Dang dở những dự án quy hoạch sắp xếp dân cư ở Nghệ An

Theo kế hoạch ban đầu khi triển khai Dự án 2, Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào DTTS và miền núi giai đoạn 2021 - 2030; giai đoạn I: từ 2021 đến 2025 (Chương trình MTQG 1719), Nghệ An có 4 dự án tái định cư, giải quyết chỗ ở ổn định cho hàng trăm hộ dân.

Cụ thể, dự án tái định cư ở xã Mỹ Lý bố trí 51 hộ dân, dự án tại xã Tiền Phong bố trí 63 hộ dân, dự án tại xã Hữu Khuông bố trí 83 hộ dân, dự án xã Hữu Kiệm bố trí hơn 50 hộ dân. Các dự án đã tiến hành san lấp mặt bằng, xây dựng đường nội vùng, nước sinh hoạt, điện sinh hoạt…

Nhưng đến thời điểm hiện tại, mới chỉ có 2 dự án tái định cư tại hai xã Mỹ Lý và Tiền Phong hoàn thành, đạt 50% kế hoạch. Còn lại 2 dự án ở bản Huồi Pủng, xã Hữu Khuông và bản Nam Tiến 2, xã Hữu Kiệm còn đang thi công dang dở.

Sau rất nhiều thủ tục, quy trình về chuyển đổi mục đích sử dụng đất rừng, lập báo cáo đánh giá tác động môi trường, thì dự án tái định cư ở bản Huồi Pủng, xã Hữu Khuông mới bắt đầu thi công. Theo Bí thư Đảng ủy xã Hữu Khuông Lô Văn Giáp: Dự án mới thi công khoảng 30% khối lượng. 

Nguyên nhân ngoài thủ tục, hồ sơ cần qua nhiều cấp, nhiều ngành, mất nhiều thời gian; mặt khác, trong năm 2025, thời tiết, mưa lũ diễn biến bất thường khiến việc triển khai gặp rất nhiều khó khăn.

Cũng theo ông Lô Văn Giáp: Bà con ở các khu tái định cư hiện rất mong dự án sớm hoàn thành, đưa vào sử dụng để được an cư, ổn định cuộc sống.

Tương tự, dự án tái định cư tại bản Nam Tiến 2, xã Hữu Kiệm đang rơi vào cảnh “tiến thoái lưỡng nan". Nguyên nhân là do quá trình thi công dự án trên khu vực đất có địa hình núi dốc cao, hiểm trở, việc đào và san lấp mặt bằng bên cạnh vực sâu, có thời điểm mưa lũ nên nhiều vị trí bị sạt lở, lún sụt... 

Các đoàn công tác của tỉnh, huyện (trước đây) đã kiểm tra và chỉ đạo các đơn vị tư vấn, thi công khẩn trương đánh giá trên cơ sở các yếu tố khoa học, kỹ thuật để đề xuất phương án xử lý có thể thi công tiếp hay không, nhằm đảm bảo an toàn, ổn định lâu dài cho các hộ dân khi chuyển đến tái định cư.

Chủ tịch UBND xã Hữu Kiệm Nguyễn Văn Long thông tin: Dự án thi công được khoảng 70% khối lượng, nhưng liên tục gặp sạt lở khiến cho nhà thầu gặp rất nhiều khó khăn. Dù địa phương luôn tạo điều kiện thuận lợi để đơn vị thi công triển khai, sớm đưa công trình vào sử dụng, nhưng với tình hình hiện nay, rất khó để hoàn tất. Chắc chắn phải xin điều chỉnh, gia hạn thời gian thực hiện dự án sang năm 2026.

Tại thời điểm này, Chương trình MTQG 1719 tại tỉnh Nghệ An đã gần kết thúc. Các dự án thuộc Dự án 2, chưa thi công xong, đồng nghĩa với kế hoạch chung sẽ không hoàn thành. Nhưng quan trọng hơn, Dự án 2 dang dở, kéo theo giấc mơ an cư của người dân càng thêm xa vời.

Trong một diễn biến có liên quan, mùa mưa bão năm 2025 đã khiến hàng trăm hộ dân vùng miền núi Nghệ An mất nhà. Nhiều hộ đang phải dựng nhà tạm ven sông, trên đất thuê, mượn để sống tạm. 

Theo thông tin chúng tôi có được, toàn tỉnh Nghệ An đang có gần 2.000 hộ dân nằm trong vùng sạt lở, nguy cơ cao buộc phải di dời do ảnh hưởng của 3 cơn bão liên tiếp (từ tháng 7 đến hết tháng 9/2025). Do nguồn ngân sách địa phương hạn chế, tỉnh Nghệ An đang phải đề nghị Trung ương hỗ trợ kinh phí để sớm giải bài toán an cư sau bão lũ.

Về việc bố trí dân cư tập trung, do nguồn ngân sách của tỉnh còn khó khăn trong lúc nhu cầu hỗ trợ thực tế của các xã rất lớn, vì vậy tỉnh Nghệ An đề nghị, Bộ Nông nghiệp và Môi trường trình Thủ tướng Chính phủ, hỗ trợ Nghệ An thực hiện 21 dự án tái định cư tập trung tại 15 xã để di dời 1.100 hộ dân ra khỏi vùng thiên tai, sạt lở; tổng kinh phí đề nghị hỗ trợ 741,85 tỷ đồng.

Ông Phùng Thành Vinh, Phó chủ tịch UBND tỉnh Nghệ An thông tin: An cư cho người dân vùng ảnh hưởng thiên tai là nội dung được ưu tiên hàng đâu, đang được tỉnh Nghệ An chỉ đạo thực hiện quyết liệt. 

Tuy nhiên, nguồn kinh phí thực hiện quá lớn, địa phương không thể đáp ứng đủ nhu cầu. Chúng tôi hy vọng, từ nguồn ngân sách Trung ương hỗ trợ, sẽ sớm đáp ứng được nhu cầu nhà ở cho người dân vùng ảnh hưởng bởi thiên tai.