Trong những nỗ lực xây dựng cuộc sống ổn định, phát triển ở vùng biên Nghệ An có vai trò quan trọng của đội ngũ Người có uy tín - Trong ảnh: Trung tâm xã Mường Lống“Dân đã tin yêu, thì mình phải làm cho xứng"
Từng là Chủ nhiệm Ủy ban Kiểm tra Huyện ủy Quế Phong (trước đây), khi nghỉ hưu, ông Vi Văn Nhất, ở bản Liên Phương, xã Quế Phong đã chọn cuộc sống gắn bó với bà con bản làng nơi mình từng sinh ra và lớn lên.
Nghỉ công tác, ông Nhất tiếp tục nêu gương, phát huy tính tiên phong, gương mẫu trong các phong trào ở địa phương và được bầu chọn làm Người có uy tín trong đồng bào DTTS. Trước sự tin tưởng này, ông Nhất luôn tâm niệm: “Dân đã tin yêu, thì mình phải làm cho xứng”.
Khi bản Liên Phương mở đường, xây dựng nông thôn mới, nhiều hộ dân còn băn khoăn vì liên quan đến đất đai, tài sản. Thế rồi, sau mấy đêm bàn với vợ con, ông đã chủ động hiến đất, phá tường rào nhà mình để mở đường. Ông nói với bà con: “Làm đường để cho dân đi lại được thuận tiện. Đường mở đến đâu, văn minh sẽ theo đến đó”.
Thấy gia đình ông tự nguyện hiến đất đai, tài sản, các hộ khác trong bản cũng ủng hộ theo. Phong trào xây dựng nông thôn mới, vệ sinh môi trường, xây dựng thiết chế văn hóa… ở bản Liên Phương đã được bà con hưởng ứng mạnh mẽ, đạt kết quả cao bằng những con đường thông thoáng, sạch đẹp.
Ông Vi Văn Nhất – Người có uy tín bản Liên Phương, xã Quế Phong chia sẻ kinh nghiêm tuyên truyền, vận động đồng bào DTTSKhông chỉ “gánh việc làng”, ông Nhất còn là tấm gương trong lĩnh vực phát triển kinh tế, để bà con dân bản nhìn theo, học theo với mục đích xây dựng bản làng ngày càng no ấm. Trên gần 30ha rừng và đất rừng, ông Nhất đã xây dựng gia trại để trồng quế, lát, xoan, kết hợp nuôi trâu, bò, dê.
Ông tự bỏ gần 100 triệu đồng để mở con đường dài 4km vào rừng – con đường giúp không chỉ gia đình ông, mà nhiều hộ khác có điều kiện tiếp cận rừng, phát triển kinh tế rừng hiệu quả hơn.
Đến nay, nhiều hộ trong bản đã thoát nghèo, xây dựng được nhà gỗ, nhà tầng từ việc học và làm theo ông Nhất. Phát huy kinh nghiệm nhiều năm làm công tác kiểm tra, giám sát, ông còn là người hòa giải tin cậy của bà con trong bản. Có những vụ tranh chấp đất đai, ông đã cùng cán bộ xã vào tận rừng đo đạc, đối chiếu hồ sơ, phân tích lý, tình để các bên đồng thuận. Nhờ đó, mâu thuẫn được hóa giải, tình làng, nghĩa xóm được giữ gìn, an ninh trật tự được đảm bảo.
Người “thắp lửa” vùng biên
Ở bản Huồi Xai, xã Tri Lễ:, từ mộ hộ gia đình có hoàn cảnh khó khăn, ông Lỳ Nỏ Pó đã vươn lên thành triệu phú vùng cao nhờ chăn nuôi đại gia súc.
Nhớ lại những năm 1990, chăn nuôi còn manh mún, rét đậm và dịch bệnh khiến trâu, bò, ngựa chết hàng loạt. Nhiều người đã bỏ cuộc, nhưng ông Lỳ Nỏ Pó đã nhanh nhạy tiếp cận chính sách cho vay vốn phát triển sản xuất của Nhà nước và mạnh dạn mua bò giống, đầu tư chuồng trại, học kỹ thuật chăn nuôi, tích lũy kinh nghiệm.
Lão nông miền sơn cước hiểu rõ hơn ai hết đặc tính của trâu, bò, ngựa; chủ động trồng cỏ voi, dự trữ thức ăn, làm chuồng trại che chắn chống rét, học cách phòng bệnh. Ông cũng chú trọng chọn giống tốt, thay đực giống theo chu kỳ để bê, nghé khỏe, chất lượng cao.
Ông còn áp dụng những kiến thức được tập huấn, như cho trâu bò ăn muối, tạo “phản xạ có điều kiện”, chỉ cần gọi là đàn gia súc bốn bề kéo về, rất thuận lợi trong quản lý, kiểm soát bệnh tật. Nhờ đó, đàn trâu, bò, dê, ngựa của gia đình ông có thời điểm lên đến 100 con, mỗi năm cho thu nhập hằng trăm triệu đồng, có năm đạt 400 - 500 triệu đồng.
Ông Lỳ Nỏ Pó, Người có uy tín bản Huồi Xai, xã Tri Lễ chăm sóc đàn gia súc để phát triển kinh tế. Là Người có uy tín của bản, ông Pó luôn giữ được quan niệm mộc mạc mà sâu sắc: "Muốn dân bản tin thì mình phải làm trước”. Và mô hình kinh tế của ông là minh chứng sắc bén nhất để nhiều người nể phục.
Thấy ông làm kinh tế hiệu quả, nhiều hộ đồng bào Mông ở Pà Khốm, Minh Châu, Na Niếng… mạnh dạn vay vốn, trồng cỏ, nuôi trâu bò, trồng đào, làm lúa rẫy. Nhiều gia đình cũng nhờ đó mà vươn lên khá giả, xây dựng được nhà ở kiên cố.
Ở vùng đất biên cương, điều ông Pó và những Người có uy tín khác làm được còn lớn hơn chuyện phát triển kinh tế. Đó là việc họ vận động bà con bám đất, bám bản, bám biên giới, không du canh du cư, không nghe theo lời kẻ xấu xúi giục, kích động. Trong những bước chân tuần tra, bảo vệ đường biên, cột mốc, người Mông trong bản luôn thấy hình ảnh ông Lỳ Nỏ Pó hăng hái đi đầu.
Điểm tựa nơi “cổng trời”
Ở xã Mường Lống, được tín nhiệm bầu chọn là Người có uy tín, ông Vừ Tồng Pó bản Mường Lống 1 rất trăn trở. Bởi theo ông, đã là người của bản, của cộng đồng thì phải có trách nhiệm với cộng đồng.
Ở mảnh đất “cổng trời” này, ông Vừ Tồng Pó là điểm tựa của và con dân bản. Ông Pó chính là người Mông đầu tiên áp dụng khoa học công nghệ tiên tiến xây dựng thành công mô hình chăn nuôi gà đen theo hướng an toàn sinh học; kết hợp chăn nuôi hàng chục con trâu, bò. Nhờ chăm lo khoa học, cần cù chịu khó, mỗi năm gia đình ông thu về hàng trăm triệu đồng, trở thành một trong những hộ làm kinh tế giỏi tiêu biểu ở vùng đất Mường Lống.
Không chỉ dừng lại ở đó, ông Pó còn là một trong những người đầu tiên đăng ký làm Homestay, góp phần mở hướng phát triển du lịch cộng đồng, quảng bá vẻ đẹp Mường Lống đến với du khách, đồng thời tạo thêm sinh kế cho bà con trong bản.
Ông Vừ Tồng Pó (bìa phải) - Người có uy tín bản Mường Lống 1, xã Mường Lống chính là điểm tựa của bà con dân bản.Nhà của ông Vừ Tồng Pó gần như trở thành điểm hẹn của cả bản – nơi bà con tìm đến khi có việc cần bàn, nơi cán bộ bản và xã thường xuyên ghé qua để nắm tình hình, trao đổi công việc.
Chủ tịch UBND xã Mường Lống Phạm Văn Hòa cho biết: Ông Pó là tấm gương tiêu biểu trong mọi phong trào ở địa phương. Ông đã tích cực tuyên truyền chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước bằng tiếng Mông mộc mạc, dễ hiểu; vận động cha mẹ cho con đến trường đầy đủ, không để học sinh bỏ học giữa chừng, tham gia các hoạt động bảo vệ môi trường, gìn giữ an ninh trật tự, phối hợp với lực lượng chức năng đấu tranh, ngăn chặn các hành vi vi phạm pháp luật, phòng chống tệ nạn xã hội.
Trong cuộc sống, ông Pó luôn quan tâm, chia sẻ kinh nghiệm, tuyên truyền, vận động bà con ở địa phương mạnh dạn xây dựng các mô hình kinh tế và phát triển du lịch cộng đồng...
Theo gương ông Pó, đến nay, trên địa bàn xã Mường Lống có khoảng 10 hộ làm homestay, hơn 30 hộ chăn nuôi gà đen an toàn sinh học, 1 Hợp tác xã, 1 doanh nghiệp làm du lịch và 1 câu lạc bộ văn hoá văn nghệ quần chúng do ông Pó làm chủ nhiệm.
Vì sự bình yên của bản làng
Ở vùng giáp biên xa xôi, trước đây, bà con dân bản từng có thói quen tự chế, tàng trữ, sử dụng súng săn, vũ khí tự chế để bảo vệ mùa màng, săn bắt thú rừng. Thực trạng đó tiềm ẩn nhiều nguy cơ mất an toàn, vi phạm pháp luật, ảnh hưởng đến tình hình an ninh trật tự vùng biên.
Trước tình hình ấy, ông Hoa Phò Ngành, Người có uy tín bản Xốp Lau, xã Mường Típ, đã cùng lực lượng Bộ đội biên phòng, chính quyền xã kiên trì đi từng ngõ, gõ từng nhà, giải thích cho bà con hiểu cái lẽ: Thú rừng không còn nhiều, việc bảo vệ mùa màng, nương rẫy đã có lực lượng chức năng cùng chung tay; tàng trữ, sử dụng vũ khí trái phép là vi phạm pháp luật, gây nguy hiểm cho chính bà con và cộng đồng.
Ông Hoa Phò Ngành - Người có uy tín bản Xốp Lau, xã Mường TípChính bằng tiếng nói chân thành, có lý, có tình ấy, cộng với uy tín lâu năm, ông Hoa Phó Ngành đã cùng lực lượng chức năng thuyết phục được bà con tự giác giao nộp vũ khí, vật liệu nổ cho tổ công tác của bộ đội biên phòng và công an xã. Qua đó, giảm đáng kể nguy cơ tai nạn, vi phạm pháp luật, góp phần giúp lực lượng biên phòng, công an giữ vững an ninh trật tự, giữ biên giới bình yên để bà con yên tâm sản xuất.
Nhưng, muốn dân bản tin, thì nói suông là rất khó. Bản thân ông Hoa Phò Ngành là tấm gương sáng về phát triển kinh tế theo mô hình Vườn - Ao - Chuồng - Ruộng (VACR) rất hiệu quả. Từ vùng đất hoang hóa đầu bản Xốp Lau, ông Ngành đã cải tạo thành mô hình kinh tế tổng hợp rộng hơn 2ha; vừa phát triển sản xuất, vừa có điều kiện tự quản đường biên được tốt hơn.
Sau những năm tháng bền bỉ nơi vùng đất biên cương, gia đình ông đã có 2 ao thả cá, chuồng nuôi gà, nuôi lợn, nuôi dê, bò, trồng lúa nước và cây ăn quả như cam, ổi, đào… Ông Ngành thường xuyên chia sẻ kinh nghiệm, hướng dẫn, giúp đỡ bà con cùng phát triển kinh tế.
Nhờ thế, trên địa bàn bản Xốp Lau đã có 12 hộ gia đình học tập và làm theo mô hình sản xuất kinh tế VACR của Người có uy tín Hoa Phò Ngành, bước đầu đã có những kết quả tích cực trong công cuộc xóa đói giảm nghèo.
Phát biểu tại Hội nghị gặp mặt, trao đổi kinh nghiệm với Người có uy tín vùng đồng bào DTTS sống dọc biên giới Nghệ An mới đây, Thứ trưởng Bộ Dân tộc và Tôn giáo Y Thông nhấn mạnh: Mỗi Người có uy tín là một “hạt nhân” thắp lửa phong trào vùng đồng bào DTTS và miền núi. Chính sự nêu gương, phát huy vai trò của Người có uy tín đã khơi dậy phong trào thi đua phát triển kinh tế, gìn giữ bản sắc văn hóa, gìn giữ bản làng bình yên, no ấm. Những đóng góp thầm lặng của mỗi Người có uy tín đang góp thêm những giải pháp, cách làm hay trong công tác tuyên truyền, vận động giai đoạn mới.
