Cục Dân số: Lan tỏa thông điệp chung tay vì tương lai khỏe mạnh và hạnh phúc

Kế hoạch hóa gia đình - Chìa khóa cho phát triển bền vững

Phát biểu tại Lễ mít tinh, Cục trưởng Cục Dân số (Bộ Y tế) Lê Thanh Dũng nhấn mạnh: “Thanh niên, vị thành niên cần có trách nhiệm trong quan hệ tình dục an toàn, chủ động phòng tránh mang thai ngoài ý muốn, vì lợi ích của bản thân và tương lai đất nước”.

Theo ông Lê Thanh Dũng, việc Hội nghị Trung ương 6 khóa XII ban hành Nghị quyết số 21-NQ/TW về chuyển trọng tâm chính sách dân số từ kế hoạch hóa gia đình sang “Dân số và Phát triển” không đồng nghĩa bỏ qua kế hoạch hóa gia đình. Ngược lại, đây vẫn là nội dung quan trọng, nhằm bảo đảm mọi phụ nữ có nhu cầu đều được tiếp cận dịch vụ một cách thuận tiện, an toàn và hiệu quả.

Cục Dân số, Bộ Y tế kêu gọi sự đồng hành của các cấp, ngành, tổ chức quốc tế và các đối tác phát triển trong việc hỗ trợ người dân thực hiện biện pháp tránh thai. Điều này góp phần phòng ngừa vô sinh, giảm tỷ lệ phá thai không an toàn, tử vong mẹ và trẻ sơ sinh, từ đó cải thiện chất lượng dân số.

Tại sự kiện, Phó Tổng Giám đốc Công ty TNHH Bayer Việt Nam James Alexander cho biết, năm 2025 cũng đánh dấu 65 năm ra đời viên thuốc tránh thai, một cuộc cách mạng y học giúp phụ nữ toàn cầu chủ động kiểm soát khả năng sinh sản. Bayer Việt Nam cam kết đồng hành cùng phụ nữ Việt Nam nâng cao kiến thức về chăm sóc sức khỏe sinh sản và kế hoạch hóa gia đình.

Thực tế, 3 thập kỷ qua, thế giới đã ghi nhận nhiều tiến bộ: Số phụ nữ sử dụng biện pháp tránh thai hiện đại đã tăng gấp đôi trong giai đoạn 1990 - 2021; tỷ lệ sinh con ở nhóm 15 - 19 tuổi giảm 1/3 kể từ năm 2000. Riêng năm 2024, tại các quốc gia thu nhập thấp và trung bình thấp, có 380 triệu người sử dụng các biện pháp tránh thai hiện đại, ngăn ngừa được hơn 143 triệu ca mang thai ngoài ý muốn, 29 triệu ca phá thai không an toàn và 144.000 ca tử vong mẹ.

Tuy nhiên, theo WHO, vẫn còn 164 triệu người có nhu cầu kế hoạch hóa gia đình, nhưng chưa được đáp ứng. Tại nhiều nước đang phát triển, tỷ lệ phụ nữ sinh con ở tuổi vị thành niên vẫn chiếm gần một phần ba.

Việt Nam - Nỗ lực nhưng còn nhiều thách thức

Ở nước ta, chất lượng dịch vụ kế hoạch hóa gia đình đã cải thiện rõ rệt, tỷ lệ sử dụng biện pháp tránh thai duy trì ở mức cao so với khu vực. Song, nhiều thách thức vẫn đặt ra, nhất là trong đáp ứng nhu cầu ngày càng đa dạng của thanh thiếu niên.

Tuổi kết hôn lần đầu tăng nhưng độ tuổi quan hệ tình dục lần đầu lại giảm, khiến nhu cầu tránh thai gia tăng, đặc biệt ở nhóm chưa kết hôn. Năm 2021, tỷ lệ nhu cầu chưa được đáp ứng trong nhóm này lên tới 40,7%.

Đồng thời, tình trạng tảo hôn vẫn còn phổ biến, nhất là vùng trung du và miền núi phía Bắc. Tỷ lệ phụ nữ 20 - 24 tuổi kết hôn trước 18 tuổi còn cao.

Ngoài ra tỷ lệ phụ nữ 20 - 24 tuổi sinh con trước 18 tuổi chênh lệch lớn giữa các nhóm. Ở nhóm nghèo nhất, nhóm dân tộc thiểu số như Mông, Tày, Thái, Mường, Nùng…, tỷ lệ này vẫn đáng báo động.

Trước thực trạng trên, Cục Dân số đề nghị, các địa phương tập trung vào 3 nhiệm vụ, như: Bảo đảm mọi phụ nữ trong độ tuổi sinh đẻ được tiếp cận thông tin và dịch vụ kế hoạch hóa gia đình kịp thời, an toàn; đẩy mạnh truyền thông, tư vấn phù hợp với điều kiện sinh hoạt, học tập, làm việc của thanh thiếu niên; Đổi mới giáo dục dân số, sức khỏe sinh sản, triển khai mô hình giảm tảo hôn, giảm mang thai và sinh con tuổi vị thành niên.

Đại diện Cục Dân số khẳng định, để đạt mục tiêu Chiến lược Dân số Việt Nam đến năm 2030, cần sự chung tay mạnh mẽ hơn nữa của các cấp, ngành, tổ chức quốc tế và toàn xã hội.

Ngày Tránh thai Thế giới 26/9 không chỉ là dịp nhắc nhớ vai trò quan trọng của kế hoạch hóa gia đình, mà còn là cơ hội thúc đẩy bình đẳng giới, tạo điều kiện để phụ nữ và trẻ em gái chủ động quyết định về tương lai của mình.