Chàng trai Cao Lan lan tỏa giá trị văn hóa dân tộc qua sản phẩm OCOP

Sinh năm 1994 trong gia đình là người dân tộc ở vùng miền núi Yên Thế, anh Hoàng Xuân Mau luôn mong muốn bảo tồn và lưu giữ những món ăn đặc trưng của dân tộc mình.

Từng học Cao đẳng Nghề bách khoa nhưng phải bỏ dở giữa chừng do hoàn cảnh gia đình khó khăn. Anh Mau đã xin vào làm thuê cho một nhà hàng ở Hà Nội. “Tôi làm ở nhà hàng thấy mình hợp với công việc này, rồi dần dần yêu thích, đam mê. Chủ nhà hàng khuyên tôi nên theo nghề phục vụ và làm du lịch. Lối rẽ cuộc đời của tôi bắt đầu từ đây”, Mau nhớ lại.

Sau đó, anh tiếp tục làm công việc quản lý nhà hàng, khách sạn ở Hà Nội thêm 6 năm. Nhận thấy rất nhiều người trẻ khởi nghiệp thành công trên mảnh đất quê hương, anh đã quyết định từ bỏ công việc ở Hà Nội để về quê khởi nghiệp. Năm 2019, với số vốn tích lũy được, anh quyết định thực hiện dự án “Nông trại Cao Lan” ngay tại nơi mình sinh ra.

Trên diện tích gần 3ha, anh Mau thiết kế xây dựng một xưởng sản xuất thịt gác bếp truyền thống và khu dịch vụ ăn uống kết hợp các homestay sinh thái phục vụ khách du lịch. Cảnh quan đặc trưng vùng cao nhiều cây xanh, mát mẻ và có khu vườn trồng rau xanh, khu chăn nuôi sinh thái cung cấp những sản phẩm tươi ngon đã tạo ấn tượng cho nhiều du khách khi lần đầu đến tham quan.

Nông trại của anh chủ yếu làm món thịt lợn và lạp sườn gác bếp theo bí quyết riêng của dân tộc Cao Lan. Nhờ cách làm bài bản, thái độ phục vụ tận tình, cùng những món ăn dân gian thơm ngon do gia đình tự nấu, khách du lịch đến “Nông trại Cao Lan” ngày càng đông; trung bình gần 200 lượt khách/tháng. Ngoài ra, khi đến nông trại, du  khách có thể mua thịt lợn và lạp sườn gác bếp làm quà biếu.

Để mở rộng sản xuất, tháng 7/2022, anh Mau đã thành lập HTX Nông Nghiệp và Dịch vụ Cao Lan với 8 thành viên là những hộ đồng bào dân tộc Cao Lan ở trong bản; HTX do anh làm giám đốc. Đồng thời hoàn thiện hồ sơ tham gia đánh giá, phân hạng OCOP đối với sản phẩm thịt  lợn gác bếp Cao Lan.

Anh Hoàng Xuân Mau chia sẻ: Để tạo ra sản phẩm có chất lượng, HTX chúng tôi đã tìm, chọn nguồn thịt chất lượng để sản xuất sản phẩm đáp ứng các tiêu chí của sản phẩm OCOP. Đặc biệt để giữ được vị truyền thống cho sản phẩm, những ngày đầu anh tìm đến người cao tuổi trong cộng đồng học hỏi từ cách chọn những thớ thịt nạc ngon đến tẩm ướp gia vị và cách treo trên bếp lửa.

Những ngày cuối năm 2022, sản phẩm thịt lợn gác bếp Cao Lan của HTX được UBND tỉnh đánh giá, phân hạng và cấp giấy chứng nhận sản phẩm OCOP 3 sao. Càng vui hơn khi mới đây, tháng 5/2025, HTX có thêm sản phẩm lạp xườn gác bếp Cao Lan đạt chứng nhận 3 sao cấp huyện.

Anh Hoàng Xuân Mau, Giám đốc HTX Nông nghiệp và Dịch vụ Cao Lan cho biết: “Là người con dân tộc Cao Lan nên những hình ảnh về bếp rực lửa hồng cùng những dây treo thịt ám khói quyện hương gia vị thơm phức gắn bó với tôi từ nhỏ. Bởi vậy, dù lớn lên đi học rồi làm việc tại Thủ đô, song hương vị ấy đã thôi thúc tôi về quê lập nghiệp bằng chính sản phẩm truyền thống của đồng bào mình.

Hiện nay, quy mô khu lò xấy thịt lợn của HTX khoảng 200m2 với 4 lò sấy. Sản lượng khoảng 280kg thịt gác bếp thành phẩm/mẻ. HTX thường xuyên tạo việc làm cho 05 lao động thời vụ với thu nhập hằng tháng 4-5 triệu đồng/người. Vào đợt cao điểm sản xuất, thu nhập của người lao động khoảng 10-12 triệu đồng/người.

Ông Ngô Quang Độ, Phó Bí thư Thường trực Đảng ủy xã Xuân Lương cho biết: “HTX Nông nghiệp và Dịch vụ Cao Lan là một trong những mô hình tiêu biểu trong phong trào thanh niên khởi nghiệp trên địa bàn xã. Với sự mạnh dạn, dám nghĩ, dám làm, anh Mau đã góp phần nâng cao giá trị nông sản, tạo việc làm và thu nhập cho một số lao động tại địa phương".