Chúng tôi có dịp ghé thăm cánh đồng bát ngát thuộc huyện Hòn Đất, tỉnh Kiên Giang đúng dịp bà con nông dân đang tất bật thu hoạch lúa để kịp bán cho thương lái. Ghé thăm những “triệu phú nông dân”, ai cũng mừng vui khấp khởi, vì giá lúa đang ở mức cao.
Ngắm nhìn khung cảnh đẹp trên cánh đồng “cò bay thẳng cánh”, chắc khó ai có thể tưởng tượng được nơi đây thưở trước là một vùng trũng hẻo lánh, đất đai rất khó canh tác.
Nhớ lại quãng thời gian nỗ lực khai hoang, “trị phèn” trên vùng đất này, chú Ba Hùng, 68 tuổi, trú tại huyện Giang Thành, tỉnh Kiên Giang chia sẻ: Ngày trước, người dân vào vùng hoang này chỉ cần đóng 100.000 đồng/công đất cho Lâm trường 422 thì được khai hoang. Vậy mà, ít người mặn mà với nơi “khỉ ho” này.
“Gốc gác tôi ở bên TP. Hà Tiên. Hồi trước, tôi vô đây khai hoang được 3 lô (tương đương 60 công ruộng) đã chứng kiến lớp lớp nông dân đến mảnh đất phèn này bỏ đi. Những nông dân kinh nghiệm đầy mình ở miệt Vĩnh Long, Trà Vinh, Đồng Tháp, Tiền Giang lên đây khai hoang cũng bỏ chạy”, chú Ba Hùng nói.
Cùng gia đình vô lập nghiệp ở vùng đất phèn này hơn 30 năm trước, anh Hai Gôn, 58 tuổi, trú tại thị xã Tân Châu, tỉnh An Giang là người hiểu rõ nhất đổi thay của vùng đất này. Thưở ấy, anh cùng cha mình dong ghe từ quê lụa Tân Châu vào sâu trong cánh đồng phèn khai hoang. Ban đầu, gia đình Hai Gôn đăng ký khai hoang 1 lô đất (30 công), toàn cỏ mọc um tùm.
Rút kinh nghiệm từ người đi trước, gia đình anh Hai Gôn nghĩ ra cách “trị phèn” rất độc đáo. Trên mảnh đất của mình, Hai Gôn cho máy cày khơi mương ngang dọc xổ phèn, rồi mua phân lân về bón lót. Nhờ vậy, phèn hạ từ từ theo những con rãnh chảy ra kênh. Hai Gôn nói rằng, ngày trước những nông dân ở miệt Vĩnh Long qua cũng biết cách hạ phèn, nhưng trước khi canh tác, họ không sử dụng phân lân mà bón vôi. Tuy nhiên, trong quá trình gặp nắng, vôi sẽ bay hơi, nên “đuổi” phèn không hiệu quả.
“Là người đi khai hoang sau, canh tác có lợi thế hơn. Bởi, trên mảnh đất được khai hoang rửa phèn lần một, lần hai, rồi bỏ đi. Người sau đến khai hoang tiếp tục, lại bỏ đi… Cứ như vậy, đất được tháo phèn nhiều lần, người nào đến sau cùng, vô tình canh tác lúa thành công. Đất không phụ người, mần lúa trúng 30 giạ/công. Từ đó, nhà tôi duy trì bám đồng, bám ruộng cho tới bây giờ”, Hai Gôn bộc bạch.
Người nông dân tất bật vận chuyển thóc vừa thu hoạchĐất trả ơn người
Những mùa vàng trĩu hạt mang đến cho những người nông dân cuộc sống ấm no. Họ cũng ghi nhớ mãi công ơn của cố Thủ tướng Võ Văn Kiệt, nhà lãnh đạo có công hoạch định chiến lược đào kênh T5 dẫn nước từ con kênh huyền thoại Vĩnh Tế làm ngọt hóa các cánh đồng phèn từ Lạc Quới, huyện Tri Tôn đến các huyện lân cận thuộc tỉnh Kiên Giang. Con kênh dài 48km này là một trong những tuyến kênh chiến lược vừa dẫn nước ngọt tắm mát ruộng đồng, vừa thoát lũ ra Biển Tây nhanh chóng.
Tứ giác Long Xuyên nay đã trở thành một trong những vùng trọng điểm về sản xuất lương thực ở Đồng bằng sông Cửu Long với diện tích 125.000ha có thể trồng 2 - 3 vụ lúa/năm, năng suất ước đạt từ 7 - 8 tấn/ha, sản lượng hơn 4 triệu tấn lúa/năm, chiếm khoảng 25% sản lượng của cả vùng.
Ông Lương Sáu, ngụ ở huyện Tri Tôn, tỉnh An Giang nhớ lại, trước năm 1997, Tứ giác Long Xuyên là vùng đất trũng, bị nhiễm phèn nặng, nhiễm mặn cao. Với 6 tháng đồng khô cỏ cháy, 6 tháng nước ngập trắng đồng, một năm bà con chỉ sản xuất được một vụ mùa nên đời sống rất khó khăn.
“Ngày trước, nhà cửa thưa thớt, khoảng 1km mới có một lán trại. Nước không có uống phải đợi trời mưa. Mùa khô, tôi chạy ghe lên tận đầu kênh Vĩnh Tế múc nước về sử dụng. Đêm xuống, muỗi kêu như sáo thổi, buồn hắt hiu. Lúc đó, ở đây làm gì có cửa hàng phân bón, thuốc bảo vệ thực vật, tôi phải chạy ghe về tận chợ Tân Châu mua vô canh tác lúa. Mùa nước nổi về ngập lênh láng, cỏ năn, tràm bao quanh một vùng rộng lớn”, ông Lương Sáu tâm sự.
Năm 1999, kênh T5 hoàn thành “xẻ” xuôi vùng đất phèn dẫn nước ngọt từ kênh Vĩnh Tế vào, bà con vui mừng không tả nổi. Người dân mạnh dạn bơm nước lên ruộng xả phèn. Nông dân canh tác lúa 2 vụ trúng dần theo các năm. Những nông dân cố cựu đến đây vào những năm 90 của thế kỷ trước biết được đất đã cúi đầu phèn chạy, làm lúa trúng vụ mà tiếc hùi hụi.
Hiện vùng Tứ giác Long Xuyên đã trở thành một trong những vùng trọng điểm về sản xuất lương thực ở Đồng bằng sông Cửu Long với diện tích 125.000ha có thể trồng 2 - 3 vụ lúa/năm, năng suất ước đạt từ 7 - 8 tấn/ha, sản lượng hơn 4 triệu tấn lúa/năm, chiếm khoảng 25% sản lượng của cả vùng. Ngày mùa, Tứ giác Long Xuyên phủ màu vàng óng của những cánh đồng lúa chín rộ.
