Đồng bào Xơ Đăng ở xã Măng Ri, huyện Tu Mơ Rông, tỉnh Kon Tum thu hoạch lúaTheo bà Nguyễn Thị Hương, Tổng Cục trưởng Tổng cục Thống kê, năm 2015 là năm đầu tiên Tổng cục Thống kê phối hợp cùng Ủy ban Dân tộc tiến hành điều tra thu thập thông tin kinh tế - xã hội (KT-XH) 53 DTTS trên phạm vi cả nước. Đến năm 2019, cuộc điều tra lần thứ hai được tổ chức, có cải tiến về phương pháp, hình thức thu thập thông tin so với lần thứ nhất.
Những số liệu thống kê (dân số, thu nhập, điều kiện nhà ở, tình hình kinh tế, an sinh xã hội, văn hóa, y tế, giáo dục,… của 53 DTTS) từ hai cuộc điều tra là cơ sở quan trọng để xây dựng, ban hành, triển khai hệ thống chính sách đầu tư, hỗ trợ phát triển KT - XH vùng DTTS và miền núi, với quan điểm, tầm nhìn mới so với giai đoạn trước đó. Nổi bật nhất là việc Chính phủ thiết kế xây dựng, Quốc hội khóa XIV thông qua Đề án Tổng thể và Chương trình MTQG phát triển KT - XH vùng đồng bào DTTS và miền núi giai đoạn 2021 - 2030.
Theo kế hoạch, Lễ ra quân toàn quốc điều tra thu thập thông tin về thực trạng KT - XH 53 DTTS sẽ diễn ra ngày 01/7/2024, dự kiến tổ chức tại tỉnh Hòa Bình; sau đó sẽ có 04 lễ ra quân phạm vị cấp vùng. Trong quá trình điều tra, Ủy ban Dân tộc và Tổng cục Thống kê sẽ tổ chức các đoàn giám sát tại cơ sở.
Đây cũng là nguồn thông tin, số liệu quan trọng giúp Chính phủ điều hành, hoạch định chính sách phát triển KT - XH vùng DTTS, đặc biệt là các chính sách liên quan trực tiếp đến người DTTS. Tính đến hết năm 2023, có 188 chính sách thực hiện tại vùng DTTS và miền núi đang còn hiệu lực do Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ ban hành, trong đó có 136 chính sách dân tộc (là các chương trình, chính sách dành riêng cho đồng bào DTTS, vùng DTTS và miền núi hoặc các chương trình, chính sách áp dụng chung cho cả nước nhưng có nội dung ưu tiên hỗ trợ đồng bào DTTS, vùng DTTS và miền núi).
Tổng Cục trưởng Tổng cục Thống kê Nguyễn Thị Hương cho biết, việc tiến hành điều tra, thu thập thông tin thực trạng KT - XH 53 DTTS năm 2024 là rất cần thiết. Kết quả điều tra sẽ phản ánh tác động của các chính sách đầu tư, hỗ trợ phát triển KT - XH vùng đồng bào DTTS và miền núi từ năm 2021 đến nay, trọng tâm là Chương trình MTQG phát triển KT - XH vùng đồng bào DTTS và miền núi giai đoạn 2021 - 2025 theo Quyết định số 1719/QĐ-TTg.
“Đây sẽ là cơ sở để Quốc hội, Chính phủ có những quyết sách phát triển vùng DTTS và miền núi cho giai đoạn 2026 - 2030; đồng thời làm căn cứ cập nhật hệ thống thông tin, dữ liệu thống kê về các DTTS tại Việt Nam”, bà Hương nhấn mạnh.
Nội dung cuộc điều tra, thu thập thông tin về thực trạng KT - XH 53 DTTS năm 2024 thực hiện điều tra đối với hộ và đối với UBND xã. (Nguồn: TCTK)Theo bà Hương, trong cuộc điều tra năm 2024, ngoài hộ gia đình DTTS thì UBND cấp xã thuộc vùng DTTS và miền núi giai đoạn 2021 - 2025 theo Quyết định số 861/QĐ-TTg ngày 04/6/2021 sẽ là địa bàn, đối tượng điều tra, thu thập thông tin (năm 2019 chỉ thực hiện thu thập thông tin đến cấp huyện). Theo đó, cuộc điều tra sẽ được triển khai tại 3.434 xã trên địa bàn 51 tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương; ngoài ra còn có các xã không thuộc các khu vực trên nhưng có địa bàn vùng DTTS (TP. Hồ Chí Minh, tỉnh Long An và tỉnh Hà Tĩnh).
“Kết quả điều tra, thu thập thông tin năm 2024 sẽ tập trung vào địa bàn lõi nghèo là các xã thuộc vùng DTTS và miền núi. Việc điều tra, thu thập thông tin về thực trạng KT - XH của 53 DTTS năm 2024 là cuộc điều tra toàn bộ kết hợp điều tra chọn mẫu, sử dụng phương pháp thu thập thông tin trực tiếp”, bà Hương cho biết; đồng thời khẳng định, số liệu chính xác từ cuộc điều tra sẽ giúp việc hoạch định chính sách trúng với nhu cầu của đồng bào DTTS, vùng DTTS. Do đó, cuộc điều tra rất cần sự chủ động tham gia, phối hợp cung cấp thông tin chính xác của đồng bào cho các Điều tra viên trong quá trình thực hiện nhiệm vụ.
