Hội Đua bò Bảy Núi là một sự kiện thể thao - văn hóa độc đáo, quy mô cấp tỉnh, đã được công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia. (Trong ảnh: Các đôi bò diễu hành vòng quanh sân trước khi tranh tài tại Hội Đua bò Bảy Núi tranh Cúp Truyền hình An Giang lần thứ 30, năm 2025)Dấu ấn từ một di sản
Không ai nhớ rõ đua bò có từ lúc nào, các bậc cao niên đồng bào dân tộc Khmer chỉ biết rằng ngày xưa gọi là đi bo bò và về sau gọi là đua.
Hòa thượng Chau Sơn, thành viên Ban Trị sự GHPGVN tỉnh An Giang, trụ trì Chùa Tà Pạ, chia sẻ: Hội đua bò thể hiện bản sắc văn hóa độc đáo của đồng bào Khmer vùng Bảy Núi. Hội diễn ra vào lúc nông nhàn, gắn với ngôi chùa và truyền thống Phật giáo Nam Tông, đặc biệt gắn với lễ Sene Dolta (cúng ông bà), một hình thức sinh hoạt văn hóa nông nghiệp truyền thống, mang tính gắn kết cộng đồng rất cao.
Hội Đua bò Bảy Núi thể hiện nét đẹp văn hóa truyền thống đậm chất nhân văn của đồng bào dân tộc Khmer Nam Bộ nói chung và vùng Bảy Núi nói riêng. Theo Hòa thượng Chau Sơn, thời điểm diễn ra hội đua trùng khớp với dịp xuống giống vụ lúa thu đông cho nên đồng bào Khmer thường mang bò đến cày bừa cho thửa ruộng của chùa trong phum, sóc, gọi là bừa công quả. Cày bừa xong, đồng bào tự thúc bò bừa đua xem đôi bò nào nhanh khỏe.
"Các sư sãi khi đó thấy bà con đua bò như vậy thì đứng ra tổ chức, treo thưởng đôi bò nào cày giỏi, chạy nhanh sẽ hưởng phần thắng là những sợi dây nài khớp bạc hoặc những vòng lục lạc. Dần dà, việc tổ chức bừa đua được mở rộng quy mô, trở thành ngày hội của đồng bào dân tộc Khmer trong dịp lễ Sene Dolta”, Hòa thượng Chau Sơn cho hay.
Bò đua giá rất cao, phải tuyển chọn rất kỹ. Trước cuộc đua hai tháng, các đôi bò sẽ được đưa đi tập dượt. Công chăm sóc bò cũng rất cực như giăng mùng cho bò ngủ để tránh muỗi; cho bò ăn trứng gà để tăng sức lực; cho ăn cỏ non bổ dưỡng, không cho ăn rơm khô vì bò sẽ béo, chạy chậm...
Ông Chau Khon Ngụ tại xã Ba Chúc, tỉnh An Giang
Là chủ đôi bò số 09, giành chiến thắng trong Hội Đua bò Bảy Núi ở An Giang năm 2025, ông Chau Khon (ngụ tại xã Ba Chúc, tỉnh An Giang) không giấu nổi niềm vui, bởi giải thưởng không chỉ là niềm vui cá nhân, mà còn là niềm tự hào của phum, sóc.
“Đua bò tuy không đặt nặng chuyện thắng thua, nhưng nếu đoạt giải, đó là niềm tự hào. Việc tham gia đua là để góp phần giữ gìn, trao truyền nét đẹp văn hóa của dân tộc. Phần thưởng có được còn gắn với niềm tin về một vụ mùa bội thu của bà con trong phum, sóc. Bởi vậy, các chủ bò ngày càng quan tâm chăm sóc đôi bò quý của mình”, ông Chau Khon tâm sự.
Nỗ lực giữ lại nét đẹp của đồng bào
Trao đổi với báo chí, ông Lê Trung Hồ, Phó Chủ tịch UBND tỉnh An Giang, cho biết, từ năm 1989, UBND xã Ô Lâm, huyện Tri Tôn khi đó đã lần đầu tiên đứng ra tổ chức đua bò. Năm 1992, được tổ chức định kỳ mỗi năm một lần vào khoảng thời gian thường vào cuối tháng 8, đầu tháng 9 âm lịch, luân phiên ở hai địa điểm: ruộng chùa Tà Miệt (xã Lương Phi, huyện Tri Tôn) và ruộng chùa Thơ Mít (xã Vĩnh Trung, thị xã Tịnh Biên).
Những hình ảnh đẹp tại Hội Đua bò Bảy Núi tranh Cúp Truyền hình An Giang lần thứ 30, năm 2025Theo ông Lê Trung Hồ, huyện Tri Tôn và thị xã Tịnh Biên (nay là xã Tri Tôn và phường Tịnh Biên - sau sáp nhập) với đặc điểm riêng của vùng đất chân ruộng (tức là dưới lớp nước là lớp bùn mỏng có lớp cát nên khi bò chạy trên đó không lún - PV), giúp bò chạy nhanh, cây bừa và người điều khiển lướt trên mặt bùn. Vì thế, vùng này tổ chức đua bò hấp dẫn nhất…
Năm 2004, UBND tỉnh An Giang đã nâng cấp hội đua bò thành lễ hội văn hóa truyền thống của tỉnh, quy mô tổ chức lớn hơn và mở rộng cho các huyện khác trong tỉnh tham gia. Đến năm 2016, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã ban hành quyết định đưa “Hội Đua bò Bảy Núi-An Giang” vào danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.
Các đôi bò tham gia hội đua phải lựa chọn kỹ và được chủ nuôi chăm sóc đặc biệt để có thể trạng tốt nhất“Vào ngày hội, hàng chục nghìn khách du lịch và nhân dân đủ các thành phần, lứa tuổi từ các nơi đến xem đua bò. Ai cũng tranh thủ đi sớm để chọn góc xem tốt, mang theo đồ ăn thức uống sẵn vì hội đua kéo dài từ sáng cho đến chiều mới kết thúc. Hàng trăm phóng viên trong nước và quốc tế cũng đến tham dự sự kiện độc đáo này. Đây cũng là dịp để quảng bá hình ảnh, con người, quê hương An Giang đến với Nhân dân trong và ngoài nước”, ông Lê Trung Hồ nhấn mạnh.
Hội Đua bò Bảy Núi ngày càng thu hút được sự quan tâm của Nhân dân trong và ngoài nướcĐược biết, tỉnh An Giang đã phê duyệt và thực hiện đề án “Bảo tồn và phát huy Hội Đua bò Bảy Núi, tỉnh An Giang” từ năm 2020. Theo đó, việc lưu giữ vẻ đẹp của hội đua cũng là một cách để tỉnh phát triển đồng bộ giữa kinh tế và văn hóa địa phương, đẩy mạnh tuyên truyền, giáo dục nhằm nâng cao nhận thức của toàn xã hội trong bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa.
Đồng thời, thực hiện đề án còn nằm trong lộ trình nâng Hội Đua bò Bảy Núi An Giang thành Hội đua bò của đồng bào Khmer vùng đồng bằng sông Cửu Long, tiến tới Hội đua bò quốc tế tại An Giang.
