Đặc điểm hình thái
Tếch là cây gỗ lớn, sống lâu năm, thân thẳng, cao 20 - 25m, đường kính trung bình 40 - 50 cm ở tuổi 40 - 50 năm, cây trưởng thành có thể tới 1m. Vỏ màu xám trắng, gốc có bạnh vè ở chiều cao gần sát đất. Cành non vuông, cạnh có phủ lớp lông màu rỉ sắt.
Lá đơn mọc đối, phiến lá rộng 15 - 20 cm, dài 20 - 25 cm, lá thường rụng vào mùa khô để lại cành nhánh trơ trụi.
Tếch ra hoa tháng 5 - 6, hoa tự hình viên truỳ, hoa màu trắng, quả chín vào tháng 12 đến tháng 1 năm sau. Quả hạch cứng, bên ngoài có vỏ lụa bao bọc. 1 kg quả có 1.500 - 2.000 hạt, là loại hạt trung bình.
Thời vụ trồng
Vụ Xuân tháng 3 - 4.
Vụ Thu tháng 7 - 8.
Chọn giống cây
Cây gỗ tếch có nhiều cách để nhân giống, nhưng phương pháp nhân giống hữu tính bằng hạt được áp dụng hiệu quả nhất. Khi sử dụng hạt của cây mẹ để trồng, cây con sẽ có được những tính trạng tốt từ cây mẹ. Hạt cây tếch được chọn để nhân giống đảm bảo chắc, khỏe, không bị sâu bệnh hại.
Kỹ thuật trồng và chăm sóc
Để cây phát triển tốt bà con cần chuẩn bị đất trồng giàu dinh dưỡng, tiến hành dọn sạch cỏ, xới xáo đất, bổ sung thêm phân bón hữu cơ, phân chuồng và vôi bột để bổ sung dinh dưỡng, loại sạch bệnh trước khi trồng 1 tháng.
Cần chú ý về mật độ trồng, nếu trồng làm cảnh với số lượng ít thì chúng ta nên trồng cách 2 cây ra. Nếu trồng để lấy gỗ thì nên trồng với mật độ 1.100 cây/ha. Kích thước lý tưởng nên là 4m x 4m.
Trước khi trồng 1 tháng, bà con tiến hành đào hố với kích thước 35x35x35 cm. Bón thêm phân bón NPK 15-15-15 với liều lượng 55 - 110gram trên 1 hố.
Sau thời gian gieo hạt, cây non đã đạt tiêu chuẩn và có thể đem đi trồng. Bà con đặt cây xuống hố đã chuẩn bị, giữ cho cây thẳng sau đó tiến hành vun đất xuống xung quanh gốc và nén chặt. Đảm bảo lấp đất cao hơn cổ rễ 3,5cm. Khi trồng xong hãy tưới nước cho cây.
Bên cạnh đó cần chăm sóc liên tục trong 3 năm đầu:
Năm thứ nhất: Sau khi trồng 1 tuần đến 10 ngày, nếu cây chết phải được trồng dặm ngay. Đồng thời, Bà con cũng nên làm cỏ vun gốc 1 tháng sau khi trồng.
Hàng năm định kỳ 6 tháng làm cỏ, bón phân, vun gốc một lần, lượng phân bón là 100 gram NPK/lần bón, kết hợp bón thêm phân bón (gồm phân chuồng, tro, trấu, rơm rạ, cỏ mục (2 tấn) trộn HCVS Saitama JP Bacteria (200kg) + Khumate (1kg). Sau 2 tuần dùng phân hữu cơ vi sinh đã ủ khoảng 1 tháng bón 1 kg/cây.
Bón phân trong 3 năm đầu. Thêm vào đó, bà con cũng nên sử dụng cơ giới để cày sạch cỏ giữa 2 hàng cây từ năm thứ nhất đến năm thứ 3, thực hiện 2 lần/năm.
Năm thứ hai: Chăm sóc hai lần như năm thứ nhất.
Năm thứ ba: Cũng chăm sóc hai lần như năm thứ hai.
Từ năm thứ 4: Mỗi năm chăm sóc 1 lần.
Phòng trừ sâu, bệnh hại
Đối với các loại sâu hại: Ong ăn lá, bướm phượng, xén tóc, bọ trĩ vân lưới, ngài... thì dùng các biện pháp bảo vệ các loài thiên địch, thu hái bằng túi tập trung và đốt đi, phun Dipterex 0,2%, DDVP 0,1% hoặc dùng các chế phẩm sinh học để loại trừ
Bệnh đốm than: Bệnh ảnh hưởng đến sinh trưởng của cây và mỹ quan. Để phòng trừ bệnh, phải cắt bỏ là bệnh và đem đốt. Trước khi bị bệnh phun Boocđô 1%, sau khi phát bệnh phun Daconil liên tục 2 - 3 lần trong 10 ngày.
Bệnh đốm xám: Thường gây ra ở mép lá và ngọn lá, lá khô nứt ra và rụng dần. Ban đêm, trên lá có các chấm nhỏ màu vàng, rồi lan rộng thành đóm màu nâu sẫm hoặc nâu, về sau thành màu trắng xám. Để phòng trừ, cần tăng cường quản lý, bón phân P, K, kịp thời cắt bỏ lá bệnh và đốt đi; phun thuốc phòng bệnh đốm xám bằng Topsin 0,1%.
Bệnh khô cành: Làm cho cành bị khô, lá rụng. Bệnh nặng có thể làm cho cây bị trụi lá, dễ gãy, gặp mưa bão cành gẫy hàng loạt. Cần tỉa thưa, bón phân hợp lý, phun Boocđô 1% đề phòng xâm nhiễm, phun hợp chất lưu huỳnh vôi 0,3 - 0,50Be, hoặc Zineb 0,2%.
Khai thác
Sau 12 - 15 năm trồng có thể thu hoạch được các cây gỗ tếch có đường kính trung bình khoảng 20cm, chiều cao khoảng 12m. Sau 15 năm với 1 ha thu được khoảng 1.000 cây có đường kính trung bình 26cm, chiều cao 13m, khối lượng ước đạt trên 340m3 gỗ/1 ha.
