Một đám tang của đồng bào Mông xã Pù Nhi được thực hiện theo nếp sống mớiPù Nhi là xã đầu tiên của huyện Mường Lát (cũ) triển khai Đề án “Tuyên truyền thực hiện nếp sống văn hóa trong tang lễ vùng đồng bào Mông tỉnh Thanh Hóa”. Nhắc đến hành trình thay đổi nếp nghĩ, không thể không nói đến ông Lâu Gia Pó, nguyên Bí thư Đảng ủy xã Pù Nhi, người tiên phong xóa bỏ những hủ tục kéo dài bao đời. Ông Pó chính là người đầu tiên dám đưa người mất vào quan tài – một thay đổi quan trọng với đồng bào Mông nơi đây.
Ông Pó kể, trước kia ở bản Pù Toong, đám tang càng to càng chứng tỏ gia đình có uy tín. Có đám phải mổ đến 4-5 con trâu, bò để đãi khách và người đã khuất vẫn đặt trên cáng treo giữa nhà. Nếu người mất vào ngày chẵn, gia đình còn phải chờ đến ngày lẻ mới được chôn, khiến đám tang kéo dài 3-4 ngày, tốn kém, mất vệ sinh.
“Khi mới tuyên truyền, bà con e ngại vì sợ trái phong tục. Nhưng khi chứng kiến những đám tang gọn gàng, vệ sinh, tiết kiệm, họ tự nguyện làm theo. Đến nay, việc đưa người mất vào quan tài đã trở thành thói quen tự nhiên của người dân”, ông Pó chia sẻ.
Sự đổi thay ấy lan tỏa đến nhiều bản Mông khác. Ở xã Nhi Sơn – nơi đồng bào Mông chiếm hơn 90% dân số - tình trạng tảo hôn, thách cưới cao, để người mất lâu trong nhà… đã giảm hẳn. 6 bản của xã hiện đều thực hiện đưa người mất vào quan tài, tỷ lệ hôn nhân cận huyết thống giảm rõ rệt.
Công tác tuyên truyền thực hiện nếp sống văn hóa trong tang lễ, góp phần xóa bỏ hủ tục trong đồng bào dân tộc Mông, tỉnh Thanh HóaToàn huyện Mường Lát (cũ) hiện có 39 bản đồng bào Mông với hơn 19.000 nhân khẩu. Nhằm từng bước thay đổi thói quen sinh hoạt, đặc biệt là trong tang lễ, huyện đã ban hành Kế hoạch 179/KH-UBND giai đoạn 2021-2025 về tuyên truyền thực hiện nếp sống văn hóa mới. Theo đó, các ban tuyên truyền được thành lập từ huyện đến thôn bản, phối hợp với lực lượng biên phòng và các đội liên ngành để phổ biến pháp luật, vận động người dân giảm tảo hôn, chấm dứt hôn nhân cận huyết thống.
Kế hoạch được triển khai tại toàn bộ 39 bản Mông của 6 xã: Mường Lý, Trung Lý, Nhi Sơn, Pù Nhi, Tam Chung và Quang Chiểu (trước khi thực hiện sáp nhập), với mục tiêu xây dựng nếp sống văn minh, tiến bộ, góp phần nâng cao chất lượng đời sống cộng đồng.
Cùng với tuyên truyền, địa phương tập trung đầu tư hạ tầng vùng đồng bào Mông: sắp xếp dân cư, xây dựng nhà văn hóa – khu thể thao, làm đường giao thông, hệ thống nước sinh hoạt, hỗ trợ mô hình sinh kế giúp người dân phát triển kinh tế. Đến nay, toàn vùng đã có hơn 100 mô hình xây dựng đời sống văn hóa hiệu quả, tỷ lệ hộ nghèo giảm từ 8% trở lên mỗi năm.
Theo Sở Dân tộc và Tôn giáo tỉnh Thanh Hóa, đến nay 100% đám tang của đồng bào Mông đã đưa người mất vào quan tài, không còn bắn súng báo tang; 100% bản đưa quy ước thực hiện nếp sống mới vào hương ước, các đám tang chôn cất trong 48 giờ, không còn cảnh mổ gia súc ồ ạt, ăn uống kéo dài.
Việc xóa bỏ hủ tục đã góp phần bảo tồn những giá trị văn hóa tốt đẹp, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội, giữ vững an ninh trật tự vùng biên giới, mang lại diện mạo mới cho vùng đồng bào Mông tỉnh Thanh Hóa.
