Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27
  •  

Cần bảo tồn lưu giữ điệu hát ru dân tộc Raglai

PV - 12:08, 12/08/2020

Hát ru là thể loại dân ca của người Raglai, thể hiện những giá trị tinh thần và bản sắc dân tộc. Các làn điệu hát ru của người Raglai không chỉ xuất hiện và tồn tại lâu đời mà còn chan chứa tình cảm yêu thương và rất đỗi thiêng liêng của người mẹ dành cho con thuở ấu thơ. Tuy nhiên, do người Raglai không có chữ viết, nên những bài hát ru chỉ được lưu truyền qua phương thức truyền miệng. Trong dòng chảy của cuộc sống hiện đại, hát ru của người Raglai đang có nguy cơ dần bị mai một, lãng quên.


Lời ru góp phần nuôi dưỡng và bồi đắp tâm hồn trẻ thơ, giữ gìn nét đẹp trong đời sống văn hóa của đồng bào Raglai.
Lời ru góp phần nuôi dưỡng và bồi đắp tâm hồn trẻ thơ, giữ gìn nét đẹp trong đời sống văn hóa của đồng bào Raglai.

Cũng như các làn điệu hát ru của các dân tộc anh em sinh sống trên dãy Nam Trường Sơn, các bài hát ru của người Raglai phản ánh cuộc sống, sinh hoạt và sản xuất của cư dân bản địa gắn bó với thiên nhiên, núi rừng, dạy con biết yêu núi rừng, yêu thôn xóm, yêu thương những người thân, ruột thịt, biết tránh cái ác, làm việc thiện. Nội dung các bài hát ru cũng kể về nỗi vất vả của cha, của mẹ và hy vọng một tương lai tươi sáng hơn. Những tâm tư, tình cảm đó cứ êm đềm, mượt mà và trong veo như dòng suối, nuôi dưỡng tâm hồn thơ trẻ, để mai này lớn lên, con sẽ mang đậm tâm hồn và bản sắc của dân tộc mình.

Các bà mẹ Raglai thường ẵm con trên tay hoặc địu trên lưng để hát ru con ngủ khi lên rẫy. Âm điệu của các bài hát ru lấy chất liệu từ dân ca Raglai làm nền tảng nên rất gần gũi với âm điệu, ngôn ngữ nói của người Raglai. Mặt khác, hát ru chủ yếu dành cho trẻ em nên cách hát đơn giản, mộc mạc, dễ nhớ, dễ đi vào lòng người. Nội dung trong lời ru thường được người mẹ lấy từ những đồ vật, cây cối, con vật xung quanh để đứa trẻ cảm nhận được cuộc sống hàng ngày. Lời ru hòa với nhịp bước đi của mẹ để đưa đứa trẻ chìm vào giấc ngủ yên lành; những làn điệu chứa chan cảm xúc không bao giờ xưa cũ: “Ời ời ngủ đi con/Để cha lên rừng bắt thịt/ Để mẹ xuống suối bắt cá/đem về nấu cho bé mẹ ăn/ ời ời ời ngủ đi con”.

Hát ru của người Raglai có phần đặc biệt hơn, bởi người Raglai rất ít nói, ít biểu lộ tình cảm qua lời nói mà chỉ bày tỏ lòng mình qua âm nhạc; bởi vậy, qua các bài hát ru, có thể nhận thấy một phần “hồn” Raglai trong đó. Các bài hát ru Raglai không chỉ bộc lộ tình cảm yêu thương tha thiết với con, em mình, mà đôi lúc còn là hát cho chính mình, hoặc gửi gắm cho ai đó. Đặc biệt, người Raglai còn có 2 bài hát ru khá độc đáo mà các tộc người khác không có, đó là Hát ru bắp và Hát ru lúa. Người Raglai xem bắp như con trai và lúa là con gái. Con gái là lúa bao giờ cũng quý hơn con trai bắp. Trong lời hát ru, lúa và bắp được thay thế bằng con trai, con gái: “Ơi mẹ ru con gái/ Ơi lúa, ơi con gái, con của mẹ đẹp thay/ Đến với mẹ ơi con gái/ Con ơi con gái con của mẹ/ con đã chịu đau đớn/ Con chịu đứng dưới nước, trên rẫy, ơi con gái/ Con đã chịu khổ để nuôi cha nuôi mẹ, nuôi anh em. (Hát ru lúa). Đây là những bài hát ru được cất lên vào dịp lễ ăn đầu lúa mới là một trong những lễ hội lớn nhất của người Raglai. Trong buổi lễ, thầy cúng sẽ cất giọng hát ru hồn bắp, hồn lúa, mong lúa bắp về đậu trong mọi nhà, mong thần lúa sẽ phù hộ bà con làm ăn được mùa, no đủ.

Hát ru là một bộ phận quan trọng trong các thể loại dân ca của người Raglai. Cùng với các thể loại dân ca khác, hát ru thể hiện những giá trị tinh thần thuộc về bản sắc dân tộc Raglai. Tập tục, thói quen sinh hoạt, đạo đức, lòng tin, tình yêu, khát vọng, tinh thần nhân văn và cả vũ trụ quan, thế giới quan đều hàm chứa trong đó.

Do người Raglai không có chữ viết, nên những bài hát ru chỉ được lưu truyền qua phương thức duy nhất là truyền miệng, vì vậy, sẽ dễ mất đi khi những người già “khuất núi”. Làm thế nào để những người mẹ Raglai trẻ biết hát ru, truyền cho con những giá trị văn hóa dân gian ngay từ thủa ấu thơ là vấn đề đặt ra hiện nay. Những lời ru cần được cất lên và duy trì để nuôi dưỡng và bồi đắp tâm hồn con trẻ lớn lên đầy ắp ước mơ và khát vọng.

Ý kiến độc giả
Mã bảo mật
Tin cùng chuyên mục
Tháp Cánh Tiên - Vẻ đẹp ngàn năm giữa miền đất võ

Tháp Cánh Tiên - Vẻ đẹp ngàn năm giữa miền đất võ

Giữa không gian văn hóa đa sắc tộc trên vùng đất Nam Trung Bộ, tháp Cánh Tiên (Gia Lai) hiện lên như một kiệt tác kiến trúc nhuốm màu huyền thoại, vừa thanh thoát, vừa chứa đựng chiều sâu tín ngưỡng của một nền nghệ thuật cổ truyền rực rỡ. Công trình không chỉ nổi bật bởi hình khối độc đáo, mà còn bởi những giá trị thẩm mỹ và biểu tượng được lưu giữ qua nhiều thế kỷ.
Tin nổi bật trang chủ
Thủ tướng: Khẩn trương đề xuất công nghệ, hình thức đầu tư với đường sắt tốc độ cao Bắc – Nam

Thủ tướng: Khẩn trương đề xuất công nghệ, hình thức đầu tư với đường sắt tốc độ cao Bắc – Nam

Thời sự - PV - 22:15, 06/01/2026
Chiều 6/1, tại trụ sở Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính, Trưởng Ban Chỉ đạo các công trình trọng điểm, dự án quan trọng quốc gia lĩnh vực đường sắt chủ trì phiên họp thứ năm của Ban Chỉ đạo.
U23 Việt Nam 2 - 0 U23 Jordan: Khởi đầu hoàn hảo với bản lĩnh và sự hiệu quả

U23 Việt Nam 2 - 0 U23 Jordan: Khởi đầu hoàn hảo với bản lĩnh và sự hiệu quả

Thể thao - Hoàng Minh - 22:04, 06/01/2026
U23 Việt Nam đã có màn ra quân ấn tượng tại Vòng chung kết U23 châu Á 2026, khi giành chiến thắng thuyết phục 2 - 0 trước U23 Jordan, đối thủ được đánh giá giàu thể lực và kinh nghiệm tại đấu trường châu lục. Trận đấu không chỉ ghi dấu 3 điểm trọn vẹn, mà còn cho thấy sự tiến bộ rõ nét về bản lĩnh, chiến thuật và khả năng tận dụng cơ hội của thầy trò huấn luyện viên trưởng Kim Sang Sik.
Luật bảo vệ dữ liệu cá nhân - củng cố niềm tin số tại Việt Nam

Luật bảo vệ dữ liệu cá nhân - củng cố niềm tin số tại Việt Nam

Pháp luật - Minh Thu - 17:22, 06/01/2026
Chính thức có hiệu lực từ ngày 1/1/2026, Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân số 91/2025/QH15 phản ánh sự thay đổi rõ nét trong cách nhìn nhận dữ liệu, từ chỗ được coi là tài nguyên để khai thác, sang việc xác lập dữ liệu như một quyền cần được bảo vệ. Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân được xem là bước ngoặt quan trọng trong bảo vệ quyền riêng tư, bảo đảm an ninh dữ liệu và củng cố niềm tin số tại Việt Nam.
Cà Mau có 7 xã khu vực III, 91 ấp đặc biệt khó khăn

Cà Mau có 7 xã khu vực III, 91 ấp đặc biệt khó khăn

Chính sách Dân tộc - Tào Đạt - 17:18, 06/01/2026
UBND tỉnh Cà Mau vừa ban hành Quyết định về việc phê duyệt danh sách ấp vùng đồng bào DTTS, ấp đặc biệt khó khăn; xã vùng đồng bào DTTS, xã khu vực I, II, III trên địa bàn tỉnh Cà Mau giai đoạn 2026 - 2030. Đây là căn cứ quan trọng để triển khai các chính sách hỗ trợ và đầu tư phát triển kinh tế - xã hội phù hợp với từng địa bàn.
Cả nước phủ xanh khoảng 285.000 ha rừng trồng, xuất khẩu gỗ và lâm sản vượt 18 tỷ USD trong năm 2025

Cả nước phủ xanh khoảng 285.000 ha rừng trồng, xuất khẩu gỗ và lâm sản vượt 18 tỷ USD trong năm 2025

Kinh tế - Hoàng Quý - 17:00, 06/01/2026
Năm 2025 ghi dấu ấn quan trọng của ngành Lâm nghiệp Việt Nam khi cả nước tiếp tục đạt nhiều kết quả nổi bật trong trồng rừng, bảo vệ rừng và phát triển kinh tế rừng. Diện tích rừng trồng mới tăng cao, tỷ lệ che phủ rừng được duy trì ổn định, trong khi xuất khẩu gỗ và lâm sản lần đầu tiên vượt mốc 18 tỷ USD.
Kon Chênh - Thức giấc từ du lịch cộng đồng

Kon Chênh - Thức giấc từ du lịch cộng đồng

Kon Chênh - ngôi làng hoang sơ giữa đại ngàn Măng Đen, tỉnh Quảng Ngãi, là nơi định cư của hơn 110 hộ dân, với hơn 360 nhân khẩu là đồng bào Xơ Đăng - nhánh Mơ Nâm. Với cảnh sắc thiên nhiên hùng vỹ, văn hóa độc đáo, năm 2022, một số hộ trong làng như A Nấc, Y Tuấn đã tiên phong đầu tư làm du lịch cộng đồng.
Quyết liệt thực hiện 3 đột phá chiến lược để phát triển kinh tế tư nhân

Quyết liệt thực hiện 3 đột phá chiến lược để phát triển kinh tế tư nhân

Thời sự - Minh Thu - 16:50, 06/01/2026
Văn phòng Chính phủ vừa có Thông báo số 6/TB-VPCP ngày 5/1/2026 kết luận của Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính, Trưởng Ban Chỉ đạo tại Phiên họp lần thứ ba Ban Chỉ đạo quốc gia triển khai Nghị quyết số 68-NQ/TW của Bộ Chính trị.
Sản xuất nông nghiệp năm 2025 bứt phá mạnh mẽ, nông - lâm - thủy sản tiếp tục là trụ đỡ của nền kinh tế

Sản xuất nông nghiệp năm 2025 bứt phá mạnh mẽ, nông - lâm - thủy sản tiếp tục là trụ đỡ của nền kinh tế

Kinh tế - Hoàng Quý - 16:04, 06/01/2026
Năm 2025 ghi dấu một bước tiến quan trọng của ngành Nông nghiệp Việt Nam, khi sản xuất nông - lâm - thủy sản đạt mức tăng trưởng ấn tượng, bất chấp nhiều khó khăn từ thiên tai, biến động thị trường và chi phí đầu vào. Kết quả này không chỉ bảo đảm an ninh lương thực quốc gia, mà còn tạo động lực quan trọng cho xuất khẩu và tăng trưởng kinh tế bền vững.
Công nghệ dẫn lối - Agribank bứt phá chuyển đổi số năm 2025

Công nghệ dẫn lối - Agribank bứt phá chuyển đổi số năm 2025

Khoa học - Công nghệ - Phương Liên - 15:33, 06/01/2026
Năm 2025 đánh dấu cột mốc quan trọng trong lộ trình hiện đại hóa ngành tài chính Việt Nam. Trong dòng chảy đó, bên cạnh sứ mệnh phát triển “tam nông” truyền thống, Agribank đã vươn mình trở thành một trong những định chế tài chính tiên phong về công nghệ, tạo nên một cuộc bứt phá ngoạn mục trong “cuộc đua” chuyển đổi số.
Tháp Cánh Tiên - Vẻ đẹp ngàn năm giữa miền đất võ

Tháp Cánh Tiên - Vẻ đẹp ngàn năm giữa miền đất võ

Tôn giáo - Tín ngưỡng - Xuân Hiền - 15:22, 06/01/2026
Giữa không gian văn hóa đa sắc tộc trên vùng đất Nam Trung Bộ, tháp Cánh Tiên (Gia Lai) hiện lên như một kiệt tác kiến trúc nhuốm màu huyền thoại, vừa thanh thoát, vừa chứa đựng chiều sâu tín ngưỡng của một nền nghệ thuật cổ truyền rực rỡ. Công trình không chỉ nổi bật bởi hình khối độc đáo, mà còn bởi những giá trị thẩm mỹ và biểu tượng được lưu giữ qua nhiều thế kỷ.
Bộ Y tế cảnh báo 3 dịch bệnh tăng mạnh dịp sát Tết

Bộ Y tế cảnh báo 3 dịch bệnh tăng mạnh dịp sát Tết

Sức khỏe - Minh Nhật - 15:20, 06/01/2026
Bộ Y tế lo ngại nguy cơ dịch chồng dịch khi số ca sốt xuất huyết, tay chân miệng và viêm màng não do não mô cầu đồng loạt tăng khoảng 30% so với cùng kỳ, trong bối cảnh nhu cầu đi lại dịp Tết rất lớn.