Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27
  •  

Kpan-chiếc ghế quyền lực của người Ê-đê

Nguyệt Anh (T/h) - 15:04, 09/07/2021

Kpan là tên gọi một loại ghế dài của người Ê-đê, làm bằng thân cây gỗ, đặt trong nhà dài, làm chỗ ngồi của đội cồng chiêng trong các dịp lễ hội. Người Ê-đê coi Kpan là chiếc ghế quyền lực, vì chỉ người giàu có ngôi nhà rất dài mới có ghế Kpan. Và khi cùng ngồi trên ghế Kpan, mọi hận thù, khoảng cách về địa vị sẽ được xóa đi, chỉ có tình cảm chân thành đọng lại.

 Đồng bào Ê Đê quan niệm ghế Kpan là vật thiêng nên từ quá trình lấy gỗ, đẽo gỗ, rước gỗ về nhà đều phải thực hiện các nghi lễ cúng Kpan
Đồng bào Ê Đê quan niệm ghế Kpan là vật thiêng nên từ quá trình lấy gỗ, đẽo ghế, rước Kpan vào nhà đều phải thực hiện các nghi lễ cúng Kpan

ghế Kpan được coi là ghế thiêng nên từ quá trình lấy gỗ, làm ghế đều gắn với những nghi lễ cúng thần. Trước khi chặt cây lấy gỗ, thầy cúng phải thực hiện các nghi thức cúng xin phép thần được chặt cây làm Kpan. Sau khi chặt xong cây gỗ, 7 người thợ đã được chọn dùng rìu đẽo cây thành Kpan có hình chiếc thuyền với những đường nét khỏe khoắn. Khi Kpan hoàn thành, lễ rước Kpan sẽ tổ chức giống như nghi thức đón một thành viên mới gia nhập vào gia đình. Gia chủ phải chuẩn bị các loại chăn, váy áo thổ cẩm, khố để phủ lên Kpan, đón thành viên mới vào gia đình.

Đồng bào Ê Đê làm lễ rước Kpan vào nhà
Đồng bào Ê Đê làm lễ rước Kpan vào nhà

Bắt đầu lễ rước, những người anh em họ hàng của chủ nhà sẽ đứng thành hai hàng dọc vỗ tay vui mừng đón Kpan về nhà. Khi đầu Kpan chạm đến chân cầu thang, thầy cúng sẽ bước ra với cây giáo trên tay, làm nghi thức cắm cây giáo lên đầu Kpan với ý nghĩa xua đuổi tà ma, đuổi các thần ác ra khỏi Kpan để không hại chủ nhà. Sau đó Kpan được đem lên nhà sàn, đặt vào gian khách, dọc theo bức vách phía Tây nhà. Lúc này, thầy cúng mới dắt tay chủ nhà bước lên bước xuống Kpan 3 lần để "thuần hóa" ghế thiêng với ý nghĩa từ nay chủ nhà sẽ là chủ nhân mới của Kpan. Sau đó những người khác mới được ngồi lên Kpan. Cùng lúc đó, tiếng chiêng nổi lên, thầy cúng làm lễ khấn báo thần linh rằng Kpan đã có chủ.

Những người có uy tín mới được ngồi lên Kpan.
Những người có uy tín mới được ngồi lên Kpan.

Kết thúc phần cúng cho Kpan, chủ nhà sẽ làm thịt một con gà trắng, buộc ché rượu cần để cúng cảm tạ thần cây đã trồng, chăm sóc cây lớn lên, cho phép gia chủ được sử dụng thân gỗ tốt. Khi thầy cúng khấn xong, cũng là lúc các mâm cỗ và những ché rượu cần được dọn ra. Thầy cúng mời vợ chồng chủ nhà uống rượu khai ché, mời dân làng cùng chung vui múa hát.

Mỗi chiếc Kpan dài từ 5 m trở lên. Những gia đình có điều kiện có thể làm Kpan dài cả chục mét.
Mỗi chiếc Kpan dài từ 5 m trở lên. Những gia đình có điều kiện có thể làm Kpan dài cả chục mét.
Ý kiến độc giả
Mã bảo mật
Tin cùng chuyên mục
Họa sĩ Lý Khắc Nhu và những món quà văn hóa vô giá gửi tặng lại vùng đất Tây Nguyên

Họa sĩ Lý Khắc Nhu và những món quà văn hóa vô giá gửi tặng lại vùng đất Tây Nguyên

Hơn 30 năm rong ruổi khắp mọi miền Tổ quốc, họa sĩ, Nghệ nhân Ưu tú Lý Khắc Nhu không chỉ tạo ra những bức tranh thủy mặc tuyệt phẩm, mà còn lặng lẽ gìn giữ hàng chục pho tượng gỗ, cổ vật và ký ức văn hóa của vùng đất Tây Nguyên. Ở tuổi 83, người nghệ sĩ gốc Hoa ấy đã quyết định trao “gia tài” tượng gỗ về với cộng đồng Tây Nguyên.
Tin nổi bật trang chủ
Người "cõng nhà" xuống núi đưa bản nghèo người Dao trở thành bản nông thôn mới đầu tiên

Người "cõng nhà" xuống núi đưa bản nghèo người Dao trở thành bản nông thôn mới đầu tiên

Từ quyết định “cõng nhà" xuống núi cách đây gần 30 năm, ông Triệu Văn Lĩu, Bí thư Chi bộ, Trưởng bản Hạ Sơn, xã Pù Nhi, tỉnh Thanh Hóa đã mở lối đưa người dân thoát nghèo, từng bước thay đổi cuộc sống. Từ vài hộ tiên phong, một bản làng mới dần hình thành, vươn lên trở thành điểm sáng trong xây dựng nông thôn mới ở vùng biên.
Ông Lê Minh Hưng giữ chức Thủ tướng Chính phủ

Ông Lê Minh Hưng giữ chức Thủ tướng Chính phủ

Thời sự - Trần Thường - Phạm Hải - 38 phút trước
Chiều nay (7/4), Quốc hội đã biểu quyết thông qua Nghị quyết bầu Ủy viên Bộ Chính trị, Trưởng Ban Tổ chức Trung ương Lê Minh Hưng giữ chức Thủ tướng Chính phủ nhiệm kỳ 2026-2031.
Họa sĩ Lý Khắc Nhu và những món quà văn hóa vô giá gửi tặng lại vùng đất Tây Nguyên

Họa sĩ Lý Khắc Nhu và những món quà văn hóa vô giá gửi tặng lại vùng đất Tây Nguyên

Sắc màu 54 - Lê Hường - 1 giờ trước
Hơn 30 năm rong ruổi khắp mọi miền Tổ quốc, họa sĩ, Nghệ nhân Ưu tú Lý Khắc Nhu không chỉ tạo ra những bức tranh thủy mặc tuyệt phẩm, mà còn lặng lẽ gìn giữ hàng chục pho tượng gỗ, cổ vật và ký ức văn hóa của vùng đất Tây Nguyên. Ở tuổi 83, người nghệ sĩ gốc Hoa ấy đã quyết định trao “gia tài” tượng gỗ về với cộng đồng Tây Nguyên.
Khai thác

Khai thác "sức hút" từ phát triển dược liệu gắn với du lịch nghỉ dưỡng, chăm sóc sức khỏe

Kinh tế - Việt Hà - 2 giờ trước
Kết hợp trồng cây dược liệu với du lịch nghỉ dưỡng và chăm sóc sức khỏe đang được hình thành ở nhiều địa phương. Đây không chỉ là cơ hội phát triển kinh tế mà còn là con đường gìn giữ và phát huy giá trị văn hóa bản địa một cách bền vững, đặc biệt là với vùng đồng bào dân tộc thiểu số.
Thế hệ trẻ người DTTS với ngoại giao văn hóa: Cầu nối đến sàn diễn triệu đô và những bước nhảy hiện đại (Bài 2)

Thế hệ trẻ người DTTS với ngoại giao văn hóa: Cầu nối đến sàn diễn triệu đô và những bước nhảy hiện đại (Bài 2)

Phóng sự - Tuấn Ninh - 2 giờ trước
Giữa ánh đèn laser rực rỡ của những concert quốc tế và nhịp bass dồn dập của các sân khấu Hiphop, sinh viên ngoại giao người DTTS đang khẳng định một bản sắc rất khác. Với họ, nghệ thuật không chỉ là đam mê, mà là một loại "ngôn ngữ ngoại giao" đặc biệt để kết nối bản sắc dân tộc với dòng chảy giải trí toàn cầu.
Đồng bào Xơ Đăng tái thiết cuộc sống trên vùng đất lở Trà Tân

Đồng bào Xơ Đăng tái thiết cuộc sống trên vùng đất lở Trà Tân

Xã hội - T.Nhân - H.Trường - 2 giờ trước
Sau đợt thiên tai, lũ lụt hồi cuối năm 2025, với sự nỗ lực vào cuộc của cấp ủy Đảng, chính quyền địa phương, các tổ chức, cá nhân, các nhà hảo tâm, hàng chục hộ đồng bào Xơ Đăng xã miền núi Trà Tân, TP. Đà Nẵng bị ảnh hưởng bởi thiên tai đang tiếp tục bám đất, giữ làng và đi qua giông bão để tái thiết cuộc sống.
Cây cầu nối nhịp đôi bờ sông Đăk Pxi

Cây cầu nối nhịp đôi bờ sông Đăk Pxi

Trước đây, việc đi lại của đồng bào Xơ Đăng ở thôn Krong Đuân, xã Đăk Pxi, tỉnh Quảng Ngãi sinh sống dọc hai bên bờ sông Đăk Pxi gặp rất nhiều khó khăn. Cây cầu treo cũ kỹ, xuống cấp theo thời gian là con đường duy nhất để người dân qua lại. Mỗi khi mùa mưa đến, nước chảy xiết khiến việc di chuyển trở nên vô cùng nguy hiểm, thậm chí có thời điểm giao thông bị chia cắt hoàn toàn.
Du lịch gần lên ngôi dịp 30/4: Quảng Ninh – Hải Phòng dẫn dắt xu hướng trải nghiệm tiết kiệm nhưng trọn vẹn

Du lịch gần lên ngôi dịp 30/4: Quảng Ninh – Hải Phòng dẫn dắt xu hướng trải nghiệm tiết kiệm nhưng trọn vẹn

Du lịch - Việt Hà - 2 giờ trước
Dịp nghỉ lễ 30/4 – 1/5 năm nay, hai điểm đến phía Bắc là Quảng Ninh và Hải Phòng được dự báo sẽ dẫn đầu dòng dịch chuyển nhờ lợi thế khoảng cách, hạ tầng thuận tiện và hệ sinh thái du lịch đa dạng.
Bản Mây – nơi cộng đồng các dân tộc “sống cùng nhau”

Bản Mây – nơi cộng đồng các dân tộc “sống cùng nhau”

Sắc màu 54 - Việt Hà - 3 giờ trước
Nằm nép mình dưới chân núi Fansipan “nóc nhà Đông Dương”, Bản Mây (thuộc quần thể Sun World Fansipan Legend, Sa Pa) không chỉ là một điểm tham quan mà còn là không gian văn hóa đặc sắc của đồng bào dân tộc thiểu số.
Công tác dân tộc, tín ngưỡng, tôn giáo được triển khai đồng bộ, hiệu quả

Công tác dân tộc, tín ngưỡng, tôn giáo được triển khai đồng bộ, hiệu quả

Dân tộc - Tôn giáo - Thuý Hồng - 3 giờ trước
Ngay trong những tháng đầu năm 2026, công tác dân tộc, tín ngưỡng, tôn giáo được triển khai đồng bộ, hiệu quả, góp phần giữ vững ổn định chính trị - xã hội, nâng cao đời sống đồng bào, củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc. Đây chính là tiền đề, là động lực quan trọng để thúc đẩy phát triển vùng đồng bào dân tộc thiểu số và vùng tôn giáo.
Thế hệ trẻ người DTTS với ngoại giao văn hóa: Đưa bản sắc văn hóa dân tộc hòa nhịp cùng dòng chảy ngoại giao (Bài 1)

Thế hệ trẻ người DTTS với ngoại giao văn hóa: Đưa bản sắc văn hóa dân tộc hòa nhịp cùng dòng chảy ngoại giao (Bài 1)

Phóng sự - Tuấn Ninh - 3 giờ trước
Vượt qua những cung đường đèo dốc vắt ngang đại ngàn, có rất nhiều người con ưu tú của các dân tộc thiểu số (DTTS) đang hội tụ tại Học viện Ngoại giao, các bạn có chung mong muốn mở mang tri thức và thực hiện một sứ mệnh lớn lao: Dùng bản sắc văn hóa làm "mã định danh" để tự tin bước ra thế giới.
Tại sao niệm “A Di Đà Phật”?

Tại sao niệm “A Di Đà Phật”?

Tôn giáo - Tín ngưỡng - Hồng Phúc - 3 giờ trước
Nhiều người niệm “Nam mô A Di Đà Phật” mỗi ngày như một thói quen quen thuộc, nhưng không phải ai cũng hiểu trọn vẹn ý nghĩa sâu xa và giá trị tu tập mà câu niệm này mang lại.