Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27
  •  

Kpan-chiếc ghế quyền lực của người Ê-đê

Nguyệt Anh (T/h) - 15:04, 09/07/2021

Kpan là tên gọi một loại ghế dài của người Ê-đê, làm bằng thân cây gỗ, đặt trong nhà dài, làm chỗ ngồi của đội cồng chiêng trong các dịp lễ hội. Người Ê-đê coi Kpan là chiếc ghế quyền lực, vì chỉ người giàu có ngôi nhà rất dài mới có ghế Kpan. Và khi cùng ngồi trên ghế Kpan, mọi hận thù, khoảng cách về địa vị sẽ được xóa đi, chỉ có tình cảm chân thành đọng lại.

 Đồng bào Ê Đê quan niệm ghế Kpan là vật thiêng nên từ quá trình lấy gỗ, đẽo gỗ, rước gỗ về nhà đều phải thực hiện các nghi lễ cúng Kpan
Đồng bào Ê Đê quan niệm ghế Kpan là vật thiêng nên từ quá trình lấy gỗ, đẽo ghế, rước Kpan vào nhà đều phải thực hiện các nghi lễ cúng Kpan

ghế Kpan được coi là ghế thiêng nên từ quá trình lấy gỗ, làm ghế đều gắn với những nghi lễ cúng thần. Trước khi chặt cây lấy gỗ, thầy cúng phải thực hiện các nghi thức cúng xin phép thần được chặt cây làm Kpan. Sau khi chặt xong cây gỗ, 7 người thợ đã được chọn dùng rìu đẽo cây thành Kpan có hình chiếc thuyền với những đường nét khỏe khoắn. Khi Kpan hoàn thành, lễ rước Kpan sẽ tổ chức giống như nghi thức đón một thành viên mới gia nhập vào gia đình. Gia chủ phải chuẩn bị các loại chăn, váy áo thổ cẩm, khố để phủ lên Kpan, đón thành viên mới vào gia đình.

Đồng bào Ê Đê làm lễ rước Kpan vào nhà
Đồng bào Ê Đê làm lễ rước Kpan vào nhà

Bắt đầu lễ rước, những người anh em họ hàng của chủ nhà sẽ đứng thành hai hàng dọc vỗ tay vui mừng đón Kpan về nhà. Khi đầu Kpan chạm đến chân cầu thang, thầy cúng sẽ bước ra với cây giáo trên tay, làm nghi thức cắm cây giáo lên đầu Kpan với ý nghĩa xua đuổi tà ma, đuổi các thần ác ra khỏi Kpan để không hại chủ nhà. Sau đó Kpan được đem lên nhà sàn, đặt vào gian khách, dọc theo bức vách phía Tây nhà. Lúc này, thầy cúng mới dắt tay chủ nhà bước lên bước xuống Kpan 3 lần để "thuần hóa" ghế thiêng với ý nghĩa từ nay chủ nhà sẽ là chủ nhân mới của Kpan. Sau đó những người khác mới được ngồi lên Kpan. Cùng lúc đó, tiếng chiêng nổi lên, thầy cúng làm lễ khấn báo thần linh rằng Kpan đã có chủ.

Những người có uy tín mới được ngồi lên Kpan.
Những người có uy tín mới được ngồi lên Kpan.

Kết thúc phần cúng cho Kpan, chủ nhà sẽ làm thịt một con gà trắng, buộc ché rượu cần để cúng cảm tạ thần cây đã trồng, chăm sóc cây lớn lên, cho phép gia chủ được sử dụng thân gỗ tốt. Khi thầy cúng khấn xong, cũng là lúc các mâm cỗ và những ché rượu cần được dọn ra. Thầy cúng mời vợ chồng chủ nhà uống rượu khai ché, mời dân làng cùng chung vui múa hát.

Mỗi chiếc Kpan dài từ 5 m trở lên. Những gia đình có điều kiện có thể làm Kpan dài cả chục mét.
Mỗi chiếc Kpan dài từ 5 m trở lên. Những gia đình có điều kiện có thể làm Kpan dài cả chục mét.
Ý kiến độc giả
Mã bảo mật
Tin cùng chuyên mục
Vẻ đẹp hoang sơ dưới chân núi Am Thông

Vẻ đẹp hoang sơ dưới chân núi Am Thông

Ẩn mình dưới dãy núi Am Thông sừng sững, thắng cảnh Bằng Am thuộc xã Hà Nha, thành phố Đà Nẵng từ lâu được biết đến như một vùng đất nguyên sơ, nơi thiên nhiên, văn hoá và tâm linh giao hòa trong một không gian yên bình hiếm có. Không ồn ào như các điểm du lịch nổi tiếng khác, Bằng Am giữ cho mình nét rất riêng, trở thành điểm đến lý tưởng cho những ai muốn tìm sự thư thái vào dịp cuối tuần, ngày lễ hay mỗi mùa Xuân về.
Tin nổi bật trang chủ
“Điểm tựa” của đồng bào Gié Triêng ở vùng cao Đà Nẵng

“Điểm tựa” của đồng bào Gié Triêng ở vùng cao Đà Nẵng

Gương sáng giữa cộng đồng - T.Nhân – H.Trường - 5 giờ trước
Ở những bản làng vùng cao Đà Nẵng, lực lượng Người có uy tín vẫn ngày ngày góp sức giữ gìn an ninh trật tự, tuyên truyền chủ trương, chính sách và vận động bà con phát triển kinh tế. Bằng sự tận tụy, trách nhiệm và cách làm gần gũi, họ đã trở thành những “điểm tựa” vững chắc cho đồng bào.
Vẻ đẹp hoang sơ dưới chân núi Am Thông

Vẻ đẹp hoang sơ dưới chân núi Am Thông

Sắc màu 54 - Hồng Phúc - Văn Sơn - 5 giờ trước
Ẩn mình dưới dãy núi Am Thông sừng sững, thắng cảnh Bằng Am thuộc xã Hà Nha, thành phố Đà Nẵng từ lâu được biết đến như một vùng đất nguyên sơ, nơi thiên nhiên, văn hoá và tâm linh giao hòa trong một không gian yên bình hiếm có. Không ồn ào như các điểm du lịch nổi tiếng khác, Bằng Am giữ cho mình nét rất riêng, trở thành điểm đến lý tưởng cho những ai muốn tìm sự thư thái vào dịp cuối tuần, ngày lễ hay mỗi mùa Xuân về.
Giữ gìn bản sắc văn hóa từ việc dạy tiếng Ê Đê trong trường học

Giữ gìn bản sắc văn hóa từ việc dạy tiếng Ê Đê trong trường học

Giáo dục - Hoàng Thùy - 13:56, 03/01/2026
Khi nhiều giá trị văn hóa truyền thống đứng trước nguy cơ mai một, việc kiên trì dạy tiếng Ê Đê tại các trường tiểu học ở xã Cư Jút, tỉnh Lâm Đồng đã góp phần không nhỏ vào công tác bảo tồn ngôn ngữ và văn hóa dân tộc. Không chỉ giúp học sinh dễ dàng tiếp cận chương trình học, các tiết học tiếng Ê Đê còn nuôi dưỡng niềm tự hào, ý thức giữ gìn tiếng mẹ đẻ cho thế hệ trẻ Ê Đê.
Những câu chuyện tình đẹp xuyên biên giới

Những câu chuyện tình đẹp xuyên biên giới

Phóng sự - Ngọc Thu - 13:48, 03/01/2026
Đó là câu chuyện của những chàng trai, cô gái giữa miền biên ải của hai nước Việt Nam - Campuchia đã và đang nên duyên vợ chồng. Dù có cách trở bao nhiêu, những trái tim đồng điệu vẫn đến bên nhau hòa cùng nhịp đập, viết nên những câu chuyện tình đẹp xuyên biên giới và càng thắt chặt hơn nữa tình đoàn kết giữa Nhân dân hai nước Việt Nam - Campuchia.
“Điểm tựa” vững vàng của Nhân dân!

“Điểm tựa” vững vàng của Nhân dân!

Sự kiện - Bình luận - Mạnh Hà - 07:30, 03/01/2026
Luôn xông pha giữa gian nguy để bảo vệ cuộc sống của Nhân dân, luôn đặt sinh mạng mình sau sinh mạng của Nhân dân; sẻ chia từng gói mỳ, phong lương khô cuối cùng cho người dân… Bằng hành động dũng cảm, sự hy sinh thầm lặng và tấm lòng tận tụy với Nhân dân, những người lính Quân đội nhân dân Việt Nam đã và đang “thắp lên niềm tin” và là "điểm tựa" vững vàng trong lòng dân. Họ đã chứng minh rằng, bất cứ nơi nào Nhân dân cần, nơi đó luôn có bóng dáng của người lính bộ đội Cụ Hồ.
Kon Chênh - Thức giấc từ du lịch cộng đồng

Kon Chênh - Thức giấc từ du lịch cộng đồng

Kon Chênh - ngôi làng hoang sơ giữa đại ngàn Măng Đen, tỉnh Quảng Ngãi, là nơi định cư của hơn 110 hộ dân, với hơn 360 nhân khẩu là đồng bào Xơ Đăng - nhánh Mơ Nâm. Với cảnh sắc thiên nhiên hùng vỹ, văn hóa độc đáo, năm 2022, một số hộ trong làng như A Nấc, Y Tuấn đã tiên phong đầu tư làm du lịch cộng đồng.
Các chương trình mục tiêu quốc gia: Tạo cho vùng đồng bào DTTS ấm no, hạnh phúc

Các chương trình mục tiêu quốc gia: Tạo cho vùng đồng bào DTTS ấm no, hạnh phúc

Dân tộc - Tôn giáo - Tào Đạt - 16:35, 02/01/2026
Những năm qua, các chương trình mục tiêu quốc gia được triển khai đồng bộ đã tạo chuyển biến rõ nét ở vùng đồng bào DTTS. Diện mạo nông thôn đổi thay, đời sống người dân được nâng lên, thể hiện rõ tại xã Giồng Riềng và Cù Lao Giêng, tỉnh An Giang.
Gia Lai đầu tư 125 tỷ đồng mở đường lên tháp Chăm cao nhất nước

Gia Lai đầu tư 125 tỷ đồng mở đường lên tháp Chăm cao nhất nước

Tìm trong di sản - T.Nhân - 14:05, 02/01/2026
UBND tỉnh Gia Lai vừa phê duyệt chủ trương đầu tư dự án xây dựng tuyến đường lên khu di tích tháp Hòn Chuông, nằm trên dãy núi Bà. Dự án nhằm hoàn thiện hạ tầng giao thông, từng bước khai thác và phát huy giá trị lịch sử - văn hóa đặc biệt của di tích Champa độc đáo này.
Sập bờ kè tại Đắk Lắk làm 4 người tử vong

Sập bờ kè tại Đắk Lắk làm 4 người tử vong

Pháp luật - T.Nhân - 14:01, 02/01/2026
Ngày 2/1/2026, tại thôn Lạc Mỹ, xã Sơn Thành (Đắk Lắk), xảy ra vụ sập bờ kè khiến 4 người bị bê tông vùi lấp, tử vong.
Thủ tướng Chính phủ chỉ đạo nỗ lực hoàn thành “Chiến dịch Quang Trung”

Thủ tướng Chính phủ chỉ đạo nỗ lực hoàn thành “Chiến dịch Quang Trung”

Thời sự - ANh Trúc - 11:55, 02/01/2026
Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính vừa ký ban hành Công điện số 01/CĐ-TTg về nỗ lực hoàn thành "Chiến dịch Quang Trung".
Công an xã Phát Diệm giúp dân nhận lại 700 triệu đồng

Công an xã Phát Diệm giúp dân nhận lại 700 triệu đồng

Pháp luật - Quỳnh Trâm - 09:55, 02/01/2026
Công an tỉnh Ninh Bình cho biết, Công an xã Phát Diệm vừa kịp thời hỗ trợ một người dân nhận lại số tiền 700 triệu đồng do chuyển khoản nhầm trong quá trình giao dịch ngân hàng.