Dấu ấn Chương trình MTQG 1719 trên những bản làng

Tạo sức bật mạnh mẽ cho vùng đồng bào DTTS và miền núi

Trong giai đoạn 2021 - 2025, Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào DTTS và miền núi (Chương trình MTQG 1719), đã trở thành điểm tựa, nơi gửi gắm kỳ vọng của gần 14,2 triệu đồng bào DTTS trên khắp cả nước. Chương trình MTQG 1719 tạo dấu ấn mạnh mẽ, đặt nền móng cho sự phát triển bền vững của những địa bàn vốn được coi là “trọng yếu” cả về an ninh, quốc phòng và văn hóa, xã hội.

Sau 5 năm triển khai, Chương trình MTQG 1719 đã hỗ trợ xây dựng 42.567 căn nhà ở cho hộ dân, vượt 230% kế hoạch và hoàn thành mục tiêu xóa nhà tạm, nhà dột nát sớm hơn 5 năm.

Cùng với đó, hàng chục nghìn hộ đồng bào được hỗ trợ đất ở, đất sản xuất; hơn 54.000 hộ được chuyển đổi nghề; 403 dự án phát triển sản xuất theo chuỗi giá trị đã được triển khai, với sự tham gia của 817 doanh nghiệp, hợp tác xã. Những mô hình kinh tế cộng đồng này vừa giúp đồng bào thay đổi tư duy sản xuất, vừa tạo ra sản phẩm hàng hóa có sức cạnh tranh trên thị trường.

Điển hình như tại tỉnh Điện Biên, từ nguồn lực đầu tư các chương trình MTQG, nhất là Chương trình MTQG 1719 được triển khai hiệu quả, đời sống đồng bào các dân tộc được cải thiện rõ rệt. Tỷ lệ hộ nghèo đa chiều đến năm 2025 còn 17,66%, giảm bình quân 3,97%/năm. Thu nhập bình quân đầu người đạt 54 triệu đồng/năm. Đặc biệt tỷ lệ hộ nghèo DTTS tỉnh Điện Biên hiện chỉ còn 27,39%, giảm 17,56% so với năm 2021.

Ông Lò Văn Cương, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Điện Biên cho biết: Các dự án, chính sách của chương trình MTQG, nhất là Chương trình MTQG 1719 đã bao phủ tất cả các lĩnh vực của đời sống xã hội và có tác động tích cực đối với sự phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào DTTS tỉnh Điện Biên.

Đặt nền móng cho giai đoạn mới

Nhìn lại hành trình vừa qua, Chương trình MTQG 1719 không chỉ đơn thuần là một dự án xóa đói giảm nghèo, mà còn là chiến lược phát triển lâu dài, bền vững. Trên khắp các bản làng vùng cao, những tuyến đường bê tông trải dài, trường học và trạm y tế được xây dựng khang trang, nhiều mô hình sinh kế mang lại hiệu quả cao, thu nhập người dân được nâng cao… Tất cả đã và đang tạo nên một diện mạo mới cho vùng đồng bào DTTS và miền núi. Chương trình đã trở thành điểm tựa tinh thần của đồng bào, là minh chứng rõ ràng cho chính sách nhất quán “không để ai bị bỏ lại phía sau”.

Phát biểu tại Hội nghị Tổng kết Chương trình MTQG 1719 vào giữa tháng 8/2025, Bộ trưởng Bộ Dân tộc và Tôn giáo Đào Ngọc Dung nhấn mạnh: Chương trình không chỉ giải quyết những nhu cầu trước mắt, mà còn đặt nền móng cho một tương lai phát triển bền vững, để vùng đồng bào DTTS và miền núi thực sự trở thành “vùng động lực” thay vì “vùng trũng” trong tiến trình phát triển quốc gia.

Bước vào giai đoạn 2026 - 2030, Chương trình MTQG 1719 được tích hợp với các chương trình MTQG khác. Chương trình được thiết kế thành 2 hợp phần. Hợp phần thứ nhất: Gồm 10 nhóm nội dung chung, thực hiện trên địa bàn cả nước.

Hợp phần thứ hai: Gồm 5 nhóm nội dung đặc thù, phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào DTTS và miền núi. Đây là những chính sách đặc thù riêng, được đầu tư bổ sung cho vùng đồng bào DTTS và miền núi.

Ngày 11/12/2025, Quốc hội ban hành Nghị quyết số 257/2025/QH15 phê duyệt chủ trương đầu tư Chương trình MTQG xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững và phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào DTTS và miền núi giai đoạn 2026 - 2035 với tổng kinh phí khoảng 423.000 tỷ đồng.

Việc hợp nhất 3 Chương trình MTQG thành một Chương trình thống nhất là phù hợp với mô hình tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp trong giai đoạn hiện nay. Tuy nhiên, việc tích hợp phải đi kèm với nguyên tắc không hòa lẫn, khi thiết kế tích hợp, cần ưu tiên nguồn lực đầu tư vùng đồng bào DTTS và miền núi.

Báo cáo thẩm tra về chủ trương đầu tư Chương trình MTQG về nông thôn mới, giảm nghèo bền vững, phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào DTTS và miền núi đến năm 2035, Chủ tịch Hội đồng Dân tộc của Quốc hội Lâm Văn Mẫn đề nghị Chính phủ cân nhắc, tính toán lại cơ cấu, tỷ lệ vốn đối ứng cho phù hợp với tình hình thực tiễn của các địa phương, nhất là các tỉnh khó khăn, vùng đồng bào DTTS và miền núi. 

Đồng thời, việc phân bổ vốn cần thể hiện rõ tập trung, ưu tiên nguồn lực cho vùng đồng bào DTTS và miền núi; nghiên cứu phân rõ nguồn lực cho từng hợp phần, nội dung Chương trình.