Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27
  •  

Kpan-chiếc ghế quyền lực của người Ê-đê

Nguyệt Anh (T/h) - 15:04, 09/07/2021

Kpan là tên gọi một loại ghế dài của người Ê-đê, làm bằng thân cây gỗ, đặt trong nhà dài, làm chỗ ngồi của đội cồng chiêng trong các dịp lễ hội. Người Ê-đê coi Kpan là chiếc ghế quyền lực, vì chỉ người giàu có ngôi nhà rất dài mới có ghế Kpan. Và khi cùng ngồi trên ghế Kpan, mọi hận thù, khoảng cách về địa vị sẽ được xóa đi, chỉ có tình cảm chân thành đọng lại.

 Đồng bào Ê Đê quan niệm ghế Kpan là vật thiêng nên từ quá trình lấy gỗ, đẽo gỗ, rước gỗ về nhà đều phải thực hiện các nghi lễ cúng Kpan
Đồng bào Ê Đê quan niệm ghế Kpan là vật thiêng nên từ quá trình lấy gỗ, đẽo ghế, rước Kpan vào nhà đều phải thực hiện các nghi lễ cúng Kpan

ghế Kpan được coi là ghế thiêng nên từ quá trình lấy gỗ, làm ghế đều gắn với những nghi lễ cúng thần. Trước khi chặt cây lấy gỗ, thầy cúng phải thực hiện các nghi thức cúng xin phép thần được chặt cây làm Kpan. Sau khi chặt xong cây gỗ, 7 người thợ đã được chọn dùng rìu đẽo cây thành Kpan có hình chiếc thuyền với những đường nét khỏe khoắn. Khi Kpan hoàn thành, lễ rước Kpan sẽ tổ chức giống như nghi thức đón một thành viên mới gia nhập vào gia đình. Gia chủ phải chuẩn bị các loại chăn, váy áo thổ cẩm, khố để phủ lên Kpan, đón thành viên mới vào gia đình.

Đồng bào Ê Đê làm lễ rước Kpan vào nhà
Đồng bào Ê Đê làm lễ rước Kpan vào nhà

Bắt đầu lễ rước, những người anh em họ hàng của chủ nhà sẽ đứng thành hai hàng dọc vỗ tay vui mừng đón Kpan về nhà. Khi đầu Kpan chạm đến chân cầu thang, thầy cúng sẽ bước ra với cây giáo trên tay, làm nghi thức cắm cây giáo lên đầu Kpan với ý nghĩa xua đuổi tà ma, đuổi các thần ác ra khỏi Kpan để không hại chủ nhà. Sau đó Kpan được đem lên nhà sàn, đặt vào gian khách, dọc theo bức vách phía Tây nhà. Lúc này, thầy cúng mới dắt tay chủ nhà bước lên bước xuống Kpan 3 lần để "thuần hóa" ghế thiêng với ý nghĩa từ nay chủ nhà sẽ là chủ nhân mới của Kpan. Sau đó những người khác mới được ngồi lên Kpan. Cùng lúc đó, tiếng chiêng nổi lên, thầy cúng làm lễ khấn báo thần linh rằng Kpan đã có chủ.

Những người có uy tín mới được ngồi lên Kpan.
Những người có uy tín mới được ngồi lên Kpan.

Kết thúc phần cúng cho Kpan, chủ nhà sẽ làm thịt một con gà trắng, buộc ché rượu cần để cúng cảm tạ thần cây đã trồng, chăm sóc cây lớn lên, cho phép gia chủ được sử dụng thân gỗ tốt. Khi thầy cúng khấn xong, cũng là lúc các mâm cỗ và những ché rượu cần được dọn ra. Thầy cúng mời vợ chồng chủ nhà uống rượu khai ché, mời dân làng cùng chung vui múa hát.

Mỗi chiếc Kpan dài từ 5 m trở lên. Những gia đình có điều kiện có thể làm Kpan dài cả chục mét.
Mỗi chiếc Kpan dài từ 5 m trở lên. Những gia đình có điều kiện có thể làm Kpan dài cả chục mét.
Ý kiến độc giả
Mã bảo mật
Tin cùng chuyên mục
Gieo duyên chữ những ngày đầu Xuân

Gieo duyên chữ những ngày đầu Xuân

Giữa không khí rộn ràng của những ngày Tết cổ truyền, bên cạnh các hoạt động vui chơi, thưởng lãm văn hóa nghệ thuật, phong tục xin chữ đầu năm thu hút đông đảo người dân Đắk Lắk. Từng nét chữ thư pháp đang tiếp nối một phong tục đẹp, thấm đẫm giá trị văn hóa truyền thống dân tộc.
Tổng Bí thư Tô Lâm chứng kiến lễ ký các hợp đồng, thỏa thuận hợp tác của Việt Nam và Hoa Kỳ

Tổng Bí thư Tô Lâm chứng kiến lễ ký các hợp đồng, thỏa thuận hợp tác của Việt Nam và Hoa Kỳ

Thời sự - PV - 25 phút trước
Chiều tối 18/2 (giờ địa phương), tại Washington D.C., Hoa Kỳ, Tổng Bí thư Tô Lâm đã chứng kiến lễ ký và trao hợp đồng, thỏa thuận hợp tác trong các lĩnh vực trọng điểm như khoa học công nghệ, chuyển đổi số, hàng không, y tế.
Sắc Xuân rực rỡ tại các điểm du lịch tâm linh ở Quảng Ninh

Sắc Xuân rực rỡ tại các điểm du lịch tâm linh ở Quảng Ninh

Du lịch - Mỹ Dung - 2 giờ trước
Những ngày đầu năm Bính Ngọ 2026, các điểm du lịch tâm linh ở Quảng Ninh rộn ràng trong dòng người trẩy hội đông kín. Thời tiết thuận lợi càng khiến không khí du Xuân thêm sôi động, hàng vạn du khách và người dân nô nức chiêm bái, cầu mong một năm mới bình an, may mắn.

"Mùa gieo niềm tin" giữa đại ngàn

Công tác Dân tộc - Lê Hường - 2 giờ trước
Xuân Bính Ngọ 2026 mở ra “mùa gieo niềm tin” trên đại ngàn Tây Nguyên, khi những quyết sách mới cho giai đoạn 2026 - 2030 tiếp tục tạo động lực phát triển kinh tế - xã hội, nâng cao đời sống và gìn giữ bản sắc văn hóa của đồng bào các dân tộc.
Đừng để Tết

Đừng để Tết "ăn" mình!

Sự kiện - Bình luận - Hồng Phúc - 3 giờ trước
Trong tâm thức người Việt, "ăn Tết" là dịp để đền đáp một năm vất vả. Thế nhưng, giữa nhịp sống hối hả, chữ "ăn" ấy dường như đang bị biến tướng thành sự phô trương rườm rà. Đừng để Tết trở thành gánh nặng, hãy để nó là món quà!
Tết nơi đầu sóng của những ngôi nhà trên đảo Trần

Tết nơi đầu sóng của những ngôi nhà trên đảo Trần

Xã hội - Mỹ Dung - 17:05, 18/02/2026
Giữa mênh mông biển Đông Bắc, Tết trên đảo Trần không ồn ào nhưng đủ ấm cúng để người dân của hơn chục nóc nhà cùng cán bộ, chiến sĩ yên tâm bám đảo, giữ nhịp sống bình yên nơi tiền tiêu Tổ quốc.
Rực rỡ sắc Xuân Bính Ngọ: Những cung bậc cảm xúc trong đêm giao thừa

Rực rỡ sắc Xuân Bính Ngọ: Những cung bậc cảm xúc trong đêm giao thừa

Khi kim đồng hồ dần chuyển dịch về thời khắc giao thoa giữa năm cũ và năm mới, khắp mọi miền Tổ quốc lại bừng lên sức sống mãnh liệt của mùa Xuân Bính Ngọ 2026. Từ những bữa tiệc ánh sáng hiện đại tại các đô thị lớn đến sự hy sinh thầm lặng của các lực lượng chức năng nơi tuyến đầu, tất cả cùng dệt nên một bức tranh Tết an lành, rực rỡ và đong đầy yêu thương.
Gieo duyên chữ những ngày đầu Xuân

Gieo duyên chữ những ngày đầu Xuân

Sắc màu 54 - Lê Hường - 15:28, 18/02/2026
Giữa không khí rộn ràng của những ngày Tết cổ truyền, bên cạnh các hoạt động vui chơi, thưởng lãm văn hóa nghệ thuật, phong tục xin chữ đầu năm thu hút đông đảo người dân Đắk Lắk. Từng nét chữ thư pháp đang tiếp nối một phong tục đẹp, thấm đẫm giá trị văn hóa truyền thống dân tộc.
Chiêm ngưỡng cực phẩm rừng nguyên sinh mùa thay lá ở Măng Đen

Chiêm ngưỡng cực phẩm rừng nguyên sinh mùa thay lá ở Măng Đen

Sắc màu 54 - Ngọc Chí - 12:35, 18/02/2026
Khi hoa mai, hoa đào khoe sắc mừng Xuân thì cũng là lúc những cánh rừng nguyên sinh ở xã Măng Đen, tỉnh Quảng Ngãi vào mùa thay lá, đâm chồi nảy lộc và nở hoa. Đến với Măng Đen thời điểm này, du khách sẽ được chiêm ngưỡng vẻ đẹp nguyên sơ của đất trời khi vào Xuân.
Tết không “nghỉ” của công nhân mỏ

Tết không “nghỉ” của công nhân mỏ

Xã hội - Trọng Bảo - 12:28, 18/02/2026
Trong khi nhà nhà, người người vui Xuân, đón Tết thì nhiều nhà máy, xí nghiệp vẫn “đỏ lửa”. Hàng trăm công nhân vẫn miệt mài lao động, duy trì sản xuất góp phần thực hiện thắng lợi chỉ tiêu, kế hoạch năm 2026.
Xin chữ đầu năm Bính Ngọ 2026 thế nào cho đúng?

Xin chữ đầu năm Bính Ngọ 2026 thế nào cho đúng?

Sắc màu 54 - Minh Nhật - 12:15, 18/02/2026
Cứ mỗi dịp Tết đến, người dân Việt có tục lệ xin chữ vào ngày đầu năm mới. Vậy tục xin chữ đầu năm có ý nghĩa gì? Những chữ mang lại may mắn cho năm Bính Ngọ 2026 là gì?
Tổng Bí thư Tô Lâm lên đường tham dự cuộc họp khai mạc Hội đồng Hòa bình về Gaza tại Hoa Kỳ

Tổng Bí thư Tô Lâm lên đường tham dự cuộc họp khai mạc Hội đồng Hòa bình về Gaza tại Hoa Kỳ

Thời sự - PV - 10:16, 18/02/2026
Ngày 18/2, Tổng Bí thư Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam Tô Lâm đã rời Thủ đô Hà Nội lên đường tham dự cuộc họp khai mạc Hội đồng Hòa bình về Gaza tại Washington D.C., Hoa Kỳ từ ngày 18 đến 20/2, theo lời mời của Tổng thống Hợp chúng quốc Hoa Kỳ Donald Trump, Chủ tịch Sáng lập Hội đồng Hòa bình về Gaza.