Khai thác hiệu quả đất lúa một vụ
Mường Phăng là địa bàn vùng cao với địa hình phức tạp, hệ thống thủy lợi chưa đồng bộ. Do thiếu nước tưới vào mùa khô, nhiều diện tích ruộng chỉ canh tác được một vụ lúa mỗi năm, sau đó bị bỏ hoang trong thời gian dài, gây lãng phí tài nguyên đất.
Trước thực trạng đó, chính quyền địa phương đã chủ động triển khai mô hình xen canh cây trồng ngắn ngày nhằm tận dụng quỹ đất sau thu hoạch lúa. Đây được xem là giải pháp phù hợp với điều kiện tự nhiên, giúp gia tăng giá trị sản xuất trên cùng một diện tích đất.
Người dân Mường Phăng đẩy mạnh xen canh rau màu trên đất lúa một vụ Ông Trịnh Doãn Hoàng - Trưởng phòng Kinh tế xã Mường Phăng, cho biết: toàn xã có tới 50 bản, mỗi bản đều có diện tích đất lúa một vụ đáng kể. “Nếu để đất bỏ không trong vài tháng mùa khô là rất lãng phí. Vì vậy, việc đưa cây trồng ngắn ngày vào sản xuất không chỉ giúp tận dụng đất, mà còn tạo thêm nguồn thu nhập cho người dân”, ông Hoàng chia sẻ.
Tại bản Nà Ngám 1 và Nà Ngám 2, nơi sinh sống của hơn 180 hộ đồng bào dân tộc Thái, việc canh tác trước đây chủ yếu phụ thuộc vào một vụ lúa trong năm. Sau khi thu hoạch, phần lớn diện tích ruộng bị bỏ trống do thiếu nước.
Ông Lù Văn Nọi, người dân bản Nà Ngám 2, cho biết: “Trước đây, sau khi gặt lúa xong là để đất không. Một số hộ cũng thử trồng rau nhưng chỉ nhỏ lẻ, chủ yếu để ăn, hiệu quả kinh tế không cao”.
Bước ngoặt đến khi xã triển khai mô hình liên kết sản xuất với Hợp tác xã (HTX). Từ đầu năm, người dân được hướng dẫn trồng các loại cây ngắn ngày như ớt, dưa chuột trên diện tích gần 10 ha đất lúa một vụ.
Điểm khác biệt của mô hình này là sản xuất theo hướng liên kết, thay vì manh mún như trước. HTX không chỉ cung ứng giống, vật tư mà còn hướng dẫn kỹ thuật chăm sóc theo hướng hữu cơ và cam kết bao tiêu sản phẩm.
Liên kết sản xuất - chìa khóa thành công
Theo ông Quàng Văn Tài, Bí thư chi bộ bản Nà Ngám 1, ban đầu người dân còn e ngại vì chưa quen với phương thức sản xuất mới. Tuy nhiên, khi được cam kết hỗ trợ toàn diện, từ kỹ thuật đến đầu ra sản phẩm, bà con đã mạnh dạn tham gia.
“HTX thu mua ớt với giá 6.000 đồng/kg, dưa chuột 8.000 đồng/kg nên người dân yên tâm sản xuất. Hiện cây trồng phát triển tốt, dự kiến khoảng 2 tháng nữa sẽ thu hoạch vụ đầu tiên. Nếu hiệu quả, chúng tôi sẽ tiếp tục mở rộng diện tích”, ông Tài cho biết.
Mô hình không chỉ giúp người dân tận dụng đất, mà còn từng bước thay đổi tư duy sản xuất, chuyển từ tự cung tự cấp sang sản xuất hàng hóa, gắn với thị trường.
Xã Mường Phăng hướng tới phát triển nông nghiệp bền vữngThực tế cho thấy, việc xen canh cây trồng ngắn ngày trên đất lúa một vụ, không phải là mô hình mới. Tuy nhiên, để phát triển bền vững, cần có sự vào cuộc đồng bộ của chính quyền, doanh nghiệp và người dân.
Tại Mường Phăng, mô hình được triển khai bài bản, có sự liên kết chặt chẽ giữa các bên đã bước đầu mang lại hiệu quả tích cực. Không chỉ nâng cao giá trị sử dụng đất, mô hình còn góp phần tạo việc làm, tăng thu nhập, cải thiện đời sống cho người dân vùng cao.
Trong bối cảnh biến đổi khí hậu và áp lực phát triển nông nghiệp bền vững, việc tận dụng quỹ đất thông qua xen canh, gối vụ được xem là hướng đi phù hợp. Nếu tiếp tục được nhân rộng, đây sẽ là giải pháp quan trọng giúp các địa phương vùng cao phát triển kinh tế nông nghiệp theo hướng hiệu quả, ổn định và lâu dài.
