Cận cảnh bộ cửa rồng tuyệt mỹ còn được lưu giữ từ thời Trần

Vũ Mừng - 09:54, 22/02/2024

Là một trong những ngôi chùa cổ nổi tiếng nhất Việt Nam, chùa Phổ Minh (phường Lộc Vượng, Tp. Nam Định, tỉnh Nam ĐỊnh) được xây dựng từ thời Lý và trùng tu lớn vào thời Trần. Chùa còn lưu giữ bộ cánh cửa gồm 4 tấm chạm khắc hình rồng ở gian giữa nhà Tiền đường, được phục dựng theo tỷ lệ 1:1 so với bản gốc đang trưng bày tại Bảo tàng Lịch sử quốc gia và Bảo tàng tỉnh Nam Định, có niên đại từ thời Trần.

Bộ cánh cửa gồm có 4 tấm và được làm bằng gỗ lim, nguyên khối, mỗi tấm cao 1,90m, rộng 0,80m. Bộ cửa phiên bản tại chùa được dựng theo tỉ lệ 1:1 so với bản gốc (bộ cánh cửa gốc; 02 cửa giữa đang được trưng bày tại Bảo tàng Lịch sử quốc gia, 02 cửa bên đặt tại Bảo tàng tỉnh Nam Định). — Bộ cánh cửa gồm có 4 tấm và được làm bằng gỗ lim, nguyên khối, mỗi tấm cao 1,90m, rộng 0,80m. Bộ cửa phiên bản tại chùa được dựng theo tỷ lệ 1:1 so với bản gốc (bộ cánh cửa gốc; 2 cửa giữa đang được trưng bày tại Bảo tàng Lịch sử quốc gia, 2 cửa bên đặt tại Bảo tàng tỉnh Nam Định)

Các con rồng trang trí trên cánh cửa đều có đặc điểm đầu ngẩn cao, thân uốn khúc, đuôi chụm về phía đỉnh lá đề. Thân rồng hình tròn, thon, không có vảy, mào lửa dài. Hai rồng lớn thắt túi, miệng há, bờm và râu bay lên tạo mây lửa, thân rồng mập tròn cuốn thành khúc nhỏ dần về đuôi. Rồng trong tư thế cuộn trong hình lá đề, xung quanh chấm mây lửa, giữa là bông sen nở. Phần dưới chạm bông hoa cúc nở đối xứng, phía trên chạm lá đề, cánh sen kép, hàng dưới chạm sóng nước. — Các con rồng trang trí trên cánh cửa đều có đặc điểm đầu ngẩn cao, thân uốn khúc, đuôi chụm về phía đỉnh lá đề. Thân rồng hình tròn, thon, không có vảy, mào lửa dài. Hai rồng lớn thắt túi, miệng há, bờm và râu bay lên tạo mây lửa, thân rồng mập tròn cuốn thành khúc nhỏ dần về đuôi. Rồng trong tư thế cuộn trong hình lá đề, xung quanh chấm mây lửa, giữa là bông sen nở. Phần dưới chạm bông hoa cúc nở đối xứng, phía trên chạm lá đề, cánh sen kép, hàng dưới chạm sóng nước

Toàn bộ mặt ngoài của 4 tấm đều được trang trí. Trong đó chủ đề quan trọng nhất là con rồng. Rồng trên bộ cánh cửa được trang trí trong các khung uốn một nửa chiếc lá đề. Khi hai cánh cửa giữa khép lại tạo thành một chiếc lá đề hoàn chỉnh, hai cánh cửa bên khi khép lại là hai nửa chiếc lá đề đối xứng hai bên. Gợi cảm giác có nhiều hình tượng rồng và lá đề trên bộ cánh cửa.

Mỗi cánh cửa đều có chân quay ở hai đầu của cùng phía trong. Để cánh cửa hoạt động, các chân quay ở phía trên được khớp với các lỗ chân quay trên “bậu cửa” ăn mộng với xà hạ. Các chân quay phía dưới ăn mộng với bốn cối quay bằng đá xanh. Tất cả đều là khối đá có mặt cắt bằng 2/3 hình tròn, hai khối giữa cao 0,22 m, đường kính 0,28m, chân cối quay bằng hình chữ nhật (0,42m x 0,33m). Chỗ chân quay tròn đường kính 0,07m, hai khối hai bên nhỏ hơn một chút: cao 0,22m, đường kính 0,24m, chân đế dài 0,34m, rộng 0,29m. — Mỗi cánh cửa đều có chân quay ở hai đầu của cùng phía trong. Để cánh cửa hoạt động, các chân quay ở phía trên được khớp với các lỗ chân quay trên “bậu cửa” ăn mộng với xà hạ. Các chân quay phía dưới ăn mộng với 4 cối quay bằng đá xanh. Tất cả đều là khối đá có mặt cắt bằng 2/3 hình tròn, hai khối giữa cao 0,22m, đường kính 0,28m, chân cối quay bằng hình chữ nhật (0,42m x 0,33m). Chỗ chân quay tròn đường kính 0,07m, hai khối hai bên nhỏ hơn một chút: Cao 0,22m, đường kính 0,24m, chân đế dài 0,34m, rộng 0,29m

Hình tượng rồng không đơn thuần là đề tài trang trí làm tôn vẻ đẹp, sự uy nghi, tôn quý của bộ cánh cửa mà qua đó còn khẳng định quy mô kiến trúc, vị thế của di tích có bộ cánh cửa đó chính là chùa Phổ Minh - một công trình được xây dựng từ thời nhà Lý, đến thời Trần được mở rộng với quy mô to lớn hơn. Ngôi chùa không chỉ là một trung tâm phật giáo mà còn là một trong những công trình tiêu biểu của Hành cung Thiên Trường. — Hình tượng rồng không đơn thuần là đề tài trang trí làm tôn vẻ đẹp, sự uy nghi, tôn quý của bộ cánh cửa mà qua đó còn khẳng định quy mô kiến trúc, vị thế của di tích có bộ cánh cửa đó chính là chùa Phổ Minh - một công trình được xây dựng từ thời nhà Lý, đến thời Trần được mở rộng với quy mô to lớn hơn. Ngôi chùa không chỉ là một trung tâm Phật giáo mà còn là một trong những công trình tiêu biểu của Hành cung Thiên Trường.

Qua bộ cánh cửa đã giúp chúng ta hiểu hơn về kiến trúc, mỹ thuật và nghệ thuật điêu khắc thời Trần. Đề tài hoa văn trang trí trên cánh cửa là cơ sở để ta hiểu hơn về nghệ thuật tạo hình, tư duy thẩm mỹ, lịch sử văn hoá, thủ công mỹ nghệ dưới triều đại nhà Trần. Từ đó phản ánh về sự hưng thịnh của Phật giáo thời Trần.

Quần thể Khu di tích quốc gia đặc biệt đền Trần chùa Tháp là nơi lưu giữ rất nhiều hiện vật cổ có giá trị về lịch sử, văn hoá, kiến trúc và mỹ thuật từ thời Trần, đòi hỏi các thế hệ cùng nhau gìn giữ, bảo tồn và phát huy các giá trị ấy.

Sẽ diễn ra nhiều hoạt động mới đặc sắc tại Lễ hội khai ấn Đền Trần Nam Định năm 2024

Ý kiến độc giả

Gửi ý kiến độc giả

Họ và tên

Địa chỉ email

Nội dung

Mã bảo mật

Nhập lại Gửi bình luận

Tháp cổ Bình Lâm: Kiệt tác ngàn năm của vùng đất võ

Giữa cánh đồng lúa xanh miền đất võ, tháp Bình Lâm lặng lẽ đứng suốt hơn một thiên niên kỷ. Không chỉ là ngôi tháp Chăm cổ nhất vùng Bình Định – Gia Lai, Bình Lâm còn được xem là “điểm khởi đầu” cho một phong cách kiến trúc lớn của Champa, nơi lịch sử, nghệ thuật và tín ngưỡng cùng hội tụ.

“Đánh thức” di sản sách lá buông bằng công nghệ số

Bảo tồn và phát huy bền vững giá trị Không gian văn hóa cồng chiêng

Giữ “hồn” hoa kiểng ở làng nghề trăm tuổi

Quảng Ngãi: Hoàn thành sửa chữa ngôi nhà rông có lịch sử gần 110 năm

Mường Lống - nơi mùa Xuân đến sớm

Khi những nương đào bung cánh phớt hồng, những đồi mận trắng tinh nở rộ khắp bản làng… thì Xuân cũng đã về nơi “cổng trời” Mường Lống (Nghệ An). Trong rộn rã Xuân sang, khi tiếng khèn gọi bạn, khi quả pao xanh đỏ chao nghiêng lưng trời… đồng bào Mông chỉ còn bàn đến việc thu hút khách du lịch và phát triển kinh tế từ khai thác những tiềm năng sẵn có.

Tổng Bí thư Tô Lâm thăm, chúc Tết Đảng bộ, chính quyền, Nhân dân tỉnh Tây Ninh

Thủ tướng Phạm Minh Chính và Phu nhân chủ trì chiêu đãi Đoàn Ngoại giao nhân dịp Tết cổ truyền Bính Ngọ

Tết Ông Công Ông Táo nét đẹp tín ngưỡng mở đầu cho không khí tết Việt

Tháp cổ Bình Lâm: Kiệt tác ngàn năm của vùng đất võ

Du lịch - Chế Tửu - 1 giờ trước

Người "giữ lửa" hát bội ở Mường Đòn

Sắc màu 54 - Quỳnh Trâm - 2 giờ trước

Hơn nửa thế kỷ gắn bó với những câu hát bội, bà Bùi Thị Phiêu, ở thôn Vân Đình, xã Thành Vinh, tỉnh Thanh Hóa vẫn lặng lẽ gìn giữ một mạch nguồn văn hóa của đất Mường Đòn. Từ ký ức theo cha đi hát khắp các xứ Mường đến những đêm truyền dạy cho con cháu hôm nay, cuộc đời bà gắn trọn với hành trình giữ gìn hồn cốt tuồng cổ.

Ninh Bình cụ thể hóa chương trình phát triển văn hóa trong giáo dục

Giáo dục - Quỳnh Trâm - 21:44, 09/02/2026

UBND tỉnh Ninh Bình vừa ban hành kế hoạch triển khai các nội dung thành phần thuộc Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển văn hóa giai đoạn 2025 - 2035 (giai đoạn I: 2025 - 2030) trong ngành Giáo dục trên địa bàn tỉnh.

Quảng Ngãi: Xe tải bốc cháy ngùn ngụt trên đèo Lò Xo

Trang địa phương - Ngọc Chí - 20:03, 09/02/2026

Tối 9/2, Trạm Cảnh sát Giao thông Ngọc Hồi, Phòng Cảnh sát Giao thông Công an tỉnh Quảng Ngãi cho biết, đã kịp thời hỗ trợ chữa cháy, giải cứu hàng hóa trên một xe tải gặp nạn trên đèo Lò Xo.

Cần Thơ: Thu nhập bình quân đầu người đạt gần 95 triệu đồng

Tin tức - Tào Đạt - 18:46, 09/02/2026

Phó Chủ tịch UBND TP. Cần Thơ Nguyễn Thị Ngọc Điệp thông tin, trong năm 2025, các khu vực kinh tế của thành phố đều tăng trưởng, cơ cấu kinh tế chuyển dịch tích cực, quy mô nền kinh tế đạt 306.000 tỷ đồng, thu nhập bình quân đầu người gần 95 triệu đồng; văn hóa, xã hội chuyển biến tích cực…

Điểm sáng trong công tác thu hồi vũ khí tại vùng cao Sơn La

Để góp phần nâng cao hiệu quả công tác vận động thu hồi vũ khí, vật liệu nổ, công cụ hỗ trợ, giảm thiểu các vụ phạm pháp hình sự liên quan, cùng với các địa phương trên cả nước, trong thời gian qua Công an tỉnh Sơn La đã tổ chức các đợt vận động, tuyên truyền sâu rộng trong quần chúng và nhận được sự đồng tình, hưởng ứng tích cực của nhân dân.

Tạp chí Nghiên cứu Dân tộc và Tôn giáo: Vị thế mới, tầm nhìn thời đại số

Rực rỡ sắc hoa Anh Đào trên cao nguyên Mộc Châu

Tà Số - Mùa Xuân về

Rực rỡ sắc vàng hồng chín trên cao nguyên Mộc Châu

Hoa Pơ lang đón chào mùa Xuân Tây Nguyên

Sắc màu 54 - Ngọc Chí - 17:41, 09/02/2026

Thời điểm này, vùng đất Tây Nguyên hùng vĩ được tô thắm thêm bởi sắc đỏ rực rỡ của hoa Pơ lang (hay còn gọi là hoa gạo, hoa mộc miên) chào đón Xuân về. Hơn cả một loài hoa, Pơ lang còn là biểu tượng cho sức sống mãnh liệt và vẻ đẹp hoang sơ của đất và người Tây Nguyên.