"Cội lim già" bên bờ Sông Kôn

Cuộc đời già làng B’ríu Thiện gắn với nhiều dấu mốc của lịch sử và vận mệnh buôn làng. Là người lính Trường Sơn, ông từng có 5 năm tham gia kháng chiến chống Mỹ cứu nước (1970-1975), lăn lộn giữa những cánh rừng Đông Giang, Tây Giang của tỉnh Quảng Nam cũ, đó là những ngày tháng gian khổ nhưng đầy tự hào.

Sau ngày đất nước thống nhất, trở về với bản làng, già B’ríu Thiện tiếp tục gắn bó và cống hiến cho quê hương trong vai trò Trưởng Công an xã. Khi rời công việc Nhà nước, bước chân ông vẫn chưa từng ngơi nghỉ. Suốt nhiều năm, già lặng lẽ đi khắp các bản làng của người Cơ Tu, kiên trì gìn giữ, bảo tồn và truyền lại cho thế hệ trẻ những giá trị văn hóa cha ông để lại.

Từ những phong tục, tập quán gắn bó máu thịt với đời sống đồng bào Cơ Tu đến các nghề truyền thống như đan lát, bắn nỏ, múa tâng tung - da dá, dựng cây nêu, hát lý, nói lý…, tất cả đều được ông nâng niu, gìn giữ bằng tình yêu sâu nặng. Khi đời sống văn hóa được khơi dậy, già Thiện cùng chính quyền địa phương và những Người có uy tín trong làng bàn bạc, soạn thảo hương ước, quy ước chung: Không vi phạm pháp luật, không tàng trữ vũ khí, không để con em sa vào tệ nạn xã hội, cùng nhau bảo vệ rừng và giữ gìn sự bình yên của bản làng.

Để những quy ước ấy thật sự đi vào đời sống, già lại lặng lẽ đến từng nhà, kiên nhẫn khuyên nhủ từng người. Lời nói mộc mạc nhưng chân thành, cái tai người làng nghe được điều phải, cái bụng hiểu được tấm lòng, nên ai nấy đều tự nguyện làm theo. Nhờ vậy, nhiều năm liền, Bhơ Hôồng không có người vi phạm ma túy, an ninh trật tự được giữ vững, những mâu thuẫn được hòa giải kịp thời; tảo hôn, bạo lực gia đình giảm rõ rệt. Những cánh rừng quanh làng cũng được bảo vệ, việc săn bắt thú rừng dần lùi vào quá khứ.

"Già làng B’ríu Thiện chính là “cầu nối” tinh thần giữa ý Đảng và lòng dân, là hạt nhân tiêu biểu trong việc vận động bà con phát triển kinh tế, loại bỏ hủ tục, nâng cao ý thức pháp luật và xây dựng khối đoàn kết cộng đồng".

Bà Đinh Thị Thìn, Phó Bí thư Chi bộ thôn Bhơ Hôồng

Khi nếp sống dần ổn định, già Thiện lại cùng bà con biến di sản văn hóa thành tài sản. Bhơ Hôồng dần trở thành điểm du lịch cộng đồng, được nhiều du khách tìm đến. Họ về đây để hòa mình vào điệu múa tâng tung - da dá rộn ràng bên bếp lửa, lắng nghe tiếng chiêng ngân vang giữa đại ngàn, ngắm khung cửi dệt thổ cẩm cần mẫn suốt bốn mùa và thưởng thức bữa cơm truyền thống đậm hương vị núi rừng.

Dù tuổi đã cao, sức không còn dẻo dai như trước, già Thiện vẫn hăng hái hòa mình vào nhịp phát triển ấy. Khi thì ông cùng bà con nấu cơm lam, nướng cá, chế biến rau rừng để đãi khách phương xa; lúc rảnh rỗi lại cần mẫn đan gùi, ché từ mây tre tự nhiên. Mỗi sản phẩm mộc mạc, tinh xảo không chỉ mang lại thêm thu nhập cho gia đình, mà còn gửi gắm trong đó câu chuyện về đời sống, phong tục và tâm hồn người Cơ Tu.

Không chỉ tham gia bảo tồn văn hóa, phát triển du lịch, già Thiện còn xây dựng quỹ khuyến học, động viên con cháu học hành đến nơi đến chốn. Nhiều thế hệ trẻ của Bhơ Hôồng nay đã trưởng thành, trở thành giáo viên, cán bộ, công an viên, quay trở về phục vụ quê hương mình.

Trong gia đình già Thiện, con trai B’ríu Bút là cung thủ nổi tiếng với nhiều huy chương bắn nỏ. Các con cháu của ông đều là những nghệ nhân trẻ, góp phần gìn giữ thổ cẩm, âm nhạc, ẩm thực Cơ Tu.

Nhận xét về già làng B’ríu Thiện, bà Đinh Thị Thìn, Phó Bí thư Chi bộ thôn Bhơ Hôồng cho biết: Già làng B’ríu Thiện chính là “cầu nối” tinh thần giữa ý Đảng và lòng dân, là hạt nhân tiêu biểu trong việc vận động bà con phát triển kinh tế, loại bỏ hủ tục, nâng cao ý thức pháp luật và xây dựng khối đoàn kết cộng đồng.

Chiều xuống Bhơ Hôồng, những mái nhà bình yên nép mình dưới núi Quế, không gian núi rừng bao la, khoáng đạt. Trong căn nhà nhỏ của già Thiện treo ảnh Bác Hồ, bằng khen, giấy khen kín tường, ông vẫn ngồi cần mẫn đan lát. Ngoài sân, phụ nữ dạy trẻ đưa thoi dệt thổ cẩm; bên nhà sinh hoạt cộng đồng, trai gái hân hoan múa theo nhịp chiêng…Tất cả hòa thành một bản giao hưởng mùa Xuân hạnh phúc nơi miền biên viễn.