng vùng sâu, vùng xa trên địa bàn tỉnh đã bừng lên sức sống mới.
Xuất khẩu thủy sản vượt mốc 11 tỷ USD năm 2025: Thắng lợi ngắn hạn, thách thức dài hơi cho năm 2026

Xuất khẩu thủy sản vượt mốc 11 tỷ USD năm 2025: Thắng lợi ngắn hạn, thách thức dài hơi cho năm 2026

Kinh tế - Hoàng Minh - 13:14, 05/01/2026
Năm 2025, xuất khẩu thủy sản Việt Nam lần đầu tiên vượt mốc 11 tỷ USD, đánh dấu sự phục hồi mạnh mẽ sau giai đoạn khó khăn kéo dài của thị trường toàn cầu. Tuy nhiên, theo Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP), những tín hiệu tích cực này chưa đủ để bảo đảm một năm 2026 thuận lợi, khi nhiều rủi ro và thách thức vẫn hiện hữu.