Đề xuất tiêu chí lựa chọn và chính sách với Người có uy tín trong đồng bào DTTS

Tiêu chí lựa chọn, công nhận Người có uy tín và chính sách đối với Người có uy tín trong đồng bào DTTS hiện nay phát sinh một số khó khăn, bất cập 

Bên cạnh những kết quả đạt được, việc triển khai thực hiện Quyết định số 12/2018/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ: Về tiêu chí lựa chọn, công nhận Người có uy tín và chính sách đối với Người có uy tín trong đồng bào DTTS và Quyết định số 28/2023/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ: Sửa đổi, bổ sung một số điều của Quyết định số 12/2018/QĐ-TTg ngày 06 tháng 3 năm 2018 của Thủ tướng Chính phủ về tiêu chí lựa chọn, công nhận Người có uy tín và chính sách đối với Người có uy tín trong đồng bào DTTS hiện nay phát sinh một số khó khăn, bất cập cần nghiên cứu khắc phục.

Cụ thể, việc kết thúc hoạt động của đơn vị hành chính cấp huyện từ ngày 1/7/2025 ảnh hưởng đến thực hiện chính sách đối với Người có uy tín trong đồng bào DTTS.

Tại Điều 6 Quyết định số 12/2018/QĐ-TTg được sửa đổi, bổ sung tại khoản 8 Điều 1 Quyết định số 28/2023/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ về thủ tục công nhận, đưa ra khỏi danh sách và thay thế, bổ sung Người có uy tín có quy định: “Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp huyện quyết định công nhận, đưa ra khỏi danh sách và thay thế, bổ sung Người có uy tín”.

Do đó, để thống nhất với chủ trương của Đảng và các quy định của pháp luật hiện hành trong thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp (không tổ chức cấp huyện), cần phải sửa đổi, điều chỉnh quy định Chủ tịch UBND cấp huyện quyết định công nhận, đưa ra khỏi danh sách và thay thế, bổ sung Người có uy tín trong Quyết định số 12/2018/QĐ-TTg và Quyết định số 28/2023/QĐ-TTg theo hướng giao Chủ tịch UBND cấp xã thực hiện cho phù hợp với tình hình hiện nay.

Để giải quyết vấn đề này, Bộ Dân tộc và Tôn giáo đã tham mưu, trình Chính phủ ban hành Nghị định số 124/2025/NĐ-CP ngày 11/6/2025 quy định về phân quyền, phân cấp; phân định thẩm quyền của chính quyền địa phương hai cấp trong lĩnh vực công tác dân tộc, tôn giáo.

Theo đó, đã chuyển nhiệm vụ của cấp huyện quyết định công nhận, đưa ra khỏi danh sách và thay thế, bổ sung Người có uy tín tại Quyết định số 12/2018/QĐ-TTg và Quyết định số 28/2023/QĐ-TTg về cấp xã thực hiện.

Sau khi hoàn thành sắp xếp đơn vị hành chính các cấp, Thủ tướng Chính phủ đã giao Bộ Nội vụ nghiên cứu, xác định lộ trình, hướng dẫn sắp xếp, tổ chức lại thôn, tổ dân phố theo hướng tinh gọn, nâng cao tính tự quản, phục vụ trực tiếp đời sống của cộng đồng dân cư trên địa bàn cơ sở.

Việc sáp nhập thôn, tổ dân phố có thể dẫn đến thay đổi số lượng Người có uy tín, do vậy, cần phải đánh giá, xây dựng lại các tiêu chí để các địa phương tổ chức bình chọn Người có uy tín từ các thôn, bản cho phù hợp tình hình thực tế.

Theo Bộ Dân tộc và Tôn giáo, Dự thảo Nghị định về tiêu chí lựa chọn, công nhận Người có uy tín và chính sách đối với Người có uy tín trong đồng bào DTTS không chỉ thể chế hóa đầy đủ chủ trương, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước, đáp ứng yêu cầu quản lý Nhà nước sau sắp xếp đơn vị hành chính, mà còn khắc phục những hạn chế của giai đoạn 2021 - 2025, bảo đảm tiêu chí lựa chọn, chính sách đối với Người có uy tín rõ ràng, thống nhất, khả thi.

Quy định cụ thể về tiêu chí, đối tượng, điều kiện lựa chọn Người có uy tín

Dự thảo Nghị định về tiêu chí lựa chọn, công nhận Người có uy tín và chính sách đối với Người có uy tín trong đồng bào DTTS có 6 chương, 15 điều. Trong đó, quy định một số tiêu chí lựa chọn Người có uy tín. 

Cụ thể: Người có uy tín là công dân Việt Nam, không phân biệt thành phần dân tộc, cư trú hợp pháp tại địa phương; ưu tiên người DTTS; Bản thân và gia đình gương mẫu chấp hành chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước; là người tiêu biểu, có nhiều công lao, đóng góp trong các phong trào thi đua yêu nước, xóa đói giảm nghèo, bảo vệ an ninh trật tự, giữ gìn bản sắc văn hóa và đoàn kết các dân tộc; Hiểu biết về văn hóa truyền thống, phong tục, tập quán dân tộc; có mối liên hệ chặt chẽ và có ảnh hưởng trong dòng họ, dân tộc và cộng đồng dân cư; có khả năng quy tụ, tập hợp đồng bào DTTS, được người dân trong cộng đồng tín nhiệm, tin tưởng, nghe và làm theo.

Người có uy tín được lựa chọn từ các đối tượng: Cán bộ, công chức, viên chức, lực lượng vũ trang theo quy định của pháp luật hiện hành có quá trình công tác lâu năm, có cống hiến cho dân tộc, đất nước đã nghỉ công tác; Già làng, trưởng thôn, trưởng dòng họ hoặc những người thường được đồng bào DTTS mời thực hiện các nghi lễ cầu cúng cho gia đình, dòng họ, bản làng; Chức sắc, chức việc trong các tôn giáo ở vùng đồng bào DTTS (Phật giáo, Hồi giáo, Tin lành, Công giáo và các tôn giáo hợp pháp khác theo quy định của pháp luật về tín ngưỡng, tôn giáo); Nhân sĩ, trí thức, doanh nhân, nhà giáo, người hành nghề chữa bệnh, nông dân, công nhân sản xuất giỏi hoặc người có ảnh hưởng và được đồng bào tín nhiệm.

Về điều kiện bình chọn Người có uy tín, mỗi thôn thuộc vùng đồng bào DTTS và miền núi hoặc thôn của xã, phường, thị trấn (sau đây gọi chung là xã) thuộc vùng đồng bào DTTS và miền núi được lựa chọn, công nhận 1 Người có uy tín…

Về chính sách khen thưởng, Người có uy tín có thành tích xuất sắc trong lao động sản xuất, phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh, trật tự an toàn xã hội, giữ gìn bản sắc văn hóa và củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc được biểu dương, khen thưởng theo quy định của Luật Thi đua, khen thưởng và các văn bản hướng dẫn hiện hành về thi đua, khen thưởng.

Dự thảo Nghị định được xây dựng trên cơ sở tuân thủ các chủ trương, đường lối của Đảng và quy định pháp luật của Nhà nước, phát huy vai trò của Người có uy tín, lực lượng nòng cốt trong tuyên truyền, phổ biến giáo dục pháp luật cho người dân và cầu nối giữa Nhà nước và Nhân dân trên địa bàn vùng đồng bào DTTS và miền núi.